Research Article

KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

Volume: 30 Number: 2 August 20, 2025
TR EN

KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

Abstract

Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve dibenzofuranlar (PCDD/F’ler) Stokholm Sözleşmesi’nin EK-C kısmında listelenmiş, insan ve çevre sağlığı açısından önemli risk teşkil eden kalıcı organik kirleticilerdendir. PCDD/F’ler kaynaktan salındıktan sonra atmosferik çökelme ve dağılım mekanizmaları ile toprak ve su ortamına karışabilmektedirler. Biyolojik olarak zor bozunabilme özellikleri sayesinde bu ortamlarda yaygın olarak bulunabilmekte ve farklı canlı ve ortamlara taşınabilmektedirler. PCDD/F’lerin farklı ortamlardaki konsantrasyon seviyelerinin belirlenmesi bu kirleticilerin davranış mekanizmalarının anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Türkiye’de toprak ortamı için oldukça az sayıda ölçüm verisi bildirilmiş olup sucul ortam için bildirilen herhangi bir veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada Bursa şehrinin kentsel bir bölgesinde dört mevsimi kapsayacak şekilde ölçümü yapılmış olan atmosferik PCDD/F konsantrasyonları kullanılarak çeşitli denge durumu eşitlikleri yardımı ile toprak ve sucul ortamlardaki PCDD/F konsantrasyon seviyelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Buna göre toprak ve sucul ortam için hesaplanan ortalama PCDD/F konsantrasyonlarının sırasıyla 702,74±553,74 pg/g (21,14±13,41 pg TEQ/g) ve 0,8±0,61 pg/L (0,12±0,08 pg TEQ/L) olduğu belirlenmiştir. Bu değerlerin literatürde bildirilen çeşitli çalışmalar ile uyum içinde olduğu görülmüştür. En yüksek konsantrasyon değerleri iki ortam için de kış ayları için hesaplanmış, mevsimsel etkinin konsantrasyon seviyeleri üzerindeki etkisi açıkça gözlemlenmiştir.

Keywords

Supporting Institution

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Project Number

TÜBİTAK 121Y473

Ethical Statement

Etik Onayına ihtiyaç yoktur.

Thanks

TÜBİTAK'a finansal desteğinden dolayı teşekkür ederiz.

References

  1. Alimohammadi, M., & Lake, C. (2022). Fate and transport of particle matter during GEOTextile tube dewatering of a dioxin and furan (PCDD/F) contaminated sediment. Geotextiles and Geomembranes, 50(2), 203–215. https://doi.org/10.1016/j.geotexmem.2021.09.006
  2. Bakoglu, M., Karademir, A., & Durmusoglu, E. (2005). Evaluation of PCDD/F levels in ambient air and soils and estimation of deposition rates in Kocaeli, Turkey. Chemosphere, 59(10), 1373–1385. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2004.12.029
  3. Bei, J., Xu, X., Zhan, M., Li, X., Jiao, W., Khachatryan, L., & Wu, A. (2022). Revealing the Mechanism of Dioxin Formation from Municipal Solid Waste Gasification in a Reducing Atmosphere. Environmental Science & Technology, 56(20), 14539–14549. https://doi.org/10.1021/acs.est.2c05830
  4. Caliskan, B., Celik, S., Sakin, A. E., & Tasdemir, Y. (2025). Atmospheric polycyclic aromatic hydrocarbon concentrations in a semi-urban site: temporal variation, risk assessment, source identification, and estimation of levels in diverse environments. Environmental Toxicology and Chemistry, 44(3), 683–697. https://doi.org/10.1093/etojnl/vgaf025
  5. Chakraborty, P., Selvaraj, S., Nakamura, M., Prithiviraj, B., Cincinelli, A., & Bang, J. J. (2018). PCBs and PCDD/Fs in soil from informal e-waste recycling sites and open dumpsites in India: Levels, congener profiles and health risk assessment. Science of The Total Environment, 621, 930–938. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.11.083
  6. Chi, K. H., Luo, S., Kao, S. J., Hsu, W.-T., & Lee, T. Y. (2015). Sources and Deposition Fluxes of PCDD/Fs in the Largest Reservoir System in Taiwan before and after Typhoon Morakot. Aerosol and Air Quality Research, 15(4), 1227–1239. https://doi.org/10.4209/aaqr.2014.10.0235
  7. Cho, H.-K., Khuman, S. N., Cho, I.-G., Park, M.-K., & Choi, S.-D. (2024). Spatial distributions and source identification of PCDD/Fs and PCBs in soils and pine needles in the multi-industrial city of Ulsan, South Korea. Chemosphere, 369, 143821. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2024.143821
  8. Cortés, J., González, C. M., Morales, L., Abalos, M., Abad, E., & Aristizábal, B. H. (2014). PCDD/PCDF and dl-PCB in the ambient air of a tropical Andean city: Passive and active sampling measurements near industrial and vehicular pollution sources. Science of The Total Environment, 491–492, 67–74. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2014.01.113

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 30, 2025

Publication Date

August 20, 2025

Submission Date

April 30, 2025

Acceptance Date

June 27, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 30 Number: 2

APA
Güleğen, B., Noori, A. A., & Taşdemir, Y. (2025). KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 30(2), 591-608. https://doi.org/10.17482/uumfd.1687767
AMA
1.Güleğen B, Noori AA, Taşdemir Y. KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2025;30(2):591-608. doi:10.17482/uumfd.1687767
Chicago
Güleğen, Berke, Abdul Alim Noori, and Yücel Taşdemir. 2025. “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 (2): 591-608. https://doi.org/10.17482/uumfd.1687767.
EndNote
Güleğen B, Noori AA, Taşdemir Y (August 1, 2025) KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 2 591–608.
IEEE
[1]B. Güleğen, A. A. Noori, and Y. Taşdemir, “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”, UUJFE, vol. 30, no. 2, pp. 591–608, Aug. 2025, doi: 10.17482/uumfd.1687767.
ISNAD
Güleğen, Berke - Noori, Abdul Alim - Taşdemir, Yücel. “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30/2 (August 1, 2025): 591-608. https://doi.org/10.17482/uumfd.1687767.
JAMA
1.Güleğen B, Noori AA, Taşdemir Y. KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2025;30:591–608.
MLA
Güleğen, Berke, et al. “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, vol. 30, no. 2, Aug. 2025, pp. 591-08, doi:10.17482/uumfd.1687767.
Vancouver
1.Berke Güleğen, Abdul Alim Noori, Yücel Taşdemir. KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2025 Aug. 1;30(2):591-608. doi:10.17482/uumfd.1687767

Announcements:

30.03.2021-Beginning with our April 2021 (26/1) issue, in accordance with the new criteria of TR-Dizin, the Declaration of Conflict of Interest and the Declaration of Author Contribution forms fulfilled and signed by all authors are required as well as the Copyright form during the initial submission of the manuscript. Furthermore two new sections, i.e. ‘Conflict of Interest’ and ‘Author Contribution’, should be added to the manuscript. Links of those forms that should be submitted with the initial manuscript can be found in our 'Author Guidelines' and 'Submission Procedure' pages. The manuscript template is also updated. For articles reviewed and accepted for publication in our 2021 and ongoing issues and for articles currently under review process, those forms should also be fulfilled, signed and uploaded to the system by authors.