Research Article

Geri Dönüşüm Malzemelerinin Plastik Sanatta Doku Etkisi Üzerine Bir İnceleme.

Volume: 6 Number: 2 November 20, 2025
EN TR

Geri Dönüşüm Malzemelerinin Plastik Sanatta Doku Etkisi Üzerine Bir İnceleme.

Öz

Öz Bu makale, çağdaş sanat pratiklerinde dokunun kavramsal, estetik ve duyusal işlevlerini, özellikle geri dönüştürülebilir malzeme kullanımı bağlamında ele almaktadır. Günümüz sanatçılarının artan biçimde atık ve yeniden işlenebilir malzemelere yönelmesi, yalnızca çevresel farkındalıkla sınırlı olmayan, aynı zamanda belleğe, kimliğe ve deneyime odaklanan yeni bir ifade biçimini gündeme getirmektedir. Doku, bu bağlamda yalnızca yüzeye ilişkin bir görsel özellik değil; geçmişle bağ kuran, izleyiciyi sürece dâhil eden ve eserin içeriksel derinliğini artıran bir taşıyıcı unsur olarak değerlendirilmektedir. Sanat üretiminde tercih edilen malzemenin fiziksel özellikleri kadar tarihsel ve kültürel referansları da eserin çok katmanlı yapısını biçimlendirir. Kurşun, yanmış ahşap, kumaş artıkları, metal hurdaları ya da plastik gibi gündelik yaşamın “artık” nesnelerini kullanan Anselm Kiefer, Alberto Burri, El Anatsui, Cornelia Parker, Tara Donovan ve Louise Nevelson gibi sanatçılar; dokunun yalnızca görsel değil, aynı zamanda dokunsal ve zihinsel bir algı alanı sunduğunu göstermektedir. Bu yaklaşım, izleyiciyi yalnızca bakmaya değil, hatırlamaya, hissetmeye ve düşünmeye davet eden bir estetik deneyim yaratır. Anselm Kiefer’in özlü biçimde ifade ettiği gibi: “Sanat yalnızca görünmeyeni açığa çıkarmaz, dokunulamayanı da hissettirir.“ Bu derin ve etkileyici ifade, çalışmanın temel yaklaşımını özetler; çağdaş sanatta dokunun yalnızca görsel değil, aynı zamanda dokunsal algı, bellek ve bedensel deneyimi harekete geçiren çok duyulu ve kapsayıcı potansiyeline güçlü bir şekilde vurgu yapar. Bu çalışma, dokunun sanat eserinde nasıl bir hafıza mekânına dönüştüğünü; izleyiciyle kurulan ilişkinin fiziksel sınırların ötesine geçerek nasıl duyusal ve düşünsel katılıma evrildiğini analiz etmektedir. Geri dönüştürülmüş malzemenin sunduğu anlam katmanları, sanatın lirik, eleştirel ve deneyimsel boyutlarını yeniden tanımlarken; doku ise bu dönüşümün hem maddi hem de kavramsal temelini oluşturmaktadır. Bu kapsamda, çevresel bilinç ve yaratıcı keşifler, günümüz sanatının temel yönlendiricileri olarak ön plana çıkmaktadır. Sanatçılar, sadece ekolojik sorunları vurgulamakla kalmayıp, aynı zamanda geri dönüşümlü ve doğal malzemelerle özgün ifade biçimleri geliştirerek sürdürülebilir bir sanat anlayışı oluşturuyor. Bu yenilikçi yaklaşım, hem teknik hem de kavramsal açıdan sanatın sınırlarını zorlayarak, doğa ve madde algısını yeniden şekillendiren özgün üretim yöntemlerini ortaya koymaktadır. Böylece, izleyici eserle sadece görsel bağ kurmakla kalmayıp, onun yaratım süreci, çevresel etkileri etik değerleriyle de derinlemesine etkileşim içine girmektedir.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Not applicable

Project Number

Not applicable/ çalışma herhangi bir proje kapsamında değildir.

Ethical Statement

This manuscript is a review article and does not include any human or patient data. Accordingly, ethical committee approval was not required for this study.

Thanks

No supporting institutions; the author carried out this study independently.

References

  1. Altınorak, M. (2015). Gülsün Karamustafa: Art as social critique. İstanbul Modern Press.
  2. Altınorak, M. (2016). Waste, memory, and art: Recycled materials in contemporary practice. Istanbul Art Review, 6(4), 77–90. https://doi.org/10.5281/zenodo.8027273
  3. Balas, M. (2012). Jean Dubuffet: The path of art brut. MIT Press.
  4. Behrens, J. (2015). César Baldaccini: The sculpture of transformation. University of Paris Press.
  5. Behrens, L. (2003). Anselm Kiefer: The alchemy of art. Yale University Press.
  6. Burri, A. (2012). Alberto Burri: The art of recycled materials. University of California Press.
  7. Dadi, I. (2016). El Anatsui: Rewriting histories of art. University of Chicago Press.
  8. Dubuffet, J. (1956). Soil ornamented with vegetation, dead leaves, pebbles, diverse debris: Art brut ve doğanın sanatla ilişkisi [Exhibition]. Pera Müzesi, Istanbul, Turkey.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Fine Arts

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

November 15, 2025

Publication Date

November 20, 2025

Submission Date

August 23, 2025

Acceptance Date

November 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 6 Number: 2

APA
Seferoğlu, F. (2025). Geri Dönüşüm Malzemelerinin Plastik Sanatta Doku Etkisi Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Sanat Tasarım Ve Eğitim Dergisi, 6(2), 112-136. https://izlik.org/JA82RS86DG