A STUDY ON “KASHGAR PRINTS”: “EASTERN TURKI” PRINTED MATERIALS PUBLISHED BY THE SWEDISH MISSION PRESS IN KASHGAR (1892-1938)

Abstract

In 1892, the Mission Covenant Church of Sweden (Svenska Missionsförbundet) decided to open a new mission field in Kashgar, Xinjiang. The first Swedish missionaries began their activities there in January of 1892. The mission set up its own printing office in Kashgar in 1912, which, until 1938, was the only printing press in existence there. During the 25 years of its operation, it printed and published thousands of books in the Eastern Turki (Uyghur) language which included religious literature and secular materials. Moreover, it also printed various kinds of textbooks, calendars, tracts and also modern newspapers. Before Soviet Russia had influence in Xinjiang in the 1930s, the cultural and educational activities of the Swedish missionaries, especially the work of their modernized printing press, assumed an important role in the formation of Modern Uyghur. This is considered a tremendous achievement in twentieth century Uyghur cultural history. The printed materials enabled this isolated Eastern Turkic language to form and improve itself to become a modern language. In support of the literary and educational activities in Xinjiang were many Swedish Eastern Turki experts who engaged in linguistic and literary research. Gustaf Raquette (1871- 1945), Gustaf Ahlbert (1884-1943), Sigfrid Moen (1897-?), Oscar Hermansson (1889-1951) and the outstanding Swedish Turcologist, the late Gunnar Jarring, were all very active in the studies of the Eastern Turki (Uyghur) language and culture. One result of their interest is the collection of Oriental manuscripts in the several libraries and archives in Sweden, which, although unknown to many, are of lasting value for international Oriental Study researchers. This paper provides a linguistic and socio-cultural description of the formation of modern standard literary Uyghur and its close relationship with the cultural activities of the Swedish missionaries in the early twentieth century. At the same time, this project also intends to show what the literary works and influence of the Swedish missionaries had on the formation and development of Modern Uyghur, all based on materials in the Swedish archives and other sources. In other words, this project emphasizes the language features of the Eastern Turki printed materials and their close relationship to modern standard literary Uyghur. A more detailed and related research on the phonetic, lexical and grammatical features of these printed materials should be done in the near future

Keywords

• Kashgar Prints, Eastern Turki, The Swedish Mission Press, Kashgar

“KAŞGAR YAYINLARI” ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: KAŞGAR’DA İSVEÇ MİSYONERLİĞİ MATBAASI TARAFINDAN YAYINLANAN “DOĞU TÜRKÇESİ” İLE YAZILMIŞ ESERLER (1892-1938)

Abstract

1892’de İsveç Misyonerlik Ahit Kilisesi (Sevenska Missionsförbundet) Sincan, Kaşgar’da yeni bir misyonerlik sahası açmaya karar vermiştir. İlk İsveçli misyonerler burada Ocak 1892’de faaliyetlerine başlamışlardır. Misyonerlik 1912’de, 1938’e kadar tek olan, Kaşgar’da kendi matbaasını kurmuştur. 25 yıllık faaliyeti sürecinde matbaa hem dini hem de dini olmayan binlerce kitabı Doğu Türkçesi (Uygurca) ile basmıştır. Ayrıca, matbaa çeşitli ders kitapları, takvimler, broşürler ve gazeteler basmıştır. Sovyet Rusya’nın Sincan üzerinde 1930’lardaki etkisinden önce İsveçli misyonerlerin eğitim ve kültür faaliyetleri, özellikle de modern matbaaları, Çağdaş Uygurcanın gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Bu, 20. Yüzyıl Uygur kültür tarihinde önemli bir başarı olarak görülmektedir. Bu yayınlanan eserler tek başına kalmış bu Doğu Türkçesi dilinin modern bir dil olmasını sağlamıştır. Pekçok İsveçli Doğu Türkçesi uzmanı dil ve edebiyat çalışmalarıyla Sincan’daki edebi ve eğitim aktivitilerine katkıda bulunmuştur. Gustaf Raquette (1871-1945), Gustaf Ahlbert (1884-1943), Sigfrid Moen (1897-?), Oscar Hermansson (1889-1951) ve önde gelen İsveçli Türkolog Gunnar Jarring aktif bir biçimde Uygurca dil ve kültür çalışmalarını yürütmüşlerdir. Onların bu ilgisinin bir sonucu da İsveç’teki kimi kütüphanelerde ve arşivlerde bulunan Oryantal el yazmalarını toplamalarıdır. Birçok kişi tarafından bilinmese de bu yazmalar uluslar arası Oryantal Çalışmaları açısında son derece önemlidir. Bu makale, çağdaş standart edebi Uygurcanın dilsel ve sosyokültürel gelişimini ve bunun 20. Yüzyılın başındaki İsveçli misyonerlerle olan yakın ilgisini ele almaktadır. Aynı zamanda bu çalışma Modern Uygurcanın gelişimindeki edebi eserlerin ve İsveçli misyonerlerin nasıl bir etkide bulunduğunu da açıklamaktadır. Bir başka deyişle, bu çalışma Doğu Türkçesi ile basılmış eserlerin dil özellikleri ile onların modern standart edebi Uygurca ile ilişkilerini vurgulamaktadır. Bu basılı eserlerin fonetik, leksik ve gramer özelikleri ile ilgili daha ayrıntılı bir çalışma yakın zamanda yapılmalıdır.

Keywords

• Kaşgar Baskıları, Doğu Türkçesi, İsveç Misyonerliği Matbaası,Kaşgar