Araştırma Makalesi

POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI

Cilt: 29 Sayı: 2 30 Ağustos 2024
PDF İndir
TR EN

POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI

Öz

Poliester liflerinin hidrofobik yapısı, yüksek kristalinitesi, lifleri oluşturan makromoleküller arasındaki yüksek çekim kuvveti gibi özellikleri boyanmasında önemli kısıtlar oluşturur. Ayrıca, poliesterin boyanmasında kullanılan yöntem ve kimyasallar çevre için zararlıdır. Bu çalışmada, bu sınırlamaları ortadan kaldırmak ve daha çevre dostu boyama prosesi geliştirmek amacıyla, poliesterin doğal boya ile boyanabilirliği ve yanıt yüzey metodoloji ile işlem parametrelerinin optimizasyonu araştırılmıştır. Bu kapsamda öncelikle pH, sıcaklık ve süreden oluşan üç faktör için Box-Behnken deneysel tasarımından baz alınan üç seviye belirlenerek bunlara yönelik deneysel çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen deney sonuçlarına bağlı olarak L*, a*, b*, C* gibi farklı çıktıları tahmin etmek için kullanılabilecek bir meta model oluşturmak amacıyla yapılan incelemelerde, literatürde de genel olarak kullanılmakta olan ikinci dereceden bir modelin ilgili sonuçlarını tahmin etmede başarılı olduğu (𝑅2 ≥ 0,9) ve bazı tasarımlarda ilgili 𝑅2 değerlerinin 0,99 seviyelerine yaklaşmakta olduğu gözlenmiştir. Benzer şekilde bazı çıktılar için 0,1720 ortalama mutlak hatayla deney sonuçlarını tahmin edebildiği görülmektedir. Buna ek olarak, oluşturulan model denklemlerinden teorik optimal boyama koşulları tespit edilmiştir. Sonuçlar poliesterin boyanmasında pH-sıcaklık ve pH-süre ikililerinin, sıcaklık ve süreye göre çok daha etkili olduğunu ve ayrıca alınan yüksek yıkama haslıkları bu boyama prosesinin açık-orta tonlarda sürdürülebilir boyamalar için kullanılabileceğini göstermiştir. Ayrıca bu çalışmanın maliyet ve zaman tasarrufu sağlama potansiyeli de vardır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmada desteğini esirgemeyen Basel Akdah’a teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Kaynakça

  1. Abate, T. M., Zhou, Y., Guan, J., Chen, G., Ferri, A., & Nierstrasz, V. (2020) Colouration and Bio-activation of Polyester Fabric with Curcumin in Supercritical CO2 : Part II – Effect of Dye Concentration on the Colour and Functional Properties, The Journal of Supercritical Fluids, 157, 104703. https://doi.org/10.1016/j.supflu.2019.104703
  2. Affat, S. S. (2021) Classifications, Advantages, Disadvantages, Toxicity Effects of Natural and Synthetic Dyes: A review, University of Thi-Qar Journal of Science, 8(1), 130–135. http://doi.org/10.32792/utq/utjsci/v8/1/21
  3. Aizenshtein, E. M. (2006) World Production and Consumption of Polyester Fibres and Thread, Fibre Chemistry, 38(3), 264–271. https://doi.org/10.1007/s10692-006-0081-5
  4. Akgun, M., Becerir, B., & Alpay, H. R. (2014) Reflectance Prediction of Colored Polyester Fabrics by A Novel Formula, Fibers and Polymers, 15(1), 126–137. https://doi.org/10.1007/s12221-014-0126-y
  5. Antczak, A., Greta, M., Kopeć, A., & Otto, J. (2019) Characteristics of the Textile Industry of Two Asian Powers: China and India. Prospects for their Further Development on Global Markets, Fibres and Textiles in Eastern Europe, 137(5), 9–14. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2895
  6. Aonfak, K., Kanakiat, N., Uttarat, P., Pingaew, R., & Kaenthong, S. (2016) Dyeing Polyester Fabrics with Curcumin using Infrared Dyeing Machine, Burapha Science Journal, 21(3), 23– 37.
  7. Armalina, Y., Azizah, Z., & Asra, R. (2020) The Degradation Rates of Natural Dyes from Natural Resources: A Review, Asian Journal of Pharmaceutical Research and Development, 8(5), 75–81. https://doi.org/10.22270/ajprd.v8i5.827
  8. Basak, S., Samanta, K. K., Chattopadhyay, S. K., Pandit, P., & Maiti, S. (2016) Green Fire Retardant Finishing and Combined Dyeing of Proteinous Wool Fabric, Coloration Technology, 132(2), 135–143. https://doi.org/10.1111/cote.12200

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tekstil Bilimleri ve Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

20 Ağustos 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2024

Kabul Tarihi

27 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 29 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Toprak-çavdur, T., Çelik, T., & Çavdur, F. (2024). POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 29(2), 489-506. https://doi.org/10.17482/uumfd.1437781
AMA
1.Toprak-çavdur T, Çelik T, Çavdur F. POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. UUJFE. 2024;29(2):489-506. doi:10.17482/uumfd.1437781
Chicago
Toprak-çavdur, Tuba, Tolga Çelik, ve Fatih Çavdur. 2024. “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29 (2): 489-506. https://doi.org/10.17482/uumfd.1437781.
EndNote
Toprak-çavdur T, Çelik T, Çavdur F (01 Ağustos 2024) POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29 2 489–506.
IEEE
[1]T. Toprak-çavdur, T. Çelik, ve F. Çavdur, “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”, UUJFE, c. 29, sy 2, ss. 489–506, Ağu. 2024, doi: 10.17482/uumfd.1437781.
ISNAD
Toprak-çavdur, Tuba - Çelik, Tolga - Çavdur, Fatih. “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29/2 (01 Ağustos 2024): 489-506. https://doi.org/10.17482/uumfd.1437781.
JAMA
1.Toprak-çavdur T, Çelik T, Çavdur F. POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. UUJFE. 2024;29:489–506.
MLA
Toprak-çavdur, Tuba, vd. “POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 29, sy 2, Ağustos 2024, ss. 489-06, doi:10.17482/uumfd.1437781.
Vancouver
1.Tuba Toprak-çavdur, Tolga Çelik, Fatih Çavdur. POLİESTER KUMAŞIN EKOLOJİK BOYAMA İŞLEMİ OPTİMİZASYONU İÇİN YANIT YÜZEY METODOLOJİSİ YAKLAŞIMI. UUJFE. 01 Ağustos 2024;29(2):489-506. doi:10.17482/uumfd.1437781

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr