Araştırma Makalesi

Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm

Sayı: 21 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm

Öz

Walter Benjamin’in tarih anlayışı, ilerlemeci ve doğrusal tarih yazımına karşıdır. Ona göre tarih, egemenlerin zaferlerini yücelten bir anlatıdır. “Şimdiki zamanın tarihi”, geçmişin aniden bugün de patladığı andır; mazlumların bastırılmış seslerini duyurmak ve geçmişi yeniden okumak gerekir. Bu çalışma, yapay zekâ çağında kolonyal kimliğin nasıl yeniden üretildiğini ve dijital sömürgeciliğin post-hümanist bağlamda nasıl işlediğini incelemektedir. Sosyolojik betimsel içerik analizi yöntemiyle, veri madenciliği, algoritmik önyargılar ve dijital platformlarda kültürel tahakküm pratikleri analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ sistemlerinin Batılı epistemolojiler doğrultusunda inşa edilerek sömürgeci güç ilişkilerini sürdürdüğünü göstermektedir. Dijital sömürgecilik, kimliklerin yapay zekâ aracılığıyla şekillendirildiği yeni bir denetim rejimi ortaya koymaktadır. Teknoloji şirketlerinin veri sömürüsü ve algoritmik yönlendirme yoluyla alternatif bir kolonyal düzen inşa ettiği, bunun da kültürel homojenleşmeyi ve dijital bağımlılığı derinleştirdiği tespit edilmiştir. Bu makale, dijital sömürgeciliğe karşı eleştirel bir bilinç geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Post-hümanist çağda beden zincirsizdir ama zihin veri zincirlerine vurulmuştur. Dijital sömürgecilik, bilginin serbest dolaşımını vadederken zihinleri kolonize etmektedir. Kolonyalizm fiziksel haritalarla başladı, şimdi ise dijital ekosistemlerle sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makale için etik beyan gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. Alamgir, Hashmi. The Commonwealth, Comparative Literature and the World: Two Lectures. Islamabad: Gulmohar, 1998.
  2. Alatas, Syed Hussein. The Myth of the Lazy Native. London: Routledge, 2013.
  3. Amato, Joseph A., and Joseph Anthony Amato. Dust: A History of the Small and the Invisible. Berkeley: University of California Press, 2001.
  4. Amin, Samir. L’eurocentrisme: Critique d’une idéologie. Paris: Anthropos Economica, 1988.
  5. Anderson, Benedict. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. New York: Verso, 1983.
  6. Arora, A., M. Barrett, E. Lee, E. Oborn, and K. Prince. “Risk and the Future of AI: Algorithmic Bias, Data Colonialism, and Marginalization.” Information and Organization 33, no. 3 (September 2023): 1–7. https://doi.org/10.1016/j.infoandorg.2023.1.
  7. Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths, and Helen Tiffin. Post-Colonial Studies: The Key Concepts. New York: Routledge, 2000.
  8. Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths, and Helen Tiffin. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. New York: Taylor & Francis Group, 1989.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Postkolonyal Çalışmalar, Teknoloji Felsefesi, Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler, İmparatorluk, Emperyalizm ve Sömürgecilik Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2025

Kabul Tarihi

6 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 21

Kaynak Göster

APA
Akbaş, A. (2025). Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 27-52. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.11.21.157
AMA
1.Akbaş A. Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. ÜSBİD. 2025;(21):27-52. doi:10.32739/uskudarsbd.11.21.157
Chicago
Akbaş, Arif. 2025. “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 21: 27-52. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.11.21.157.
EndNote
Akbaş A (01 Aralık 2025) Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 27–52.
IEEE
[1]A. Akbaş, “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm”, ÜSBİD, sy 21, ss. 27–52, Ara. 2025, doi: 10.32739/uskudarsbd.11.21.157.
ISNAD
Akbaş, Arif. “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 21 (01 Aralık 2025): 27-52. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.11.21.157.
JAMA
1.Akbaş A. Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. ÜSBİD. 2025;:27–52.
MLA
Akbaş, Arif. “Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 21, Aralık 2025, ss. 27-52, doi:10.32739/uskudarsbd.11.21.157.
Vancouver
1.Arif Akbaş. Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm. ÜSBİD. 01 Aralık 2025;(21):27-52. doi:10.32739/uskudarsbd.11.21.157

Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanan makalelerdeki görüşler yazarına aittir. Dergiye, daha önce başka bir dergide, kitapta vb. herhangi bir kaynakta yayımlanan makaleler kabul edilmemektedir. Ulusal veya uluslararası konferans, seminer ve panellerde sunulan bildiriler, dipnotta belirtildikten ve makale formatına dönüştürüldükten sonra yayın sürecine alınabilir.


Dergide yayımlanan akademik makaleler sadece eğitim amaçlı olarak çoğaltılabilir. Eğitim amacı dışında makaleler, makalelerdeki şekil, grafik ve tablolar izin alınmadan kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, arşivlenemez. Akademik yayınlarda kaynak gösterilmesi şartı ile makalelerden alıntı yapılabilir. 


Yazarların, Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayınlanmak üzere göndermiş oldukları makaleler için telif ücreti talep etmeyeceklerini taahhüt ettikleri kabul edilir.