Yapay Bellek, Dijital Amnezi ve Unutmanın Estetiği: ‘Eternal Sunshine of the Spotless Mind’ ve ‘After Yang’
Abstract
Bu çalışma, dijital çağda artan veri üretimi ve arşivleme pratikleri bağlamında unutmanın sinemadaki estetik ve epistemolojik konumunu incelemektedir. Günümüzde bellek, dijital aygıtlar ve yapay zekâ sistemleri aracılığıyla giderek dışsallaşmakta; bu durum ‘dijital amnezi’ olarak adlandırılan yeni bir unutma biçimini görünür kılmaktadır. Çalışmanın amacı, sinemanın hatırlamak yerine unutma üzerinden nasıl yeni bir estetik ve duygulanımsal deneyim alanı inşa ettiğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Michel Gondry, 2004) ve After Yang (Kogonada, 2021) filmleri, çalışma birimleri (durumlar) olarak belirlenmiştir. Araştırma, nitel yöntemle tematik içerik analizi ile anlatısal ve zamansal yapı çözümlemesine dayanmaktadır. Bulgular, insan belleğinin travmatik ve dağınık bir unutma estetiğiyle; yapay belleğin ise sistematik, sessiz ve arşivsel bir unutma biçimiyle temsil edildiğini göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, dijital çağda sinemanın belleği hatırlama merkezli bir anlatıdan uzaklaştırarak, unutmayı estetik ve duygulanımsal bir deneyim alanı olarak yeniden konumlandırdığını göstermektedir.
Keywords
References
- Assmann, J. (2015). Kültürel bellek: Eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik (A. Tekin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Benjamin, W. (2023). Teknik olarak yeniden üretim çağında sanat eseri (O. Duman, Çev.). Can Yayınları.
- Bordwell, D., & Thompson, K. (2017). Film art: An introduction (11th ed.). McGraw-Hill.
- Bordwell, D. (1985). Narration in the fiction film. University of Wisconsin Press.
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
- Burgoyne, R. (2018). Memory, history and digital imagery in contemporary film. Journal of Media Practice, 19(2), 111–128. https://doi.org/10.7765/9781526137531.00019
- Carr, N. G. (2011). The shallows: What the internet is doing to our brains. W.W. Norton.
- Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Johns Hopkins University Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Communication and Media Studies (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
April 30, 2026
Submission Date
December 9, 2025
Acceptance Date
January 22, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 17

