EVALUATION OF FAMILY HEALTH CENTERS’ EMPLOYEESIN THE PAST (HEALTH CENTERS) AND THE PRESENT SYSTEM (FAMILY DOCTOR): A FIELD STUDYIN KAHRAMANMARAS

Öz

For the purpose of organisation, services and fundation of health services in a effective, efficient and justice manner; “Transition in Health Programme” by Ministry of Health, focusing on preventive medicine, has been begun to be

carried out as family medicine system. The legislation that is related with the transition to family medicine for the purpose of spreading the access to the fundamental health services has been first practiced as a pilot practice in Duzce after been published in Official Journal in 9th December 2004 and by the end of the 2010, it is planned to be permeated to the family medicine system in all countries.With family medicine system has put into practice, it has been criticized a lot.

İt is aimed to evaluate of health centers’ works by means of the new system debated by health workers. This study, being a descriptive field research, was conducted on 257 volunteer health workers in 123 family health unit from forty-four family health centers in Kahramanmaraş. All participants have been working in family health centers at least for 5 months. Participants were surveyed about services presented by family medicine system(FMS) and health center system (HCS) and they were questioned about their future perspectives. Evaluation of SPSS 18 software package, percentage calculations, are made using the crosstabs.

The highest values of the study in family medicine system (FMS) are “Being Efficient and Effective of Vaccination, Baby and Child Tracking “ (4.2) and “Being Efficient and Effective of Pregnant, Puerperant and 14-49 Years Old Women Tracking “ (4).In the study, most of the participitants declared that they were glad to work in family health centers and they considered family medicine system superior and more eligible than the old system from the point of preventive medicine and their primary reason for transferring to family health centers were the economical issues. Preventive medicine services were considered superior in family health centers system when compared to that of health centers systems.

Anahtar Kelimeler

• FamilyMedicine,Health Center

AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GEÇMİŞ SİSTEM (SAĞLIK OCAKLARI) İLE BUGÜNKÜ SİSTEMİ (AİLE HEKİMLİĞİ) DEĞERLENDİRMELERİ: KAHRAMANMARAŞ İL MERKEZİNDE BİR ALAN ÇALIŞMASI

Öz

Sağlık hizmetlerinin etkili, verimli ve hakkaniyete uygun şekilde; organize edilmesi, sunulması ve finansmanının sağlanması amacıyla sağlık bakanlığınca uygulanmakta olan “Sağlıkta Dönüşüm Programı” çerçevesinde koruyucu sağlık hizmetlerinin sunumu “Aile Hekimliği Sistemi” ne dönüştürülerek verilmeye başlanmıştır. Temel sağlık hizmetlerine erişimi yaygınlaştırmak amacıyla aile hekimliği sistemine geçilmesiyle ilgili Kanun 9 Aralık 2004 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak Düzce de pilot uygulamaya başlanılmıştır. 2010 yılı sonu itibariyle tüm illerde aile hekimliği sistemine geçilmesi planlanmıştır. Aile hekimliği sisteminin uygulamaya geçmesiyle çok eleştirilmiştir. Sağlık çalışanları tarafından da çok tartışılan yeni sistemi ile sağlık ocağı çalışmasını değerlendirmeleri amaçlanmıştır.

Bu çalışma, Kahramanmaraş il merkezinde bağlı 44 Aile Sağlığı Merkezinde (ASM) 123 Aile Sağlığı Biriminde aktif olarak en az 5 ay çalışan, araştırmaya katılmayı isteyen ASM de çalışan 257 sağlık çalışanının Aile Hekimliği Sistemini (AHS) ve sağlık ocağı hizmetlerini değerlendirmelerine yönelik olarak tanımlayıcı tipte bir alan araştırmasıdır. Verilerin değerlendirilmesi SPSS 18 paket programı ile yüzdelik hesapları ve crosstabs testleri kullanılarak yapılmıştır

Çalışmada en yüksek değeri AHS’ de “Aşılama, Bebek ve Çocuk Takibi Yeterli ve Etkili Olması” (4,2) ve “Gebe, Lohusa, 14-49 Yaş Kadın Takibi Yeterli Ve Etkili Olması” (4,0) önermeleri almıştır. AHS’ye geçmede ücret ilk faktör olarak belirtilmiştir. Çalışma sonucunda, katılımcıların büyük çoğunluğu Aile Sağlığı Merkezinde (ASM) çalışmaktan memnun olduğunu, AHS’nin eski sisteme göre koruyucu sağlık hizmetlerinin amaçlarına çok daha uygun olduğunu ifade ettikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Aile Hekimliği,Sağlık Ocağı

Kaynakça

1. AİLE HEKİMLİĞİ, http://ailehekimligi.gov.tr/ (05.05.2013).
2. AKDAĞ, R. (2011), “Türkiye Sağlıkta Dönüşüm Programı Değerlendirme Raporu” 2003-2011. TÜRKİYE SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM PROGRAMI. Sağlık Bakanlığı. Yayını. Ankara. SS. 377
3. AKTAŞ, E. Ö., Çakır, G. (2012), “Aile Hekimlerinin, Aile Hekimliği Uygulaması Hakkındaki Görüşleri: Bir Anket Çalışması”, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı, İzmir, Ege Tıp Dergisi, 2012, Cilt 51, Sayı 1, ss,21-29 ALAGÖZ, U. Ö., TENGİLİMOĞLU, D., ÜNALAN.
4. D, (2010), “Hekimliği Sistemine Geçiş: Kayseri İli Develi İlçesi Örneği”, T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Uluslararası Sağlıkta Performans Ve Kalite Kongresi Bildiriler Kitabı CİLT 1ss:345-359.
5. BAYKAN, Z., Çetinkaya, F., Naçar, M., & Kaya, A., (2014),“Aile hekimlerinin tükenmişlik durumları ve ilişkili faktörler”, Türkiye Aile Hekimliği Dergisi,
6. ÇETİNKAYA F., Baykan, Z., Naçar, M., Öksüzkaya, A., (2012),“Kayseri İlindeki Aile Hekimlerinin Aile Hekimliği Sistemi İle İlgili Düşünceleri ve Uygulamaları”, 15.Ulusal Halk Sağlığı Kongre Kitabı 2-6 Ekim 2012 – Bursa
7. ÇİÇEKLİOĞLU, M.,Öcek Z., Yüce, Özdemir R., Türk M., Taner Ş., (2013),“Aile Hekimliği Birinci Basamak Sağlık Ortamını Nasıl Dönüştürdü?”Türk Tabipleri Birliği Yayınları. Ankara
8. GÜRBÜZ, S., ŞAHİN, F. (2014). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe-Yöntem-Analiz, Seçkin Yayıncılık, Ankara.

9. MUTLUPOYRAZ, F. (2010), “Adana’daki Birinci Basamak Sağlık Kurumlarına Başvuran Hastaların Memnuniyet Düzeyleri Ve Bu Kurumlarda Çalışan Hekimlerin İş Doyumunun Saptanması”, Uzmanlık Tezi, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Adana.
10. NESANIR, N.,& Erkman, N. (2010), “Aile Hekimliği Uygulamasına Geçen İlk 11 İlin Sağlık Göstergeleri Üzerinden Bu Sürece Bir Bakış”, TAF PreventiveMedicineBulletin, 9(5).
11. NUNALLY, J.C. (1978),PsychometricTheory (Second Edition), New York, McGrawHill, ss,701
12. RESMİ GAZETE. (2005),Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Yönetmelik. Sayı:25867, Yayın tarihi: 06.07.2005, Resmi Gazete, Ankara http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2(08.05.2013).
13. SAĞLIK BAKANLIĞI,(2003), Sağlıkta Dönüşüm. T.C. Sağlık Bakanlığı yayını, Ankara.
14. SAĞLIK BAKANLIĞI,(2004), Sağlıkta Dönüşüm Programı. T.C. Sağlık Bakanlığı yayını, Ankara.
15. SAĞLIK BAKANLIĞI, (2011),Aile Hekimliği Türkiye Modeli. Ankara: Mavi Ofset, 2004.ss,105,Ankara.
16. SAĞLIK BAKANLIĞI,(2007), 21 Hedefte Türkiye Sağlıkta Gelecek, T.C. Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzısıhha Merkezi, Hıfzısıhha Mektebi, Ankara.
17. SAĞLIK BAKANLIĞI,(2010),Sağlık Personeli Memnuniyet Araştırması Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü, Ankara, SAĞLIK PLATFORMU, (SP). http:/www.saglikplatformu.com. (04.05.2013)
18. SÜLKÜ, S., N. (2011), “Türkiye’de Sağlıkta Dönüşüm Programı Öncesi Ve Sonrasında Sağlık Hizmetlerinin Sunumu, Finansmanı Ve Sağlık Harcamaları”, T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayın No:2011/414, ss:103, Ankara.
19. TUSAK, TÜRKİYE SAĞLIK KURUMU, SB. www.tusak.gov.tr (05.05.2013).
20. ÜSTÜ, Y., Uğurlu, M., Örnek, M., &Sanisoğlu, S. Y. (2011,)“2002-2008 Yılları Arasında Erzurum Bölgesinde Birinci ve İkinci Basamak Sağlık Hizmetlerinin Değerlendirilmesi”, Balkan MedicalJournal, 28(1).