TESLİMAT ARAÇLARININ KAPASİTE KULLANIM ORANLARININ VE TAŞIMA MALİYETLERİNİN DOĞRUSAL PROGRAMLAMA İLE OPTİMİZASYONU
Abstract
Bu çalışma, teslimat araçlarının kapasite kullanım oranlarını artırmak ve taşıma maliyetlerini azaltmak amacıyla doğrusal programlama temelli bir optimizasyon modeli geliştirmektedir. Çalışmada üç farklı amaç fonksiyonu ele alınmıştır: kapasite kullanım oranının maksimize edilmesi, toplam taşıma maliyetinin minimize edilmesi ve bu iki hedefin birlikte ele alındığı çok amaçlı hibrit optimizasyon yaklaşımı. Araç kapasiteleri, talep dağılımları ve taşıma maliyet yapılarının farklılık gösterdiği üç senaryo tasarlanmış; her bir senaryo Microsoft Excel Solver kullanılarak Simplex LP algoritması ile çözülmüştür. Elde edilen bulgular, talep-kapasite dengesinin sağlandığı durumlarda maliyet odaklı planlamanın kapasite kullanımından ödün vermeden anlamlı maliyet tasarrufu sağladığını; dengesiz senaryolarda ise maliyet minimizasyonunun kapasite kullanım oranında kısmi düşüşe yol açabileceğini göstermektedir. Ayrıca, çok amaçlı optimizasyon yaklaşımı ile kapasite kullanımından ödün vermeden maliyetlerin önemli ölçüde azaltılabildiği ortaya konmuştur. Çalışma, aynı veri seti üzerinde kapasite kullanımı ve maliyet optimizasyonunun karşılaştırmalı olarak analiz edilmesiyle literatüre katkı sağlamaktadır. Ayrıca, önerilen modelin kolay uygulanabilir yapısı, küçük ve orta ölçekli lojistik işletmelerin operasyonel önceliklerine göre etkin yük atama planlamaları yapabilmesine olanak tanımaktadır.
Keywords
References
- Ait Mamoun, K., Hammadi, L., Novaes, A. G., El Ballouti, A., & De Cursi, E. S. (2022) An optimisation solution of capacitated vehicle routing problem (CVRP), In 2022 11th International Symposium on Signal, Image, Video and Communications (ISIVC), IEEE, 1-5. doi: 10.1109/ISIVC54825.2022.9800726
- Altınkaya, A., & Tunca, M. Z. (2022) Sezgisel araç rotalama problemlerinde bulanık mantık temelli kapasite optimizasyonu: bir un fabrikası örneği, Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 31-41. doi: 10.55580/oguzhan.1107296
- Atan, M., & Şimşek, P. (2017) Doğrusal programlama ile araç atama probleminin çözümlenmesi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(11), 339-358.
- Banik, J., & Rinehart, K. (2011). Modeling order guidelines to improve truckload utilization, Master Thesis (M. Eng. in Logistics), Massachusetts Institute of Technology, Engineering Systems Division, USA.
- Chopra, S., & Meindl, P. (2001). Strategy, planning, and operation. Supply Chain Management, 15(5), 71-85.
- Dantzig, G. B. (2016). Linear Programming and Extensions. Princeton University Press.
- Djamaris, A. R., & Priyanto, A. B. (2011) Strategi pemilihan transporter dan jenis truk menggunakan linear programming model, Jurnal Ilmiah Universitas Bakrie, 1 (2), 89-103.
- García, J., Florez, J. E., Torralba, Á., Borrajo, D., López, C. L., García-Olaya, Á., & Sáenz, J. (2013) Combining linear programming and automated planning to solve intermodal transportation problems, European Journal of Operational Research, 227(1), 216-226. doi: 10.1016/j.ejor.2012.12.018
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Industrial Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
August 4, 2026
Submission Date
August 7, 2025
Acceptance Date
May 11, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 31 Number: 2