Mücadeleden güce: üniversite öğrencilerinin travma sonrası büyümesinde öfke, öfke kontrol, empatik ilgi ve kabulün rolü

Abstract

Bu araştırma makalesinin amacı, üniversite öğrencilerinin sürekli öfke, öfke ifade tarzları, kabul ve empatik ilgi değişkenleri ile birlikte travma sonrası büyüme potansiyellerini bütüncül bir araştırma modeli ile test etmektir. Üniversite gençliğinin hem toplumu yansıtan hem de ülkenin geleceğini yarınlara taşıyan önemli bir grup olduğu düşünüldüğünde, travma konusunda bilinç sahibi olmaları ve travma sonrası büyüme süreçlerinin farkında olmaları toplumun psikolojik esenliği ve geleceği açısından önem teşkil etmektedir. Bu açıdan bu araştırma, üniversite öğrencilerinin algılarından elde edilen veriler ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın örneklemini İstanbul’da farklı üniversitelerde öğrenim gören 281 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma sonuçları, öfke kontrol ve empatik ilginin travma sonrası büyümeyi yordadığını doğrulamaktadır. Travma sonrası büyüme alt-boyutlarından yaşam felsefesinde değişimi, öfke kontrol ve empatik ilgi açıklarken; benlik algısında değişimi, sürekli öfke, öfke kontrol ve empatik ilgi açıklamaktadır. Başkalarıyla ilişkilere değişim ise sadece empatik ilgi tarafından açıklanmaktadır. Fark testi sonuçları; erkek öğrenciler kadın öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha fazla öfke kontrolüne sahip olduğunu gösterirken, kadın öğrenciler erkek öğrencilerden daha fazla kabul ve empatik ilgi deneyimlemektedir. Travmatik deneyimin öğrenciler üzerinde oluşturduğu çaresizlik hissiyatında, çaresizliği çok deneyimleyen öğrenciler az deneyimleyen öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha fazla travma sonrası büyüme deneyimlemektedir. Uygulama açısından, araştırmanın sonuçları üniversitelerde verilecek yetkinlik ve beceri geliştirici eğitimler içerisine entegre edilebilir, psikolojik danışmanlık ve rehberlik birimleri tarafından kullanılabilir. Kuramsal açıdan, sürekli öfke ve öfke ifade tarzı, empatik ilgi ve kabul değişkenlerinin bir arada etkileşim halinde ve bütüncül bir modelde ilk defa travma sonrası büyüme üzerindeki etkilerinin irdeleniyor olmasıdır.

Keywords

• Sürekli Öfke
• Öfke İfade Tarzı
• Bilinçli Farkındalık
• Empatik İlgi
• Travma Sonrası Büyüme

From struggle to strength: the roles of anger, anger control, empathic concern and acceptance in university students’ post-traumatic growth

Abstract

The purpose of this research article is to investigate the impact of trait anger, anger expression styles, acceptance and empathic concern on post traumatic growth within a comprehensive research model. Considering university students’ potential impact on shaping a society’s future and well being; having a deep knowledge about trauma, and post traumatic growth is crucial for the society future. Therefore, data were gathered by university student perceptions. The sample of this research is 281 university students who study in the various universities in İstanbul. Findings confirmed that anger control and empathic concern predict post traumatic growth. From the sub-dimensions of post-traumatic growth; changes in philosophy of life is explained by anger control, empathic concern whereas changes in self-perception is explained by trait anger, anger control and empathic concern. Difference test results showed that male students have higher anger control than female students whereas female students experience higher acceptance and empathic concern than male students. Students’ experienced hopelessness level with the traumatic experience showed that students who experience high level of hopelessness have significantly higher post-traumatic growth than students who experience low level of hopelessness. From the implication perspective, the results of research findings can be integrated to the training programs which can be given by psyhological consultancy and guidance departments of universities and their other strategies regarding students. From the theoretical perspective, this study presents a compact model and offers novel variables that are trait anger and anger expression styles, acceptance and emphatetic concern for the post traumatic growth literature.

Keywords

• Trait Anger
• Anger Expression Styles
• Mindfulness
• Empathic Concern
• Post Traumatic Growth.

References

1. Akman, T. P., & Demir, M. (2021). Üniversite öğrencilerinin bilinçli farkındalıkları ile bilişsel esneklikleri arasındaki ilişki. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 5(9), 11-20. https://doi.org/10.31461/ybpd.879554
2. Arıboğan, D. Ü. (2020). Politik karar, tutum ve davranışlarımızı bireyselden toplumsala uzanan bir yelpazede anlama ve açıklama kılavuzu olarak politik psikoloji. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 37-62. http://doi.org/10.32739/uskudarsbd.6.10.68
3. Ateş, Z. (2019). Üniversite öğrencilerinde travmatik yaşantı türü ve travma sonrası stres belirtileri ilişkisinde travma sonrası bilişler ve algılanan sosyal desteğin aracı rolünün incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
4. Aydın, Y., & Karaman, H. B. (2021). The relationship between mindfulness and psychological wellbeing of school counselors: mediating effect of work-related psychological flexibility. Kastamonu Education Journal, 29(4), 101-112. https://doi.org/10.24106/kefdergi.741469
5. Bayraktar (2008). Kanser hastalarında travma sonrası gelişim olgusunun ve etkileyen faktörlerin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
6. Bossick, B. E. (2008). An empirical examination of the relationship between posttraumatic growth and the personality traits of hardiness, sense of coherence, locus of control, self-efficacy, resilience, and optimism. [Doctoral Dissertation. University of Akron].
7. Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (1999). Facilitating posttraumatic growth: A clinician's guide. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781410602268
8. Calhoun, L. G., Cann, A., Tedeschi, R. G., & McMillan, J. (2000). A correlational test of the relationship between posttraumatic growth, religion, and cognitive processing. Journal of Traumatic Stress: Official Publication of The International Society for Traumatic Stress Studies, 13(3), 521-527. https://doi.org/10.1023/A:1007745627077

9. Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (2012). Posttraumatic growth in clinical practice. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203629048
10. Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (2014). The foundations of posttraumatic growth: An expanded framework. G. Calhoun & R.G. Tedeschi (Eds.). In Handbook of posttraumatic growth (pp. 3-23). Routledge.
11. Cardaciotto, L., Herbert, J. D., Forman, E. M., Moitra, E., & Farrow, V. (2008). The assessment of present-moment awareness and acceptance: The philadelphia mindfulness scale. Assessment, 15(2), 204-223. https://doi.org/10.1177/1073191107311467
12. Cebeci, F., Balcı Yangın, H. B., & Tekeli, A. (2012). Life experiences of women with breast cancer in South Western Turkey: A qualitative study. European Journal of Oncology Nursing, 16(4), 406-412
13. Currier, J. M., Lisman, R., Irene Harris, J., Tait, R., & Erbes, C. R. (2013). Cognitive processing of trauma and attitudes toward disclosure in the first six months after military deployment. Journal of Clinical Psychology, 69(3), 209-221. https://doi.org/10.1002/jclp.21930
14. Charlson F, van Ommeren M, Flaxman A, Cornett J, Whiteford H, & Saxena S. (2019). Çatışma ortamlarında ruhsal bozuklukların yeni DSÖ yaygınlık tahminleri: sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Lancet, 394(10194), 240–248. doi:10.1016/S0140-6736(19)30934-1.
15. Çelik, H., & Kocabıyık, O. O. (2018). Philadelphia farkındalık ölçeği (PFÖ)’nin Türkçe formunun psikometrik özellikleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 48(48), 128-144. https://doi.org/10.15285/maruaebd.345925
16. Davis, M. H. (1980). A multidimensional approach to individual differences in empathy. JSAS Catalog of Selected Documents in Psychology, 10, 85.
17. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
18. Demir, V. (2014). Bilinçli farkındalık temelli hazırlanan eğitim programının bireylerin depresyon ve stres düzeyleri üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
19. Demir, V., & Gündoğan, N. (2018). Bilinçli farkındalık temelli bilişsel terapi programının üniversite öğrencilerinin duygu düzenleme güçlüklerini azaltmadaki etkisi. Ege Eğitim Dergisi, 19(1), 46-66. https://doi.org/10.12984/egeefd.332844
20. Doğan, H., Üngüren, E., & Algür, S. (2010). Öfke ve empati ilişkisine yönelik otel zincirinde bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(3), 277-298.
21. Dong, C., Gong, S., Jiang, L., Deng, G., & Liu, X. (2015). Posttraumatic growth within the first three months after accidental injury in China: The role of self-disclosure, cognitive processing, and psychosocial resources. Psychology, Health & Medicine, 20(2), 154-164. https://doi.org/10.1080/13548506.2014.913795
22. Dou, J., Liu, C., Xiong, R., Zhou, H., Lu, G., & Jia, L. (2022). Empathy and post-traumatic growth among chinese community workers during the covıd-19 pandemic: Roles of self-disclosure and social support. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(23), 15739. https://doi.org/10.3390/ijerph192315739
23. Dökmen, Ü. (2009). Sanatta ve günlük yaşamda iletişim çatışmaları ve empati (66. Basım). Sistem Yayıncılık.
24. Dursun, P. & Söylemez, İ. (2020). Travma sonrası büyüme: Gözden geçirilmiş son model ile kapsamlı bir değerlendirme. Türk Psikiyatri Dergisi, 31(1), 57-68. https://doi.org/10.5080/u23694
25. Duru E., (2002). Öğretmen adaylarında kişi-durum yaklaşımı bağlamında yardım etme davranışı eğilimi, empati ve düşünme stilleri ilişkisi ve bu değişkenlerin bazı psikososyal değişkenler açısından incelenmesi. [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
26. Ercan, Ş. K. (2024). Travma sonrası bilişler ve travma sonrası büyüme arasında duygu yönetme becerilerinin aracı rolü [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
27. Erdur Baker, Ö. (2011). Psikolojik ilk yardım: Saha çalışanları için rehber (2. Basım). Rehberlik Derneği.
28. Etikan, I., Musa, S. A., & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American journal of theoretical and applied statistics, 5(1), 1-4.
29. Geçtan E. (2002). İnsan olmak (18. Baskı). Metis Yayınları.
30. George, D. (2011). SPSS for windows step by step: A simple study guide and reference, 17.0 update, 10/e. Pearson Education India.
31. Gleeson, A., Curran, D., Simms, J., Dyer, K., Fletcher, S., & Hanna, D. (2023). The role of trauma, psychological therapy, and trauma appraisals in predicting posttraumatic growth. Traumatology, 29(4), 504-511.
32. Goleman, D.P. (2000). Duygusal zekâ neden IQ’dan daha önemlidir? (B. Seçkin Yüksel, Çev.) Varlık Yayınları (1996).
33. Göral, F. S., Kesimci, A., & Gençöz, T. (2006). Roles of the controllability of the event and coping strategies on stress‐related growth in a Turkish sample. Stress and Health: Journal of the International Society Investigation of Stress, 22(5), 297-303. https://doi.org/10.1002/smi.1107
34. Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271
35. Gross, J. J. (2013). Emotion regulation: Taking stock and moving forward. Emotion, 13(3), 359- 365. https://doi.org/10.1037/a0032135
36. Haksal, P. (2007). Acil servis personelinde görülen ikincil travmatik stres düzeyinin disosiyasyon düzeyi, sosyal destek algısı ve başa çıkma stratejileri açısından incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
37. Haspolat, A. (2019). Travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme: Temel inançlardaki değişim, ruminasyonlar ve bilgece farkındalığın rolü [Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
38. Hofstede, G. (1980). Culture and organizations. International Studies of Management & Organization, 10(4), 15-41. https://doi.org/10.1080/00208825.1980.11656300
39. Janoff-Bulman, R. (1992). Shattered assumptions: Towards a new psychology of trauma. Free Press.
40. Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living: The program of the stress reduction clinic at the University of Massachusetts Medical Center. Delacorte Press.
41. Kağan, M., Güleç, M., Boysan, M., & Çavuş, H. (2012). Travma sonrası büyüme envanteri'nin Türkçe versiyonunun normal toplumda hiyerarşik faktör yapısı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 11(5), 617-624. https://doi.org/10.5455/pmb.1-1323620200
42. Kalayjian, A. (2013). Coping through meaning: The community response to the earthquake in Armenia. E. S. Zinner & M.B. Williams (Eds.). In When a community weeps (pp. 87-102). Routledge.
43. Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). Kültürel psikoloji: Kültür bağlamında insan ve aile (1. Basım). Evrim Yayınevi.
44. Kardaş, F., & Tanhan, F. (2018). Van depremini yaşayan üniversite öğrencilerinin travma sonrası stres, travma sonrası büyüme ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-36. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2018.60
45. Kazlauskas, E. (2017). Challenges for providing health care in traumatized populations: Barriers for PTSD treatments and the need for new developments. Global Health Action, 10(1), 1322399. https://doi.org/10.1080/16549716.2017.1322399
46. Kepir-Savoly, D. D., Ulaş, Ö., & Demirtaş-Zorbaz, S. (2014). Üniversite öğrencilerinin çiftler arası şiddeti kabul düzeylerini etkileyen etmenler. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5(42), 173-183. https://doi.org/10.17066/pdrd.65133
47. Kesimci, A., Göral, F. S., & Gençöz, T. (2005). Determinants of stress-related growth: Gender, stressfulness of the event, and coping strategies. Current Psychology, 24(1), 68-75. https://doi.org/10.1007/s12144-005-1005-x
48. Kessler, R. C., Aguilar-Gaxiola, S., Alonso, J., Benjet, C., Bromet, E. J., Cardoso, G., ... & Koenen, K. C. (2017). Trauma and PTSD in the WHO world mental health surveys. European journal of psychotraumatology, 8, 1353383. https://doi.org/10.1080/20008198.2017.1353383
49. Koenen, K. C., Ratanatharathorn, A., Ng, L., McLaughlin, K. A., Bromet, E. J., Stein, D. J., ... & Kessler, R. (2017). Posttraumatic stress disorder in the world mental health surveys. Psychological medicine, 47(13), 2260-2274.doi:10.1017/S0033291717000708.
50. Mead, G. H. (1934). Mind, self, and society from the standpoint of a social behaviorist. University of Chicago Press.
51. Nguyen, T. T., Le, M. L., Tran, S. N., Tran, P. T., Pham, T. L., & Ngo, X. D. (2024). Journey from helplessness to resilience and post-traumatic growth: A phenomenological research among a group of vietnamese during the pandemic. Evolutionary Studies in Imaginative Culture, 8(2), 1436-1450. https://doi.org/10.70082/esiculture.vi.1623
52. Niezink, L. W., Siero, F. W., Dijkstra, P., Buunk, A. P., & Barelds, D. P. (2012). Empathic concern: Distinguishing between tenderness and sympathy. Motivation and Emotion, 36, 544-549. https://doi.org/10.1007/s11031-011-9276-z
53. Önder, F. C., & Utkan, Ç. (2018). Bilinçli farkındalık ve algılanan stres ilişkisinde ruminasyon ve olumsuz duygu düzenlemenin aracı rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 1004-1019. https://doi.org/10.17860/mersinefd.444876
54. Özer, A. K. (1994). Sürekli öfke ve öfke ifadesi tarzı ölçekleri ön çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 9(31), 26-35.
55. Özyeşil, Z., Arslan, C., Kesici, Ş., & Deniz, M. E. (2011). Adaptation of the mindful attention awareness scale into Turkish. Education and Science, 36(160), 224-235. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/940
56. Park, C. L., Aldwin, C. M., Fenster, J. R., & Snyder, L. B. (2008). Pathways to posttraumatic growth versus posttraumatic stress: Coping and emotional reactions following the September 11, 2001, terrorist attacks. American Journal of Orthopsychiatry, 78(3), 300-312. https://doi.org/10.1037/a0014054
57. Saakvitne, K. W., Tennen, H., & Affleck, G. (1998). Exploring thriving in the context of clinical trauma theory: Constructivist self development theory. Journal of Social Issues, 54(2), 279-299. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1998.tb01219.x
58. Sarısoy, G. (2012). Travma sonrası büyümenin derecesinin ve travma sonrası büyümeyi yordayan etkenlerin meme kanseri hastalarında incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
59. Sesliokuyucu, C., Şahpolat, M., & Arı, M. (2017). Psöriazisli hastaların depresyon, anksiyete, çocukluk çağı ruhsal travması ve yaşam kalitesi ile sosyodemografik özelliklerinin araştırılması. Journal of Mood Disorders, 7(1) 28-40.
60. Sever, I., Guttmann, J., & Lazar, A. (2007). Positive consequences of parental divorce among Israeli young adults: A long-term effect model. Marriage & Family Review, 42(2), 7-28. https://doi.org/10.1300/J002v42n02_02
61. Solomon, Z., & Dekel, R. (2007). Posttraumatic stress disorder and posttraumatic growth among Israeli ex‐pows. Journal of Traumatic Stress: Official Publication of the International Society for Traumatic Stress Studies, 20(3), 303-312. https://doi.org/10.1002/jts.20216
62. Spielberger, C. D. (1983). State-trait anxiety inventory for adults. https://doi.org/10.1037/t06496-000
63. Spielberger, C. D. (1988). State-trait anger expression inventory: Professional manual. Psychological Assessment Resources.
64. Spielberger, C. D., Reheiser, E. C., & Sydeman, S. J. (1995). Measuring the experience, expression, and control of anger. Issues in Comprehensive Pediatric Nursing, 18(3), 207-232. https://doi.org/10.3109/01460869509087271
65. Şakiroğlu, M. (2011). Positive outcomes among the 1999 Düzce earthquake survivors: Earthquake preparedness behavior and posttraumatic growth. [Doctoral dissertation, Middle East Technical University]. CoHE Thesis Center.
66. Şenkal, İ. (2013). Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı travmaları ve bağlanma biçiminin depresyon ve kaygı belirtileri ile ilişkisinde aleksitiminin aracı rolünün incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
67. Taku, K., Cann, A., Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (2008). The factor structure of the posttraumatic growth inventory: A comparison of five models using confirmatory factor analysis. Journal of Traumatic Stress: Official Publication of The International Society for Traumatic Stress Studies, 21(2), 158-164. https://doi.org/10.1002/jts.20305
68. Tangney, J. P., Wagner, P., & Gramzow, R. (1992). Proneness to shame, proneness to guilt, and psychopathology. Journal of Abnormal Psychology, 101(3), 469-478. https://doi.org/10.1037/0021-843X.101.3.469
69. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1995). Trauma and transformation: Growing in the aftermath of suffering. Sage Publications.
70. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The posttraumatic growth inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9, 455-471. https://doi.org/10.1002/jts.2490090305
71. Tedeschi, R. G., Park, C. L., & Calhoun, L. G. (1998). Assessment of posttraumatic growth. Routledge.
72. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1-18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
73. Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2004b). Helping bereaved parents: A clinician's guide. Routledge.
74. Tedeschi, R. G., Shakespeare-Finch, J., & Taku, K. (2018). Posttraumatic growth: Theory, research, and applications. Routledge.
75. Tel, F. D. (2017). Travma yaşamış üniversite öğrencilerinin benlik saygıları ve travma sonrası büyüme düzeyleri arasındaki ilişkide stresle başa çıkmanın aracılık rolü [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
76. Thompson, B. L., & Waltz, J. A. (2008). Mindfulness, self-esteem, and unconditional self-acceptance. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 26, 119-126. https://doi.org/10.1007/s10942-007-0059-0
77. Toi, M., & Batson, C. D. (1982). More evidence that empathy is a source of altruistic motivation. Journal of Personality and Social Psychology, 43(2), 281- 292. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.43.2.281
78. Triplett, K. N., Tedeschi, R. G., Cann, A., Calhoun, L. G., & Reeve, C. L. (2012). Posttraumatic growth, meaning in life, and life satisfaction in response to trauma. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 4(4), 400-410 https://doi.org/10.1037/a0024204
79. Xiao, X., Yang, X., Zheng, W., Wang, B., Fu, L., Luo, D., & Zou, H. (2022). Depression, anxiety and post-traumatic growth among COVID-19 survivors six-month after discharge. European Journal of Psychotraumatology, 13(1), 2055294. https://doi.org/10.1080/20008198.2022.2055294
80. Xu, W., Fu, G., An, Y., Yuan, G., Ding, X., & Zhou, Y. (2018). Mindfulness, posttraumatic stress symptoms, depression, and social functioning impairment in Chinese adolescents following a tornado: Mediation of posttraumatic cognitive change. Psychiatry Research, 259, 345–349. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2017.09.088
81. Yanar, K., & İlhan, T. (2022). Boşanmış aile çocuklarında boşanmanın etkileri ve travma sonrası büyüme: Nitel bir çalışma. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(12), 172-186.
82. Ye, Z., Yu, N. X., Zhu, W., Chen, L., & Lin, D. (2018). A randomized controlled trial to enhance coping and posttraumatic growth and decrease posttraumatic stress disorder in HIV-infected men who have sex with men in Beijing, China. Aids Care, 30(6), 793-801. https://doi.org/10.1080/09540121.2017.1417534
83. Yetiz, G., & Çetinkaya Yıldız, E. (2023). KKT temelli psikoeğitim programının pandemi sürecinde üniversite öğrencilerinin öz şefkat düzeyleri üzerindeki etkisi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 1651-1680. https://doi.org/10.29299/kefad.1216722
84. Yeung, N. C., Lu, Q., Wong, C. C., & Huynh, H. C. (2016). The roles of needs satisfaction, cognitive appraisals, and coping strategies in promoting posttraumatic growth: A stress and coping perspective. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 8(3), 284-292. https://doi.org/10.1037/tra0000091
85. Yiğit, M. A. (2018). Ruminatif düşünme ve bilinçli farkındalığın depresif duygudurum ile ilişkisi [Yüksek lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
86. Yola, İ. (2011). The mediating roles of coping styles and perceived social support between dispositional hope and posttraumatic growth/PTSD relationships among postoperative breast cancer patients: A longitudinal study. [Master thesis, Middle East Technical University]. CoHE Thesis Center.