Research Article

BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Volume: 9 Number: 1 June 30, 2025
EN TR

BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışmada, bilgisayar mühendisliği öğrencilerinin teknik becerilerine ve akademik performanslarına göre hangi mesleki alanda çalışabileceklerinin makine öğrenme algoritmaları ile tahmin edilmesi ve bu tahminlerin açıklanabilir yapay zekâ (AYZ) teknikleriyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 174 öğrenciden oluşan özgün veri kümesinde, genel not ortalaması, programlama dili yeterlilikleri, proje bilgileri ve staj alanları yer almaktadır. AdaBoost, Decision Tree, Gradient Boosting, KNN, Logistic Regression, Naive Bayes, Random Forest, SVC algoritmaları LazyClassifier ile kıyaslanmış ve en başarılı Gradient Boosting ve Decision Tree modelleri hiperparametre optimizasyonu ile eğitilmiştir. En yüksek doğruluk Gradient Boosting algoritması ile %97 olarak elde edilmiştir. Modelin kararları SHAP ve LIME algoritmalarıyla yorumlanarak modelin açıklanabilirliği sağlanmıştır. Sonuçlar, önerilen yöntemin kariyer yönlendirme ve eğitim planlamasında kullanılabilir olduğunu göstermektedir.

Keywords

References

  1. M. Akgün, Kariyer planlama için karar destek sistemi, Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2019.
  2. H. Al-Dossari, F.A. Nughaymish, Z. Al-Qahtani, M. Alkahlifah, A. Alqahtani, A machine learning approach to career path choice for information technology graduates, Eng. Technol. Appl. Sci. Res. 10 (6) (2020) 6589–6596.
  3. E.F. Çelik, Makine öğrenmesi ile lise öğrencilerine mesleki alan seçim rehberi, Yüksek Lisans Tezi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022.
  4. P. Guleria, M. Sood, Explainable AI and machine learning: performance evaluation and explainability of classifiers on educational data mining inspired career counseling, Educ. Inf. Technol. 28 (1) (2023) 1081–1116.
  5. D.R.D. Haritha, Smart career guidance and recommendation system, Int. J. Eng. Dev. Res. 7 (3) (2019) 633–638.
  6. J. Nizar, R. Sharmilla, K.U. Jaseena, Prediction and assessment of software engineering skillset among computer science students using convolutional neural networks through explainable AI, J. Theor. Appl. Inf. Technol. 102 (21) (2024).
  7. T. Saeed, M. Sufian, M. Ali, A.U. Rehman, Convolutional neural network based career recommender system for Pakistani engineering students, in: Proc. 2021 Int. Conf. Innov. Comput. (ICIC), 2021, pp. 1–10.
  8. Q. Wang, Support vector machine algorithm in machine learning, in: Proc. 2022 IEEE Int. Conf. Artif. Intell. Comput. Appl. (ICAICA), 2022, doi:10.1109/icaica54878.2022.9844516.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Information Systems (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

June 16, 2025

Acceptance Date

June 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 1

APA
Altunbas, E., & Altıntaş, C. (2025). BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik Ve Teknoloji Dergisi, 9(1), 133-149. https://doi.org/10.62301/usmtd.1720980
AMA
1.Altunbas E, Altıntaş C. BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi. 2025;9(1):133-149. doi:10.62301/usmtd.1720980
Chicago
Altunbas, Emine, and Cevriye Altıntaş. 2025. “BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik Ve Teknoloji Dergisi 9 (1): 133-49. https://doi.org/10.62301/usmtd.1720980.
EndNote
Altunbas E, Altıntaş C (June 1, 2025) BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi 9 1 133–149.
IEEE
[1]E. Altunbas and C. Altıntaş, “BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, vol. 9, no. 1, pp. 133–149, June 2025, doi: 10.62301/usmtd.1720980.
ISNAD
Altunbas, Emine - Altıntaş, Cevriye. “BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi 9/1 (June 1, 2025): 133-149. https://doi.org/10.62301/usmtd.1720980.
JAMA
1.Altunbas E, Altıntaş C. BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi. 2025;9:133–149.
MLA
Altunbas, Emine, and Cevriye Altıntaş. “BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik Ve Teknoloji Dergisi, vol. 9, no. 1, June 2025, pp. 133-49, doi:10.62301/usmtd.1720980.
Vancouver
1.Emine Altunbas, Cevriye Altıntaş. BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ İÇİN MAKİNE ÖĞRENME ALGORİTMALARI İLE KARİYER ÖNERİSİ VE AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi. 2025 Jun. 1;9(1):133-49. doi:10.62301/usmtd.1720980

Cited By