SEYHAN HAVZASI TABAN AKIŞININ SEGMENTASYON VE EĞİLİM ANALİZİ
Öz
Bu çalışma, Seyhan Havzasında yüzeysel akış ve taban akışı bileşenlerinin zamansal değişim dinamiklerini segmentasyon ve eğilim analizleri ile ortaya koyarak, hidrolojik rejimin kritik ancak sıklıkla göz ardı edilen bileşenlerinden biri olan taban akışını incelemektedir. Taban akışı, günlük ortalama akım verilerinden Tekrarlı Dijital Filtreleme yöntemi kullanılarak ayrılmış, ardından günlük değerlerden hesaplanan yıllık ortalama akım ve taban akışı zaman serileri segmentlere ayrılarak değişim noktaları belirlenmiş ve eğilim analizine tabi tutulmuştur. Uygulama, Seyhan Havzasındaki kesintisiz 30 yıllık ortak kaydı bulunan dört akım gözlem istasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Seyhan Havzasında akarsu kesitindeki taban akışı ile toplam akımın yıllık zaman ölçeğinde eş zamanlı hareket ettiğini göstermektedir. Yağışlı dönemlerde her iki bileşen de artış eğilimi sergilemekte, kurak dönemlerde birlikte azalmaktadır. Paralel ve eş zamanlı bu gidiş, havzaya düşen yağışın yüzeysel akış ve taban akışı üzerinde etkili olduğunu göstermekte; havzada gözlenen yağış eksikliğinin de yine yüzeysel akış ve taban akışında azalmaya neden olduğunu teyit etmektedir. Çalışma, ayrıca iklim değişikliğinin giderek önem kazandığı günümüz koşullarında, taban akışı yönetimine odaklanan entegre havza yönetim stratejilerinin geliştirilmesinin gerekliliğine vurgu yapmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, R., Saplioglu, K. (2024) Using the Particle Swarm Optimization (PSO) Algorithm for Baseflow Separation and Determining the Trends for the Yesilirmak River (North Turkey). Russian Meteorology and Hydrology, 49(1), 40-51. doi.org/10.3103/S1068373924010060
- Acar, R., Saplioglu, K. (2025) Using Meta-Heuristic Optimization Algorithms to Determine Baseflow and Comparing Their Temporal Performance. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions of Civil Engineering, 49, 1851-1869. doi.org/10.1007/s40996-024-01558-8
- Aksoy, H. (1998) Kuruyan Akarsuların Günlük Akımlarının Modellenmesi, Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 247 s.
- Aksoy, H. (2020) Surface water. In: Harmancioglu, N.B., Altinbilek, D. (eds.) Water Resources of Turkey, Springer, 127-158. doi.org/10.1007/978-3-030-11729-0_5
- Aksoy, H., Gedikli, A., Unal, N.E., Kehagias, A. (2008) Fast segmentation algorithms for long hydrometeorological time series. Hydrological Processes, 22(23), 4600-4608. doi.org/10.1002/hyp.7064
- Aksoy, H., Kurt, I., Eris, E. (2009) Filtered smoothed minima baseflow separation method. Journal of Hydrology, 372(1–4), 94–101. doi.org/10.1016/j.jhydrol.2009.03.037
- Aksoy, H., Wittenberg, H. (2011) Nonlinear baseflow recession analysis in watersheds with intermittent streamflow. Hydrological Sciences Journal, 56(2), 226–237. doi.org/10.1080/02626667.2011.553614
- Aksoy, H., Wittenberg, H. (2015) Baseflow recession analysis for flood‐prone Black Sea watersheds in Turkey. CLEAN–Soil, Air, Water, 43(6), 857-866. doi.org/10.1002/clen.201400199
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İnşaat Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yonca Çavuş
*
0000-0002-0528-284X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
4 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
16 Eylül 2025
Kabul Tarihi
16 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 31 Sayı: 2