Research Article

POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI

Volume: 29 Number: 2 August 30, 2024
TR EN

POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI

Abstract

Poliester liflerinin hidrofobik yapısı, yüksek kristalinitesi, lifleri oluşturan makromoleküller arasındaki yüksek çekim kuvveti gibi özellikleri boyanmasında önemli kısıtlar oluşturur. Ayrıca, poliesterin boyanmasında kullanılan yöntem ve kimyasallar çevre için zararlıdır. Bu çalışmada, bu sınırlamaları ortadan kaldırmak ve daha çevre dostu boyama prosesi geliştirmek amacıyla, poliesterin doğal boya ile boyanabilirliği ve yanıt yüzey metodoloji ile işlem parametrelerinin optimizasyonu araştırılmıştır. Bu kapsamda öncelikle pH, sıcaklık ve süreden oluşan üç faktör için Box-Behnken deneysel tasarımından baz alınan üç seviye belirlenerek bunlara yönelik deneysel çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen deney sonuçlarına bağlı olarak L*, a*, b*, C* gibi farklı çıktıları tahmin etmek için kullanılabilecek bir meta model oluşturmak amacıyla yapılan incelemelerde, literatürde de genel olarak kullanılmakta olan ikinci dereceden bir modelin ilgili sonuçlarını tahmin etmede başarılı olduğu (𝑅2 ≥ 0,9) ve bazı tasarımlarda ilgili 𝑅2 değerlerinin 0,99 seviyelerine yaklaşmakta olduğu gözlenmiştir. Benzer şekilde bazı çıktılar için 0,1720 ortalama mutlak hatayla deney sonuçlarını tahmin edebildiği görülmektedir. Buna ek olarak, oluşturulan model denklemlerinden teorik optimal boyama koşulları tespit edilmiştir. Sonuçlar poliesterin boyanmasında pH-sıcaklık ve pH-süre ikililerinin, sıcaklık ve süreye göre çok daha etkili olduğunu ve ayrıca alınan yüksek yıkama haslıkları bu boyama prosesinin açık-orta tonlarda sürdürülebilir boyamalar için kullanılabileceğini göstermiştir. Ayrıca bu çalışmanın maliyet ve zaman tasarrufu sağlama potansiyeli de vardır.

Keywords

Thanks

Bu çalışmada desteğini esirgemeyen Basel Akdah’a teşekkürlerimizi sunuyoruz.

References

  1. Abate, T. M., Zhou, Y., Guan, J., Chen, G., Ferri, A., & Nierstrasz, V. (2020) Colouration and Bio-activation of Polyester Fabric with Curcumin in Supercritical CO2 : Part II – Effect of Dye Concentration on the Colour and Functional Properties, The Journal of Supercritical Fluids, 157, 104703. https://doi.org/10.1016/j.supflu.2019.104703
  2. Affat, S. S. (2021) Classifications, Advantages, Disadvantages, Toxicity Effects of Natural and Synthetic Dyes: A review, University of Thi-Qar Journal of Science, 8(1), 130–135. http://doi.org/10.32792/utq/utjsci/v8/1/21
  3. Aizenshtein, E. M. (2006) World Production and Consumption of Polyester Fibres and Thread, Fibre Chemistry, 38(3), 264–271. https://doi.org/10.1007/s10692-006-0081-5
  4. Akgun, M., Becerir, B., & Alpay, H. R. (2014) Reflectance Prediction of Colored Polyester Fabrics by A Novel Formula, Fibers and Polymers, 15(1), 126–137. https://doi.org/10.1007/s12221-014-0126-y
  5. Antczak, A., Greta, M., Kopeć, A., & Otto, J. (2019) Characteristics of the Textile Industry of Two Asian Powers: China and India. Prospects for their Further Development on Global Markets, Fibres and Textiles in Eastern Europe, 137(5), 9–14. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2895
  6. Aonfak, K., Kanakiat, N., Uttarat, P., Pingaew, R., & Kaenthong, S. (2016) Dyeing Polyester Fabrics with Curcumin using Infrared Dyeing Machine, Burapha Science Journal, 21(3), 23– 37.
  7. Armalina, Y., Azizah, Z., & Asra, R. (2020) The Degradation Rates of Natural Dyes from Natural Resources: A Review, Asian Journal of Pharmaceutical Research and Development, 8(5), 75–81. https://doi.org/10.22270/ajprd.v8i5.827
  8. Basak, S., Samanta, K. K., Chattopadhyay, S. K., Pandit, P., & Maiti, S. (2016) Green Fire Retardant Finishing and Combined Dyeing of Proteinous Wool Fabric, Coloration Technology, 132(2), 135–143. https://doi.org/10.1111/cote.12200

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Textile Sciences and Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 20, 2024

Publication Date

August 30, 2024

Submission Date

February 15, 2024

Acceptance Date

March 27, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 29 Number: 2

APA
Toprak-çavdur, T., Çelik, T., & Çavdur, F. (2024). POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 29(2), 489-506. https://doi.org/10.17482/uumfd.1437781
AMA
1.Toprak-çavdur T, Çelik T, Çavdur F. POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. UUJFE. 2024;29(2):489-506. doi:10.17482/uumfd.1437781
Chicago
Toprak-çavdur, Tuba, Tolga Çelik, and Fatih Çavdur. 2024. “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29 (2): 489-506. https://doi.org/10.17482/uumfd.1437781.
EndNote
Toprak-çavdur T, Çelik T, Çavdur F (August 1, 2024) POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29 2 489–506.
IEEE
[1]T. Toprak-çavdur, T. Çelik, and F. Çavdur, “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”, UUJFE, vol. 29, no. 2, pp. 489–506, Aug. 2024, doi: 10.17482/uumfd.1437781.
ISNAD
Toprak-çavdur, Tuba - Çelik, Tolga - Çavdur, Fatih. “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29/2 (August 1, 2024): 489-506. https://doi.org/10.17482/uumfd.1437781.
JAMA
1.Toprak-çavdur T, Çelik T, Çavdur F. POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. UUJFE. 2024;29:489–506.
MLA
Toprak-çavdur, Tuba, et al. “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, vol. 29, no. 2, Aug. 2024, pp. 489-06, doi:10.17482/uumfd.1437781.
Vancouver
1.Tuba Toprak-çavdur, Tolga Çelik, Fatih Çavdur. POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. UUJFE. 2024 Aug. 1;29(2):489-506. doi:10.17482/uumfd.1437781

Announcements:

30.03.2021-Beginning with our April 2021 (26/1) issue, in accordance with the new criteria of TR-Dizin, the Declaration of Conflict of Interest and the Declaration of Author Contribution forms fulfilled and signed by all authors are required as well as the Copyright form during the initial submission of the manuscript. Furthermore two new sections, i.e. ‘Conflict of Interest’ and ‘Author Contribution’, should be added to the manuscript. Links of those forms that should be submitted with the initial manuscript can be found in our 'Author Guidelines' and 'Submission Procedure' pages. The manuscript template is also updated. For articles reviewed and accepted for publication in our 2021 and ongoing issues and for articles currently under review process, those forms should also be fulfilled, signed and uploaded to the system by authors.