Research Article

TÜRKİYE'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI

Volume: 31 Number: 1 April 10, 2026
TR EN

TÜRKİYE'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI

Abstract

Bu çalışma, geri dönüştürülmüş beton agregalarının (GDBA), doğal agrega (DA) ile karıştırılarak Türkiye koşullarında yol temel tabakalarında kullanım uygunluğunu çok kriterli karar verme (MCDM) yöntemleriyle değerlendirmektedir. Değerlendirme sürecinde teknik, çevresel ve ekonomik 19 kriter kullanılmış; kriter ağırlıkları CRITIC yöntemiyle objektif biçimde belirlenmiştir. Beş farklı GDBA–DA karışımı (%0–100 arası) TOPSIS, COPRAS ve EDAS yöntemleriyle sıralanmış; %100 GDBA içeren alternatif her üç yöntemde de en uygun seçenek olarak öne çıkmıştır. Bu bulgu, teknik yeterliliklerin ötesinde çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik etkinliğin karar sürecinde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle atık bertaraf maliyetinin ortadan kalkması, CO₂ emisyonlarında ve doğal kaynak tüketiminde sağlanan düşüşler, GDBA'nın çevreci bir alternatif olduğunu desteklemektedir. Literatür ile uyumlu biçimde, teknik parametrelerdeki sınırlı zayıflıklar, bütüncül değerlendirmede çevresel ve ekonomik kazanımlarla dengelenmiştir. Sonuçlar, MCDM yaklaşımlarının inşaat mühendisliğinde karar destek aracı olarak etkin biçimde kullanılabileceğini ve GDBA’nın sürdürülebilir yol altyapısı uygulamalarında güçlü bir alternatif sunduğunu göstermektedir.

Keywords

References

  1. Abdi, A. P., Damci, A., Turkoglu, H., Kirca, V. O., Demirkesen, S., Sadikoglu, E. ve Arslan, A. E. (2025) A Geographic Information System-Based Integrated Multi-Criteria DecisionSupport System for the Selection of Wind Farm Sites: The Case of Djibouti, Sustainability, 17(6), 2555. doi: 10.3390/su17062555
  2. Adomako, S., Engelsen, C. J., Thorstensen, R. T. ve Barbieri, D. M. (2021) Review of the relationship between aggregates geology and Los Angeles and micro-Deval tests, Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 80(3), 1963-1980. doi:10.1007/s10064-020-02097-y
  3. Akbas, M. ve Akin, F. D. (2025) A Comparative Weighting Analysis Using AHP and CRITIC for Recycled Pavement Material Selection: A Case Study from Istanbul, Results in Engineering, 106837. doi: 10.1016/j.rineng.2025.106837
  4. Aloini, D., Dulmin, R., Mininno, V., Pellegrini, L. ve Farina, G. (2018) Technology assessment with if-topsis: an application in the advanced underwater system sector, Technological Forecasting and Social Change, 131, 38-48. doi:10.1016/j.techfore.2017.07.010.
  5. Atan, M. ve Altan, Ş. (2020) Multi-criteria decision-making methods with sample applications, Gazi Publishing House, Ankara.
  6. Aytekin, B. (2021). Geri dönüştürülmüş beton agregalarının yol temel ve alttemel tabakalarında kullanılabilirliğinin araştırılması (Master's thesis, Bursa Uludag University (Turkey)).
  7. Bestgen, J. O., Cetin, B., & Tanyu, B. F. (2016). Effects of extraction methods and factors on leaching of metals from recycled concrete aggregates. Environmental Science and Pollution Research, 23(13), 12983-13002. doi: 10.1007/s11356-016-6456-0
  8. Bhattacharjee, P., Sen, T., Banerjee, D. ve Sarkar, B. (2012) Analysis of noise emitted from electrical machines using topsis technique, International Journal of Environmental Science and Development, 5-9. doi:10.7763/ijesd.2012.v3.178.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Civil Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 10, 2026

Submission Date

August 28, 2025

Acceptance Date

March 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 31 Number: 1

APA
Akın, F. D., & Akbaş, M. (2026). TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 31(1), 331-350. https://doi.org/10.17482/uumfd.1773476
AMA
1.Akın FD, Akbaş M. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. UUJFE. 2026;31(1):331-350. doi:10.17482/uumfd.1773476
Chicago
Akın, Fırat Doğu, and Merve Akbaş. 2026. “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31 (1): 331-50. https://doi.org/10.17482/uumfd.1773476.
EndNote
Akın FD, Akbaş M (April 1, 2026) TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31 1 331–350.
IEEE
[1]F. D. Akın and M. Akbaş, “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”, UUJFE, vol. 31, no. 1, pp. 331–350, Apr. 2026, doi: 10.17482/uumfd.1773476.
ISNAD
Akın, Fırat Doğu - Akbaş, Merve. “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31/1 (April 1, 2026): 331-350. https://doi.org/10.17482/uumfd.1773476.
JAMA
1.Akın FD, Akbaş M. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. UUJFE. 2026;31:331–350.
MLA
Akın, Fırat Doğu, and Merve Akbaş. “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, vol. 31, no. 1, Apr. 2026, pp. 331-50, doi:10.17482/uumfd.1773476.
Vancouver
1.Fırat Doğu Akın, Merve Akbaş. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. UUJFE. 2026 Apr. 1;31(1):331-50. doi:10.17482/uumfd.1773476

Announcements:

30.03.2021-Beginning with our April 2021 (26/1) issue, in accordance with the new criteria of TR-Dizin, the Declaration of Conflict of Interest and the Declaration of Author Contribution forms fulfilled and signed by all authors are required as well as the Copyright form during the initial submission of the manuscript. Furthermore two new sections, i.e. ‘Conflict of Interest’ and ‘Author Contribution’, should be added to the manuscript. Links of those forms that should be submitted with the initial manuscript can be found in our 'Author Guidelines' and 'Submission Procedure' pages. The manuscript template is also updated. For articles reviewed and accepted for publication in our 2021 and ongoing issues and for articles currently under review process, those forms should also be fulfilled, signed and uploaded to the system by authors.