Kolonyal Kimliğin Post-Hümanist İnşası: Yapay Zekâ ve Dijital Kolonyalizm
Öz
Walter Benjamin’in tarih anlayışı, ilerlemeci ve doğrusal tarih yazımına karşıdır. Ona göre tarih, egemenlerin zaferlerini yücelten bir anlatıdır. “Şimdiki zamanın tarihi”, geçmişin aniden bugün de patladığı andır; mazlumların bastırılmış seslerini duyurmak ve geçmişi yeniden okumak gerekir. Bu çalışma, yapay zekâ çağında kolonyal kimliğin nasıl yeniden üretildiğini ve dijital sömürgeciliğin post-hümanist bağlamda nasıl işlediğini incelemektedir. Sosyolojik betimsel içerik analizi yöntemiyle, veri madenciliği, algoritmik önyargılar ve dijital platformlarda kültürel tahakküm pratikleri analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ sistemlerinin Batılı epistemolojiler doğrultusunda inşa edilerek sömürgeci güç ilişkilerini sürdürdüğünü göstermektedir. Dijital sömürgecilik, kimliklerin yapay zekâ aracılığıyla şekillendirildiği yeni bir denetim rejimi ortaya koymaktadır. Teknoloji şirketlerinin veri sömürüsü ve algoritmik yönlendirme yoluyla alternatif bir kolonyal düzen inşa ettiği, bunun da kültürel homojenleşmeyi ve dijital bağımlılığı derinleştirdiği tespit edilmiştir. Bu makale, dijital sömürgeciliğe karşı eleştirel bir bilinç geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Post-hümanist çağda beden zincirsizdir ama zihin veri zincirlerine vurulmuştur. Dijital sömürgecilik, bilginin serbest dolaşımını vadederken zihinleri kolonize etmektedir. Kolonyalizm fiziksel haritalarla başladı, şimdi ise dijital ekosistemlerle sürmektedir.
Anahtar Kelimeler
- Anın tarihi
- Dijital sömürgecilik
- Post-hümanizm
- Algoritmik tahakküm
- Veri kolonyalizmi
- Epistemolojik hegemonya
Etik Beyan
Kaynakça
- Alamgir, Hashmi. The Commonwealth, Comparative Literature and the World: Two Lectures. Islamabad: Gulmohar, 1998.
- Alatas, Syed Hussein. The Myth of the Lazy Native. London: Routledge, 2013.
- Amato, Joseph A., and Joseph Anthony Amato. Dust: A History of the Small and the Invisible. Berkeley: University of California Press, 2001.
- Amin, Samir. L’eurocentrisme: Critique d’une idéologie. Paris: Anthropos Economica, 1988.
- Anderson, Benedict. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. New York: Verso, 1983.
- Arora, A., M. Barrett, E. Lee, E. Oborn, and K. Prince. “Risk and the Future of AI: Algorithmic Bias, Data Colonialism, and Marginalization.” Information and Organization 33, no. 3 (September 2023): 1–7. https://doi.org/10.1016/j.infoandorg.2023.1.
- Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths, and Helen Tiffin. Post-Colonial Studies: The Key Concepts. New York: Routledge, 2000.
- Ashcroft, Bill, Gareth Griffiths, and Helen Tiffin. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. New York: Taylor & Francis Group, 1989.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Postkolonyal Çalışmalar, Teknoloji Felsefesi, Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler, İmparatorluk, Emperyalizm ve Sömürgecilik Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Arif Akbaş
*
0000-0002-8480-4350
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
12 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
10 Şubat 2025
Kabul Tarihi
6 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 21