Yapay Bellek, Dijital Amnezi ve Unutmanın Estetiği: ‘Eternal Sunshine of the Spotless Mind’ ve ‘After Yang’
Öz
Bu çalışma, dijital çağda artan veri üretimi ve arşivleme pratikleri bağlamında unutmanın sinemadaki estetik ve epistemolojik konumunu incelemektedir. Günümüzde bellek, dijital aygıtlar ve yapay zekâ sistemleri aracılığıyla giderek dışsallaşmakta; bu durum ‘dijital amnezi’ olarak adlandırılan yeni bir unutma biçimini görünür kılmaktadır. Çalışmanın amacı, sinemanın hatırlamak yerine unutma üzerinden nasıl yeni bir estetik ve duygulanımsal deneyim alanı inşa ettiğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Michel Gondry, 2004) ve After Yang (Kogonada, 2021) filmleri, çalışma birimleri (durumlar) olarak belirlenmiştir. Araştırma, nitel yöntemle tematik içerik analizi ile anlatısal ve zamansal yapı çözümlemesine dayanmaktadır. Bulgular, insan belleğinin travmatik ve dağınık bir unutma estetiğiyle; yapay belleğin ise sistematik, sessiz ve arşivsel bir unutma biçimiyle temsil edildiğini göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, dijital çağda sinemanın belleği hatırlama merkezli bir anlatıdan uzaklaştırarak, unutmayı estetik ve duygulanımsal bir deneyim alanı olarak yeniden konumlandırdığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Assmann, J. (2015). Kültürel bellek: Eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik (A. Tekin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Benjamin, W. (2023). Teknik olarak yeniden üretim çağında sanat eseri (O. Duman, Çev.). Can Yayınları.
- Bordwell, D., & Thompson, K. (2017). Film art: An introduction (11th ed.). McGraw-Hill.
- Bordwell, D. (1985). Narration in the fiction film. University of Wisconsin Press.
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
- Burgoyne, R. (2018). Memory, history and digital imagery in contemporary film. Journal of Media Practice, 19(2), 111–128. https://doi.org/10.7765/9781526137531.00019
- Carr, N. G. (2011). The shallows: What the internet is doing to our brains. W.W. Norton.
- Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Johns Hopkins University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
9 Aralık 2025
Kabul Tarihi
22 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 17


