Neden Oynuyoruz? Üniversite Öğrencilerinin Dijital Oyun Oynama Motivasyonlarına İlişkin Bir İnceleme

Öz

Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin neden oyun oynadıklarının tespiti için, dijital oyun motivasyonu düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Van ilinde bulunan Yüzüncü Yıl Üniversitesinde 1.,2.,3. ve 4. sınıfta eğitimine devam eden 195’i (%63,7) kadın, 111’i (%36,3) erkek olmak üzere toplam 306 öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmış olup, veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve "Oyun Oynama Motivasyon Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında, cinsiyet, spor yapma durumu, dijital oyun oynama durumu, günlük dijital oyun oynama süresi değişkeni ile oyun motivasyonu ölçeği toplamı ile içsel motivasyon, bütünleşme, kimliğe katma, içe yansıtma, dışsal düzenleme ve motivasyonsuzluk alt boyutları arasında anlamlı farklılık saptanmışken, sınıf düzeyinde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Ayrıca cinsiyet, spor yapma durumu, dijital oyun oynama durumu değişkeni ile arasında yapılan korelasyon analizi sonucunda negatif yönde düşük düzeyde ilişki bulunmuşken; günlük dijital oyun oynama süresi değişkeni ile arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, üniversite öğrencilerinin dijital oyun oynama motivasyonlarını yönlendirmeye yönelik müdahale programlarının geliştirilmesinde cinsiyet, spor yapma durumu ve özellikle günlük dijital oyun oynama süresi gibi değişkenlerin dikkate alınması; dijital oyunların kontrollü, eğitsel ve fiziksel aktiviteyi destekleyici biçimde yapılandırılmasına yönelik uygulamaların teşvik edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Üniversite öğrencileri
• dijital oyun
• motivasyon
• oyun oynama motivasyonu

Why Do We Play? An Investigation of University Students’ Digital Gaming Motivation

Öz

This study aimed to examine the digital gaming motivation levels of university students in order to determine the reasons why they play games. A total of 306 students studying in the 1st, 2nd, 3rd, and 4th years at Van Yüzüncü Yıl University voluntarily participated in the research, including 195 (63.7%) females and 111 (36.3%) males. The study employed a quantitative research method with a descriptive survey model. The data collection tools consisted of a “Personal Information Form” and the “Gaming Motivation Scale.” In light of the findings obtained in the study, while significant differences were determined between the variables of gender, physical activity status, digital game playing status, and daily digital game playing duration and the total score of the game motivation scale and the sub-dimensions of intrinsic motivation, integration, identification, introjection, external regulation, and amotivation, no significant difference was determined at the grade level. In addition, as a result of the correlation analysis conducted between gender, physical activity status, and digital game playing status, a low-level negative relationship was found, whereas it was concluded that there was a moderate-level positive relationship with the variable of daily digital game playing duration. Based on these findings, it is recommended that, in the development of intervention programs aimed at directing university students’ digital game playing motivations, variables such as gender, physical activity status, and especially daily digital game playing duration be taken into consideration, and that practices aimed at structuring digital games in a controlled, educational, and physical activity–supportive manner be encouraged.

Anahtar Kelimeler

• University students
• digital games
• motivation
• gaming motivation

Kaynakça

1. Akın, A., Kaya, Ç., & Demirci, İ. (2015). Oyun motivasyonu ölçeğinin geçerliği ve güvenirliği. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi;11(1), 18-31.
2. Akköse, E. (2020). Lise öğrencilerinin dijital oyun oynama motivasyonları ile fiziksel aktiviteye katılım motivasyonlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
3. Arslan, Ö., Olcay, H. & Mutlu Bozkurt, T. (2025). Motivations for playing online games among university students: achievement, social interaction and immersion. International journal of physical education sport and technologies, 6(2), 1-9.
4. Deaner, R. O., Dunlap, L. C., & Bleske-Rechek, A. (2022). Sex differences in competitiveness in massively multiplayer online role-playing games (MMORPGs). Evolutionary Psychology, 20(2), 14747049221109388. https://doi.org/10.1177/14747049221109388.
5. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
6. Demirel, H. G., Cicioğlu, H. İ., & Tekkurşun Demir, G. (2019). Dijital oyun oynama motivasyonu ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(3), 95-107. https://doi.org/10.33689/spormetre.620667.
7. El-Tanahi, N., Soliman, M., Abdel Hady, H., Alfrehat, R., Faid, R., Abdelmoneim, M., Torki, M., & Hamoudah, N. (2024). The effectiveness of gamification in physical education: A systematic review. International Journal of Education in Mathematics, Science, and Technology (IJEMST), 12(2), 406-417. https://doi.org/10.46328/ijemst.4005.
8. Hamari, J., Koivisto J., & Sarsa H. (2014). "Does Gamification Work? -- A Literature Review of Empirical Studies on Gamification," 47th Hawaii International Conference on System Sciences, Waikoloa, HI, USA, 2014, 3025-3034. doi: 10.1109/HICSS.2014.377.

9. Hamlen, K. R. (2011). Children’s choices and strategies in video games: Gender differences in motivation and learning through gameplay. Computers in Human Behavior, 27(1), 532-539. https://doi.org/10.1016/j.chb.2010.10.001.
10. Granic, I., Lobel, A., & Engels, R. C. M. E. (2014). The benefits of playing video games. American Psychologist, 69(1), 66–78. https://doi.org/10.1037/a0034857.
11. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. 26. Baskı. Nobel Akademik Yayıncılık
12. Karuc, S., Bora, M.M., & Bora, M.V. (2025). Sports participation motivation, attitudes, and digital gaming behaviors among adolescent students. International Journal of Technology in Education (IJTE), 8(4), 1161-1184. https://doi.org/10.46328/ijte.5802.
13. Kaya, B. (2013). Çevrimiçi Oyun Bağımlılığı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Yüksek Lisans Tezi. Tokat: Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
14. Kim, N., Kim, M. J., Hughes, T. L., Kwak, H.-W., et al. (2020). Relationships of internet gaming reasons to biological indicators and risk of internet gaming addiction in Korean adolescent male game users. BMC Psychiatry, 20, Article 341.
15. Lowery, T. L. (2023). The impact of digital technology on children’s social interaction: A literature review. (Yayınlanmış konferans makalesi).
16. Marsh, J., Plowman, L., Yamada-Rice, D., Bishop, J., & Scott, F. (2016). Digital play: a new classification. Early Years, 36(3), 242–253. https://doi.org/10.1080/09575146.2016.1167675.
17. Martucci, A., Gürsesli, M. C., Duradoni, M., & Guazzini, A. (2023). Overviewing gaming motivation and its associated psychological and sociodemographic variables: A PRISMA systematic review. Human Behavior and Emerging Technologies, 1-156, https://doi.org/10.1155/2023/5640258.
18. Mazeas, A., Duclos, M., Pereira, B., & Chalabaev, A. (2022). Evaluating the effectiveness of gamification on physical activity: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of medical Internet research, 24(1), e26779.
19. Meriläinen, M., Hietajärvi, L., Aurava, R., & Stenros, J. (2023). Games in everyday life: Profiles of adolescent digital gaming motives and well-being outcomes. Telematics and Informatics Reports, 12, Article 100104. https://doi.org/10.1016/j.teler.2023.100104.
20. Mutlu Bozkurt, T., Olgun, U. & Bozkurt, E. (2023). Kuşaklar arasındaki farklılık: x, y, z kuşağı dijital oyun oynama bağımlılığı, International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 14(54), 1654-1668.
21. Olcay, H., Arslan, Ö., & Mutlu Bozkurt, T. (2025). Digital games do isolate us? The relationship between digital game addiction and loneliness. Journal of Sport for All and Recreation, 7(3), 459467. https://doi.org/10.56639/jsar.1714773
22. Özdamar, K. (2004), Paket programlar ile istatistiksel veri analizi-1: MINITAB-NCSS-SPSS (Genişletilmiş 5. Baskı). Kaan Kitabevi.
23. Pérez-Jorge, D., Martínez-Murciano, M. C., Contreras-Madrid, A. I., & Alonso-Rodríguez, I. (2024). The Relationship between Gamified Physical Exercise and Mental Health in Adolescence: An Example of Open Innovation in Gamified Learning. Healthcare, 12(2), 124. https://doi.org/10.3390/healthcare12020124.
24. Przybylski, A. K., Rigby, C. S., & Ryan, R. M. (2010). A motivational model of video game engagement. Review of General Psychology, 14(2), 154–166
25. Ryan, R.M., Rigby, C.S. & Przybylski, A.(2006). The Motivational Pull of Video Games: A Self-Determination Theory Approach. Motiv Emot, 30, 344–360. https://doi.org/10.1007/s11031-006-9051-8.
26. Tabachnıck, B. G. & Fıdell, L. S. (2007). Using Multivariate Statistics (5. Ed.). Allyn And Bacon.
27. Tsai, F.-H. (2017). An investigation of gender differences in a game-based learning environment with different game modes. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(7), 2701-2720. https://doi.org/10.12973/eurasia.2017.01400a.
28. Wallenius, M., Rimpelä, A., Punamäki, R. L., & Lintonen, T. (2009). Digital game playing motives among adolescents: Relations to parent–child communication, school performance, sleeping habits, and perceived health. Journal of applied developmental psychology, 30(4), 463-474.
29. Williams, D., Yee, N., & Caplan, S. E. (2008). Who plays, how much, and why? Debunking the stereotypical gamer. Journal of Computer-Mediated Communication, 13(4), 993–1018. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2008.00428.
30. Yee, N. (2006). Motivations for play in online games. CyberPsychology & Behavior, 9(6), 772-775.
31. Yılmaz, E., & Bozkurt, T. M. (2024). Tercih Edilen Oyun Türlerinin Dijital Oyun Bağımlılığı Üzerindeki Etkisi Macera, Spor, Savaş ve Bulmaca Oyunlarının İncelenmesi. Spor, Sağlık ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 78-93.
32. Yılmaz, M. A. (2019). Sanal oyun dünyasında motivasyon unsurları ve tüketici davranışına etkisi (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.