Research Article

Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm

Number: 21 December 30, 2025
EN TR

Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm

Abstract

Walter Benjamin’in tarih anlayışı, ilerlemeci ve doğrusal tarih yazımına karşıdır. Ona göre tarih, egemenlerin zaferlerini yücelten bir anlatıdır. “Şimdiki zamanın tarihi”, geçmişin aniden bugün de patladığı andır; mazlumların bastırılmış seslerini duyurmak ve geçmişi yeniden okumak gerekir. Bu çalışma, yapay zekâ çağında kolonyal kimliğin nasıl yeniden üretildiğini ve dijital sömürgeciliğin post-hümanist bağlamda nasıl işlediğini incelemektedir. Sosyolojik betimsel içerik analizi yöntemiyle, veri madenciliği, algoritmik önyargılar ve dijital platformlarda kültürel tahakküm pratikleri analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ sistemlerinin Batılı epistemolojiler doğrultusunda inşa edilerek sömürgeci güç ilişkilerini sürdürdüğünü göstermektedir. Dijital sömürgecilik, kimliklerin yapay zekâ aracılığıyla şekillendirildiği yeni bir denetim rejimi ortaya koymaktadır. Teknoloji şirketlerinin veri sömürüsü ve algoritmik yönlendirme yoluyla alternatif bir kolonyal düzen inşa ettiği, bunun da kültürel homojenleşmeyi ve dijital bağımlılığı derinleştirdiği tespit edilmiştir. Bu makale, dijital sömürgeciliğe karşı eleştirel bir bilinç geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Post-hümanist çağda beden zincirsizdir ama zihin veri zincirlerine vurulmuştur. Dijital sömürgecilik, bilginin serbest dolaşımını vadederken zihinleri kolonize etmektedir. Kolonyalizm fiziksel haritalarla başladı, şimdi ise dijital ekosistemlerle sürmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu makale için etik beyan gerekmemektedir.

References

  1. Alamgir, Hashmi. The Commonwealth, Comparative Literature and the World: Two Lectures. Islamabad: Gulmohar, 1998.
  2. Alatas, Syed Hussein. The Myth of the Lazy Native. London: Routledge, 2013.
  3. Amato, Joseph A., and Joseph Anthony Amato. Dust: A History of the Small and the Invisible. Berkeley: University of California Press, 2001.
  4. Amin, Samir. L’eurocentrisme: Critique d’une idéologie. Paris: Anthropos Economica, 1988.
  5. Anderson, Benedict. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. New York: Verso, 1983.
  6. Arora, A., M. Barrett, E. Lee, E. Oborn, and K. Prince. “Risk and the Future of AI: Algorithmic Bias, Data Colonialism, and Marginalization.” Information and Organization 33, no. 3 (September 2023): 1–7. https://doi.org/10.1016/j.infoandorg.2023.1.
  7. Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths, and Helen Tiffin. Post-Colonial Studies: The Key Concepts. New York: Routledge, 2000.
  8. Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths, and Helen Tiffin. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. New York: Taylor & Francis Group, 1989.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Postcolonial Studies, Philosophy of Technology, Sociology and Social Studies of Science and Technology, History of Empires, Imperialism and Colonialism

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 12, 2025

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

February 10, 2025

Acceptance Date

October 6, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 21

APA
Akbaş, A. (2025). Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 27-52. https://izlik.org/JA96TR65SL
AMA
1.Akbaş A. Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. JOSOC. 2025;(21):27-52. https://izlik.org/JA96TR65SL
Chicago
Akbaş, Arif. 2025. “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ Ve Dijital Kolonyalizm”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 21: 27-52. https://izlik.org/JA96TR65SL.
EndNote
Akbaş A (December 1, 2025) Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 27–52.
IEEE
[1]A. Akbaş, “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm”, JOSOC, no. 21, pp. 27–52, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA96TR65SL
ISNAD
Akbaş, Arif. “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ Ve Dijital Kolonyalizm”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 21 (December 1, 2025): 27-52. https://izlik.org/JA96TR65SL.
JAMA
1.Akbaş A. Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. JOSOC. 2025;:27–52.
MLA
Akbaş, Arif. “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ Ve Dijital Kolonyalizm”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 21, Dec. 2025, pp. 27-52, https://izlik.org/JA96TR65SL.
Vancouver
1.Arif Akbaş. Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. JOSOC [Internet]. 2025 Dec. 1;(21):27-52. Available from: https://izlik.org/JA96TR65SL

The opinions in the articles published in Üsküdar University Journal of Social Sciences belong to the author. The articles published in another journal, book, and so on are not accepted. National or international conference presentations, seminar presentations, or panel presentations can be included in the publication process after being specified in the footnote and converted into the article format.
Academic articles published in the journal can only be reproduced for educational purposes. The articles and the graphics and tables in the articles cannot be duplicated or archived in part or as a whole without permission except for educational purposes. Quotations may be made from the articles under the condition that they are indicated in the academic publications.
It is assumed that the authors undertake that they would not claim royalties for the articles they submit to Üsküdar University Journal of Social Sciences.