Araştırma Makalesi

TÜRKİYE'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI

Cilt: 31 Sayı: 1 10 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

TÜRKİYE'DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI

Öz

Bu çalışma, geri dönüştürülmüş beton agregalarının (GDBA), doğal agrega (DA) ile karıştırılarak Türkiye koşullarında yol temel tabakalarında kullanım uygunluğunu çok kriterli karar verme (MCDM) yöntemleriyle değerlendirmektedir. Değerlendirme sürecinde teknik, çevresel ve ekonomik 19 kriter kullanılmış; kriter ağırlıkları CRITIC yöntemiyle objektif biçimde belirlenmiştir. Beş farklı GDBA–DA karışımı (%0–100 arası) TOPSIS, COPRAS ve EDAS yöntemleriyle sıralanmış; %100 GDBA içeren alternatif her üç yöntemde de en uygun seçenek olarak öne çıkmıştır. Bu bulgu, teknik yeterliliklerin ötesinde çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik etkinliğin karar sürecinde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle atık bertaraf maliyetinin ortadan kalkması, CO₂ emisyonlarında ve doğal kaynak tüketiminde sağlanan düşüşler, GDBA'nın çevreci bir alternatif olduğunu desteklemektedir. Literatür ile uyumlu biçimde, teknik parametrelerdeki sınırlı zayıflıklar, bütüncül değerlendirmede çevresel ve ekonomik kazanımlarla dengelenmiştir. Sonuçlar, MCDM yaklaşımlarının inşaat mühendisliğinde karar destek aracı olarak etkin biçimde kullanılabileceğini ve GDBA’nın sürdürülebilir yol altyapısı uygulamalarında güçlü bir alternatif sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdi, A. P., Damci, A., Turkoglu, H., Kirca, V. O., Demirkesen, S., Sadikoglu, E. ve Arslan, A. E. (2025) A Geographic Information System-Based Integrated Multi-Criteria DecisionSupport System for the Selection of Wind Farm Sites: The Case of Djibouti, Sustainability, 17(6), 2555. doi: 10.3390/su17062555
  2. Adomako, S., Engelsen, C. J., Thorstensen, R. T. ve Barbieri, D. M. (2021) Review of the relationship between aggregates geology and Los Angeles and micro-Deval tests, Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 80(3), 1963-1980. doi:10.1007/s10064-020-02097-y
  3. Akbas, M. ve Akin, F. D. (2025) A Comparative Weighting Analysis Using AHP and CRITIC for Recycled Pavement Material Selection: A Case Study from Istanbul, Results in Engineering, 106837. doi: 10.1016/j.rineng.2025.106837
  4. Aloini, D., Dulmin, R., Mininno, V., Pellegrini, L. ve Farina, G. (2018) Technology assessment with if-topsis: an application in the advanced underwater system sector, Technological Forecasting and Social Change, 131, 38-48. doi:10.1016/j.techfore.2017.07.010.
  5. Atan, M. ve Altan, Ş. (2020) Multi-criteria decision-making methods with sample applications, Gazi Publishing House, Ankara.
  6. Aytekin, B. (2021). Geri dönüştürülmüş beton agregalarının yol temel ve alttemel tabakalarında kullanılabilirliğinin araştırılması (Master's thesis, Bursa Uludag University (Turkey)).
  7. Bestgen, J. O., Cetin, B., & Tanyu, B. F. (2016). Effects of extraction methods and factors on leaching of metals from recycled concrete aggregates. Environmental Science and Pollution Research, 23(13), 12983-13002. doi: 10.1007/s11356-016-6456-0
  8. Bhattacharjee, P., Sen, T., Banerjee, D. ve Sarkar, B. (2012) Analysis of noise emitted from electrical machines using topsis technique, International Journal of Environmental Science and Development, 5-9. doi:10.7763/ijesd.2012.v3.178.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

10 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

28 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

12 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akın, F. D., & Akbaş, M. (2026). TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 31(1), 331-350. https://doi.org/10.17482/uumfd.1773476
AMA
1.Akın FD, Akbaş M. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. UUJFE. 2026;31(1):331-350. doi:10.17482/uumfd.1773476
Chicago
Akın, Fırat Doğu, ve Merve Akbaş. 2026. “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31 (1): 331-50. https://doi.org/10.17482/uumfd.1773476.
EndNote
Akın FD, Akbaş M (01 Nisan 2026) TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31 1 331–350.
IEEE
[1]F. D. Akın ve M. Akbaş, “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”, UUJFE, c. 31, sy 1, ss. 331–350, Nis. 2026, doi: 10.17482/uumfd.1773476.
ISNAD
Akın, Fırat Doğu - Akbaş, Merve. “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 31/1 (01 Nisan 2026): 331-350. https://doi.org/10.17482/uumfd.1773476.
JAMA
1.Akın FD, Akbaş M. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. UUJFE. 2026;31:331–350.
MLA
Akın, Fırat Doğu, ve Merve Akbaş. “TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 31, sy 1, Nisan 2026, ss. 331-50, doi:10.17482/uumfd.1773476.
Vancouver
1.Fırat Doğu Akın, Merve Akbaş. TÜRKİYE’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR MALZEME SEÇİMİ İÇİN CRITIC TABANLI ÇOK KRİTERLİ KARAR DESTEK YAKLAŞIMI. UUJFE. 01 Nisan 2026;31(1):331-50. doi:10.17482/uumfd.1773476

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr