TÜRKİYE'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI
Abstract
Bu çalışma, geri dönüştürülmüş beton agregalarının (GDBA), doğal agrega (DA) ile karıştırılarak Türkiye koşullarında yol temel tabakalarında kullanım uygunluğunu çok kriterli karar verme (MCDM) yöntemleriyle değerlendirmektedir. Değerlendirme sürecinde teknik, çevresel ve ekonomik 19 kriter kullanılmış; kriter ağırlıkları CRITIC yöntemiyle objektif biçimde belirlenmiştir. Beş farklı GDBA–DA karışımı (%0–100 arası) TOPSIS, COPRAS ve EDAS yöntemleriyle sıralanmış; %100 GDBA içeren alternatif her üç yöntemde de en uygun seçenek olarak öne çıkmıştır. Bu bulgu, teknik yeterliliklerin ötesinde çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik etkinliğin karar sürecinde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle atık bertaraf maliyetinin ortadan kalkması, CO₂ emisyonlarında ve doğal kaynak tüketiminde sağlanan düşüşler, GDBA'nın çevreci bir alternatif olduğunu desteklemektedir. Literatür ile uyumlu biçimde, teknik parametrelerdeki sınırlı zayıflıklar, bütüncül değerlendirmede çevresel ve ekonomik kazanımlarla dengelenmiştir. Sonuçlar, MCDM yaklaşımlarının inşaat mühendisliğinde karar destek aracı olarak etkin biçimde kullanılabileceğini ve GDBA’nın sürdürülebilir yol altyapısı uygulamalarında güçlü bir alternatif sunduğunu göstermektedir.
Keywords
References
- Abdi, A. P., Damci, A., Turkoglu, H., Kirca, V. O., Demirkesen, S., Sadikoglu, E. ve Arslan, A. E. (2025) A Geographic Information System-Based Integrated Multi-Criteria DecisionSupport System for the Selection of Wind Farm Sites: The Case of Djibouti, Sustainability, 17(6), 2555. doi: 10.3390/su17062555
- Adomako, S., Engelsen, C. J., Thorstensen, R. T. ve Barbieri, D. M. (2021) Review of the relationship between aggregates geology and Los Angeles and micro-Deval tests, Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 80(3), 1963-1980. doi:10.1007/s10064-020-02097-y
- Akbas, M. ve Akin, F. D. (2025) A Comparative Weighting Analysis Using AHP and CRITIC for Recycled Pavement Material Selection: A Case Study from Istanbul, Results in Engineering, 106837. doi: 10.1016/j.rineng.2025.106837
- Aloini, D., Dulmin, R., Mininno, V., Pellegrini, L. ve Farina, G. (2018) Technology assessment with if-topsis: an application in the advanced underwater system sector, Technological Forecasting and Social Change, 131, 38-48. doi:10.1016/j.techfore.2017.07.010.
- Atan, M. ve Altan, Ş. (2020) Multi-criteria decision-making methods with sample applications, Gazi Publishing House, Ankara.
- Aytekin, B. (2021). Geri dönüştürülmüş beton agregalarının yol temel ve alttemel tabakalarında kullanılabilirliğinin araştırılması (Master's thesis, Bursa Uludag University (Turkey)).
- Bestgen, J. O., Cetin, B., & Tanyu, B. F. (2016). Effects of extraction methods and factors on leaching of metals from recycled concrete aggregates. Environmental Science and Pollution Research, 23(13), 12983-13002. doi: 10.1007/s11356-016-6456-0
- Bhattacharjee, P., Sen, T., Banerjee, D. ve Sarkar, B. (2012) Analysis of noise emitted from electrical machines using topsis technique, International Journal of Environmental Science and Development, 5-9. doi:10.7763/ijesd.2012.v3.178.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Civil Engineering (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
April 10, 2026
Submission Date
August 28, 2025
Acceptance Date
March 12, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 31 Number: 1