SEYHAN HAVZASI TABAN AKIŞININ SEGMENTASYON VE EĞİLİM ANALİZİ
Abstract
Bu çalışma, Seyhan Havzasında yüzeysel akış ve taban akışı bileşenlerinin zamansal değişim dinamiklerini segmentasyon ve eğilim analizleri ile ortaya koyarak, hidrolojik rejimin kritik ancak sıklıkla göz ardı edilen bileşenlerinden biri olan taban akışını incelemektedir. Taban akışı, günlük ortalama akım verilerinden Tekrarlı Dijital Filtreleme yöntemi kullanılarak ayrılmış, ardından günlük değerlerden hesaplanan yıllık ortalama akım ve taban akışı zaman serileri segmentlere ayrılarak değişim noktaları belirlenmiş ve eğilim analizine tabi tutulmuştur. Uygulama, Seyhan Havzasındaki kesintisiz 30 yıllık ortak kaydı bulunan dört akım gözlem istasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Seyhan Havzasında akarsu kesitindeki taban akışı ile toplam akımın yıllık zaman ölçeğinde eş zamanlı hareket ettiğini göstermektedir. Yağışlı dönemlerde her iki bileşen de artış eğilimi sergilemekte, kurak dönemlerde birlikte azalmaktadır. Paralel ve eş zamanlı bu gidiş, havzaya düşen yağışın yüzeysel akış ve taban akışı üzerinde etkili olduğunu göstermekte; havzada gözlenen yağış eksikliğinin de yine yüzeysel akış ve taban akışında azalmaya neden olduğunu teyit etmektedir. Çalışma, ayrıca iklim değişikliğinin giderek önem kazandığı günümüz koşullarında, taban akışı yönetimine odaklanan entegre havza yönetim stratejilerinin geliştirilmesinin gerekliliğine vurgu yapmaktadır.
Keywords
References
- Acar, R., Saplioglu, K. (2024) Using the Particle Swarm Optimization (PSO) Algorithm for Baseflow Separation and Determining the Trends for the Yesilirmak River (North Turkey). Russian Meteorology and Hydrology, 49(1), 40-51. doi.org/10.3103/S1068373924010060
- Acar, R., Saplioglu, K. (2025) Using Meta-Heuristic Optimization Algorithms to Determine Baseflow and Comparing Their Temporal Performance. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions of Civil Engineering, 49, 1851-1869. doi.org/10.1007/s40996-024-01558-8
- Aksoy, H. (1998) Kuruyan Akarsuların Günlük Akımlarının Modellenmesi, Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 247 s.
- Aksoy, H. (2020) Surface water. In: Harmancioglu, N.B., Altinbilek, D. (eds.) Water Resources of Turkey, Springer, 127-158. doi.org/10.1007/978-3-030-11729-0_5
- Aksoy, H., Gedikli, A., Unal, N.E., Kehagias, A. (2008) Fast segmentation algorithms for long hydrometeorological time series. Hydrological Processes, 22(23), 4600-4608. doi.org/10.1002/hyp.7064
- Aksoy, H., Kurt, I., Eris, E. (2009) Filtered smoothed minima baseflow separation method. Journal of Hydrology, 372(1–4), 94–101. doi.org/10.1016/j.jhydrol.2009.03.037
- Aksoy, H., Wittenberg, H. (2011) Nonlinear baseflow recession analysis in watersheds with intermittent streamflow. Hydrological Sciences Journal, 56(2), 226–237. doi.org/10.1080/02626667.2011.553614
- Aksoy, H., Wittenberg, H. (2015) Baseflow recession analysis for flood‐prone Black Sea watersheds in Turkey. CLEAN–Soil, Air, Water, 43(6), 857-866. doi.org/10.1002/clen.201400199
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Civil Engineering (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Yonca Çavuş
*
0000-0002-0528-284X
Türkiye
Publication Date
August 4, 2026
Submission Date
September 16, 2025
Acceptance Date
April 16, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 31 Number: 2