Araştırma Makalesi

KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

Cilt: 30 Sayı: 2 20 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

Öz

Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve dibenzofuranlar (PCDD/F’ler) Stokholm Sözleşmesi’nin EK-C kısmında listelenmiş, insan ve çevre sağlığı açısından önemli risk teşkil eden kalıcı organik kirleticilerdendir. PCDD/F’ler kaynaktan salındıktan sonra atmosferik çökelme ve dağılım mekanizmaları ile toprak ve su ortamına karışabilmektedirler. Biyolojik olarak zor bozunabilme özellikleri sayesinde bu ortamlarda yaygın olarak bulunabilmekte ve farklı canlı ve ortamlara taşınabilmektedirler. PCDD/F’lerin farklı ortamlardaki konsantrasyon seviyelerinin belirlenmesi bu kirleticilerin davranış mekanizmalarının anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Türkiye’de toprak ortamı için oldukça az sayıda ölçüm verisi bildirilmiş olup sucul ortam için bildirilen herhangi bir veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada Bursa şehrinin kentsel bir bölgesinde dört mevsimi kapsayacak şekilde ölçümü yapılmış olan atmosferik PCDD/F konsantrasyonları kullanılarak çeşitli denge durumu eşitlikleri yardımı ile toprak ve sucul ortamlardaki PCDD/F konsantrasyon seviyelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Buna göre toprak ve sucul ortam için hesaplanan ortalama PCDD/F konsantrasyonlarının sırasıyla 702,74±553,74 pg/g (21,14±13,41 pg TEQ/g) ve 0,8±0,61 pg/L (0,12±0,08 pg TEQ/L) olduğu belirlenmiştir. Bu değerlerin literatürde bildirilen çeşitli çalışmalar ile uyum içinde olduğu görülmüştür. En yüksek konsantrasyon değerleri iki ortam için de kış ayları için hesaplanmış, mevsimsel etkinin konsantrasyon seviyeleri üzerindeki etkisi açıkça gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Proje Numarası

TÜBİTAK 121Y473

Etik Beyan

Etik Onayına ihtiyaç yoktur.

Teşekkür

TÜBİTAK'a finansal desteğinden dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Alimohammadi, M., & Lake, C. (2022). Fate and transport of particle matter during GEOTextile tube dewatering of a dioxin and furan (PCDD/F) contaminated sediment. Geotextiles and Geomembranes, 50(2), 203–215. https://doi.org/10.1016/j.geotexmem.2021.09.006
  2. Bakoglu, M., Karademir, A., & Durmusoglu, E. (2005). Evaluation of PCDD/F levels in ambient air and soils and estimation of deposition rates in Kocaeli, Turkey. Chemosphere, 59(10), 1373–1385. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2004.12.029
  3. Bei, J., Xu, X., Zhan, M., Li, X., Jiao, W., Khachatryan, L., & Wu, A. (2022). Revealing the Mechanism of Dioxin Formation from Municipal Solid Waste Gasification in a Reducing Atmosphere. Environmental Science & Technology, 56(20), 14539–14549. https://doi.org/10.1021/acs.est.2c05830
  4. Caliskan, B., Celik, S., Sakin, A. E., & Tasdemir, Y. (2025). Atmospheric polycyclic aromatic hydrocarbon concentrations in a semi-urban site: temporal variation, risk assessment, source identification, and estimation of levels in diverse environments. Environmental Toxicology and Chemistry, 44(3), 683–697. https://doi.org/10.1093/etojnl/vgaf025
  5. Chakraborty, P., Selvaraj, S., Nakamura, M., Prithiviraj, B., Cincinelli, A., & Bang, J. J. (2018). PCBs and PCDD/Fs in soil from informal e-waste recycling sites and open dumpsites in India: Levels, congener profiles and health risk assessment. Science of The Total Environment, 621, 930–938. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.11.083
  6. Chi, K. H., Luo, S., Kao, S. J., Hsu, W.-T., & Lee, T. Y. (2015). Sources and Deposition Fluxes of PCDD/Fs in the Largest Reservoir System in Taiwan before and after Typhoon Morakot. Aerosol and Air Quality Research, 15(4), 1227–1239. https://doi.org/10.4209/aaqr.2014.10.0235
  7. Cho, H.-K., Khuman, S. N., Cho, I.-G., Park, M.-K., & Choi, S.-D. (2024). Spatial distributions and source identification of PCDD/Fs and PCBs in soils and pine needles in the multi-industrial city of Ulsan, South Korea. Chemosphere, 369, 143821. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2024.143821
  8. Cortés, J., González, C. M., Morales, L., Abalos, M., Abad, E., & Aristizábal, B. H. (2014). PCDD/PCDF and dl-PCB in the ambient air of a tropical Andean city: Passive and active sampling measurements near industrial and vehicular pollution sources. Science of The Total Environment, 491–492, 67–74. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2014.01.113

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

20 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2025

Kabul Tarihi

27 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 30 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Güleğen, B., Noori, A. A., & Taşdemir, Y. (2025). KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 30(2), 591-608. https://doi.org/10.17482/uumfd.1687767
AMA
1.Güleğen B, Noori AA, Taşdemir Y. KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2025;30(2):591-608. doi:10.17482/uumfd.1687767
Chicago
Güleğen, Berke, Abdul Alim Noori, ve Yücel Taşdemir. 2025. “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 (2): 591-608. https://doi.org/10.17482/uumfd.1687767.
EndNote
Güleğen B, Noori AA, Taşdemir Y (01 Ağustos 2025) KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 2 591–608.
IEEE
[1]B. Güleğen, A. A. Noori, ve Y. Taşdemir, “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”, UUJFE, c. 30, sy 2, ss. 591–608, Ağu. 2025, doi: 10.17482/uumfd.1687767.
ISNAD
Güleğen, Berke - Noori, Abdul Alim - Taşdemir, Yücel. “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30/2 (01 Ağustos 2025): 591-608. https://doi.org/10.17482/uumfd.1687767.
JAMA
1.Güleğen B, Noori AA, Taşdemir Y. KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 2025;30:591–608.
MLA
Güleğen, Berke, vd. “KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 30, sy 2, Ağustos 2025, ss. 591-08, doi:10.17482/uumfd.1687767.
Vancouver
1.Berke Güleğen, Abdul Alim Noori, Yücel Taşdemir. KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ. UUJFE. 01 Ağustos 2025;30(2):591-608. doi:10.17482/uumfd.1687767

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr