SINIF ÖĞRETMENLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE BAĞLILIKLARININ İNCELENMESİ

Öz

Öğretmenlik mesleği, yetişen ve yetişmekte olan neslin; ailesine, bağlı bulunduğu toplumuna ve vatanına daima fayda sağlayan yapıcı ve yaratıcı iyi bir aile ve toplum ferdi yetiştirme işidir. Bu sanatta en büyük rol, “Ağaç yaşken eğilir.” atasözünden hareketle sınıf öğretmenlerine düşmektedir. Bu bağlamda Atatürk’ün “Vatanını en çok seven görevini en iyi yapandır.” sözünden yola çıkarak aslında iyi bir toplum ferdi yetiştirmenin temel unsurlarından biri öğretmenlerin mesleğine olan bağlılıklarıdır. Bu araştırmada, sınıf öğretmenlerinin mesleki bağlılıklarının farklı değişkenler açısından değişiklik gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine yönelik bağlılıklarının çeşitli bağımsız değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı okullarda görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise 2022-2023 eğitim-öğretim yılının güz yarıyılında Kahramanmaraş il merkezinde görev yapan basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiş 225 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Yıldız (2020) tarafından geliştirilen ve mesleki özdeşim, mesleki değer, mesleki çaba ve mesleki adanmışlık alt boyutlarından oluşan “Öğretmenlik Mesleğine Bağlılık Ölçeği” kullanılmıştır. Yapılan çalışmada ölçeğin güvenirliğine ait Cronbach Alfa değerlerine bakıldığında mesleki özdeşim alt boyutunun .68, mesleki değer alt boyutunun .79, mesleki çaba alt boyutun .74, mesleki adanmışlık alt boyutunun .77 ve ölçeğin tümüne ait verilerin ise .69 düzeyinde güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında; sınıf öğretmenlerinin cinsiyete göre mesleki bağlılıklarında herhangi bir farklılığa rastlanmamıştır. Buna karşın okutuyor oldukları sınıf düzeyine bakıldığında sınıf düzeyi arttıkça öğretmenlerin mesleki bağlılıklarının da arttığı görülmektedir. Buna benzer şekilde öğretmenlerin mesleki kıdemleri arttıkça mesleğe olan bağlılıklarının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Mesleğe bağlılık
• öğretmenlik mesleği
• sınıf öğretmeni

INVESTIGATION OF CLASSROOM TEACHERS' COMMITMENT TO TEACHING PROFESSION

Öz

The profession of teaching is the work of raising the growing and emerging generation to be a constructive and creative member of the family and society who is always beneficial to his/her family, his/her community and his/her homeland. The biggest role in this art falls to classroom teachers based on the proverb “The tree bends while it is young”. In this context, based on Atatürk's quote “The one who loves his homeland the most is the one who does his duty the best”, one of the basic elements of raising a good member of society is the commitment of teachers to their profession. In this study, it was examined whether classroom teachers' professional commitment varies in terms of different variables. The aim of this study is to determine whether classroom teachers' commitment to the teaching profession differs according to various independent variables. Survey design, one of the quantitative research methods, was used in the study. The population of the study consists of classroom teachers working in schools affiliated to Kahramanmaraş Provincial Directorate of National Education. The sample of the study consists of 225 classroom teachers working in the city center of Kahramanmaraş in the fall semester of the 2022-2023 academic year, selected using simple random sampling method. The “Commitment to Teaching Profession Scale” developed by Yıldız (2020) and consisting of professional identification, professional value, professional effort and professional dedication sub-dimensions was used to collect data in the study. When the Cronbach's alpha values of the reliability of the scale were examined, it was concluded that the professional identification sub-dimension was .68, the professional value sub-dimension was .79, the professional effort sub-dimension was .74, the professional commitment sub-dimension was .77, and the data of the whole scale was .69. The data obtained as a result of the research were analyzed using SPSS 22 package program. When the results of the study are examined; no difference was found in the professional commitment of classroom teachers according to gender. On the other hand, when we look at the grade level they teach, it is seen that as the grade level increases, teachers' professional commitment also increases. Similarly, it was concluded that as the professional seniority of the teachers increased, their professional commitment also increased.

Anahtar Kelimeler

• Professional commitment
• teaching profession
• primary education teacher

Kaynakça

1. Ataç, İ. (2019). Öğretmenlerin denetim odakları ile mesleki bağlılıkları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
2. Biçer, N., & Kahveci, H. (2023). Öğretmenlik uygulaması dersine ilişkin algıların öğretmenlik mesleğine bağlılık düzeyi ile ilişkisi. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(1), 1-16. https://doi.org/10.48174/buaad.1290997
3. Bursalıoğlu, Z. (1994). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem Yayınları.
4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem A Yayınları.
5. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri: desen ve analiz. (Çev. Ed. Aypay, A.). Ankara: Anı Yayıncılık.
6. Çakır, Ö. (2001). İşe bağlılık olgusu ve etkileyen faktörler, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
7. Çelikten, M. & diğerleri (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 207-237.
8. Duran, K. (2023). İlkokul öğretmenlerinde esneklik algısı ve öğretmenlik mesleğine bağlılık arasındaki ilişki [Tezsiz yüksek lisans projesi]. Pamukkale Üniversitesi.

9. Hacıoğlu, F. & Alkan, C. (1997). Öğretmenlik uygulamaları. Alkım Yayınları.
10. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayınevi.
11. Lee, Kibeom - Carswell, Julie J - Allen, Natalie J. (2000), A meta-analytic review of occupational commitment: relations with person-and work-related variables. Journal of Applied Psychology, 85(5), pp. 799-811.
12. Maral Polat, Ç., Yıldız, K., & Yıldız, S. (2022). Sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine bağlılık algıları ile öğretim programına bağlılık algıları arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 1124-1160. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2022..-1105108
13. Meyer, J. P. & Allen, N. J. (1991). A three component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1, 61-89.
14. Özden, Y. (1999). Eğitimde dönüşüm eğitimde yeni değerler. Pegem A Yayınları.
15. Seçer, Ş. (2008). Mesleki yaşam modelinin oluşturulması ve mesleki analizlerde kullanımı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
16. Seçer, H.Ş. (2009). Mesleki yaşam modelinin oluşturulması ve mesleki analizlerde kullanımı. Sosyal Bilimler 7/1, s.356.
17. Sürmelioğlu, M. & Üstün, A. (2023). Öğretmenlerin sınıf içi tutumlarının öğrencilerin ders başarısına etkisine yönelik öğretmen görüşleri. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(70):3843-3850. DOI: http://dx.doi.org/10.29228/JOSH AS.72970
18. Turhan, M., Demirli, C. & Nazik, G. (2012). Sınıf öğretmenlerinin mesleğe adanmışlık düzeyine etki eden faktörler: Elâzığ örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 179-192.
19. Varış, F. (1988). Eğitimde program geliştirme. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
20. Yavuz, Ö., Durna, E., Caferoğlu, D., Taşkın, Ş., Yavuz, F.& Dervişoğlu, B. (2022). Öğretmen algılarına göre mesleki bağlılıkları ile mesleki yeterlikleri arasındaki ilişki. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9(89), 2394-2406. http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.3350
21. Yazıcı, H. (2009). Öğretmenlik mesleği, motivasyon kaynaklari ve temel tutumlar: kuramsal bir bakiş. Kastamonu Education Journal, 17(1), 33-46.
22. Yıldırım, N., Kaya, N. & Yar Yıldırım, V. (2011). Sınıf öğretmenliği mesleğinin öğretmenlere olumlu olumsuz etkileri. Çağadaş Eğitim Dergisi, 36(388), 28-36.
23. Yıldız, S. (2020). Öğretmenlik mesleğine bağlılık ölçeğinin geliştirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 463-482. https://doi.org/10.18506/anemon.662930