Hindistan ve Türkiye’de Kur’ân Tercüme Uygulamaları: Yöntem ve Alımlama Açısından Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Hindistan ve Türkiye’deki Kur’ân tercüme uygulamalarını yöntemsel yönelimler, tarihsel gelişim süreçleri, sosyodilbilimsel koşullar ve toplumsal alımlama açısından kapsamlı bir karşılaştırmalı analizle ele almaktadır. İslâm ilimlerinin iki önemli merkezi olan Hindistan ve Türkiye, farklı kültürel ve politik bağlamlarda yer almaları nedeniyle kendilerine özgü tercüme gelenekleri geliştirmiştir. Hindistan’da çok dilli toplumsal yapı ve Farsî-Sahra ötesi İslâm ilimlerinin köklü mirası, tercüme geleneğinin çoğu zaman dilsel aktarımı geniş tefsirî açıklamalarla birleştirmesine zemin hazırlamıştır. Bu tercümeler, farklı dilsel ve doktrinel ihtiyaçlara sahip Müslüman topluluklara hitap ederek hem birer tercüme hem de açıklayıcı tefsir niteliği taşımaktadır. Buna karşılık Türkiye’de Kur’ân tercümesinin gelişimi özellikle Cumhuriyet’in ilk dönemindeki dil reformları, modernleşme politikaları ve kurumsal dini söylemler tarafından şekillendirilmiştir. Modern Türkçe söz dizimine uygunluk, anlam açıklığı ve geniş kitlelere hitap edebilirlik, Türkiye’deki tercüme çalışmalarının belirgin özellikleri arasında yer almıştır. Bu iki geleneğin karşılaştırılması, kutsal metin tercümelerinin din, dil ve sosyopolitik yapılar arasındaki çok yönlü ilişkiyi nasıl yansıttığını ortaya koymaktadır. Bulgular, tercüme yöntemlerinin oluşumunda bağlamsal unsurların belirleyici rolüne işaret etmekte ve karşılaştırmalı Kur’ân tercüme araştırmalarında disiplinler arası çalışmaların önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kur’ân tercümesi, Hindistan, Türkiye, tefsir, alımlama, yöntem

Anahtar Kelimeler

• Kur’ân tercümesi
• Hindistan
• Türkiye
• tefsir
• alımlama
• yöntem Kelimeler:** Kur’ân tercümesi
• Hindistan
• Türkiye
• tefsir
• alımlama
• yöntem

Qur’ān Translation Practices in India and Turkey: A Comparative Study of Methodology and Reception

Öz

This study provides a comprehensive comparative analysis of Qur’ān translation practices in India and Turkey, focusing on their methodological orientations, historical trajectories, sociolinguistic conditions, and public reception. As two influential centers of Islamic scholarship situated within markedly different cultural and political landscapes, India and Turkey have developed distinctive translation traditions shaped by their respective intellectual histories. In India, the multilingual environment and the longstanding legacy of Persianate and South Asian Islamic scholarship have fostered a translation culture that integrates linguistic rendering with extensive exegetical commentary. These translations often reflect the doctrinal, pedagogical, and cultural needs of diverse Muslim communities, producing interpretive works that simultaneously function as translations and explanatory tafsīr resources. In contrast, the evolution of Qur’ān translation in Turkey has been significantly shaped by state-led language reforms, modernization policies, and institutional religious discourse, particularly during the early Republican period. Turkish translations tend to emphasize semantic clarity, linguistic accessibility, and alignment with modern Turkish syntax, reflecting broader nation-building objectives. By juxtaposing these two traditions, this study elucidates how religion, language, and sociopolitical structures intersect to shape the translation and dissemination of sacred texts. The findings underscore the importance of contextual factors in the formation of translation methodologies and highlight the need for further interdisciplinary research in comparative Qur’ān translation studies Keywords: Qur’ān translation, India, Turkey, tafsīr, reception, methodology

Anahtar Kelimeler

• Qur’ān translation
• India
• Turkey
• tafsīr
• reception
• methodology:** Qur’ān translation
• India
• Turkey
• tafsīr
• reception
• methodology

Kaynakça

1. Akyol, M. (2019). Islam without extremes: A Muslim case for liberty. W. W. Norton. Algar, H. (2002). The Persianate tradition in South Asia. Oxford University Press. Ansari, M. (2017). Sectarian influences on Qur’ān translation in North India. Journal of Islamic Studies, 28(3), 355–378. Aydüz, S. (2014). Early Turkish Republic approaches to Qur’ān translation. Turkish Journal of Religious Studies, 51(2), 201–220. Çetin, A. (2012). Modern Turkish approaches to Qur’ān translation. Ilahiyat Studies, 3(1), 45–68. Demirci, M. (2014). Reformist movements and contextual Qur’ān interpretation in Turkey. Journal of Qur’anic Research, 10(1), 77–98. Göktürk, A. (1994). Çeviri: Dillerin dili. Yapı Kredi Yayınları. Göle, N. (2017). The daily lives of Muslims: Islam and public life in Turkey. Duke University Press.