Research Article
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Cite

KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ

Year 2021, Volume , Issue 18, 71 - 81, 22.12.2021
https://doi.org/10.46400/uygur.986297

Abstract

Makalede, “Kıssa-i İbrahim İbn Edhem”in Uygurca, Kazakça ve Türkçe nüshaları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İncelemede, Kıssa-i İbrahim İbn Edhem’in Kazakça versiyonuna ait iki varyantın taşbaskı neşri, Uygur versiyonunu içeren elyazmasının Taşkent nüshası ve İbrahim Edhem destanı isimli Türkçe versiyonu içeren iki nüsha esas alınmıştır. İncelemede, Türkçe ve Kazakça versiyonlarının nazım şeklinde kaleme alındığı, Uygur versiyonunun ise geleneksel nazım-nesir karışık şekilde yazıya geçirildiği görülmüştür. Uygur versiyonu 84 varaktan ibaretken (taşbaskısı 151 sayfa), Kazak ve Türkçe versiyonları ise hacim açısından ondan ayrılmaktadır. Kazak versiyonunda kıssa kısaca anlatılmıştır. Uygur versiyonunun özelliği ise giriş kısmında kıssanın ortaya çıkışının anlatılmasıdır. Bu maksatla metinde Belh hükümdarı Malikşah (ana tarafından dedesi), annesi Melike Huban, İbrahim ibn Edhem’in eşi –Bibi Zülfiye-Ayim, oğlu Muhammedhan karakterleri yaratılmıştır. Sultan İbrahim’in vezirlerinin ismi ve yardımcıları, rehber fonksiyonunu üstlenen evliyaların isimleri yer almaktadır. Çalışmada İbrahim ibn Edhem’in hayatını ve faaliyetlerini konu alan menkıbevi anlatmalardan da yararlanılmıştır. Ayrıca kıssanın asıl kahraman tipini daha da ayrıntılı anlatmak için yaratılan ikinci derecedeki karakterlerle birlikte esere yansıyan örf-adetler, motifler ve kullanılan tasviri unsurlar da incelenmiştir.

References

  • ДМИТРИЕВА, Л.В. (2002). Каталог тюркских рукописей Института востоковедения Российской Академии Наук. М.: Восточная литература.
  • КИТАБ-ИҚИССА-ИИБРАҺИМ БИН ӘДҺӘМ РӘҺМӘТУЛЛА АЛЛАҺ ҚИССӘ-И ВӘФАТИ ИБРАҺИМ БИН ҺӘЗРӘТ (1904). Ташкәнт.
  • ҚИССӘ-И ИБРАҺИМ ИБН ӘДҺӘМ. Қолязма. Инвентарлиқ номери 4035/I. 84 варақ.
  • МОЛЛА АҚЫЛБЕК БИН САБАЛ (1911). Ибраһим Әдһәм уғлының қиссәсидур. Қазан: «Бәрадаран Кәримовлар» Сода өйиниң типографияси.
  • НУРЖАН, ӨЗНАЛГҮДЕР (2011). Ибраһим Едһем дестаны. Конья.
  • УЙҒУР, ӨЗБӘК, ТАТАРҚӘДИМКИӘСӘРЛӘРТИЗИМЛИКИ (1988). Қәшқәр: Қәшқәр уйғур нәшрияти.
  • РАХИМОВ, Р.Р. (2006). Центральная Азия: мировоззренческие системы и их влияние на социальную реальность: Этнокультурное взаимодействие в Евразии. М.: Наука.
  • СОБРАНИЕ ВОСТОЧНЫХ РУКОПИСЕЙ АН УзССР (1964). Т. 7. Ташкент: Издательство АН УзССР.
  • ТАЛИФ ШАЙХ ФАРИД АД-ДИН АТТАР НИШАБУРИ (1379/1959-1960). Тәзкирәтул әвлия’. Тегеран.
  • ТӘРЖУМӘ-И ТӘЗКИРАТӘЛ-ӘВЛИЯ. Британ Музейи қолязмиси.Шифр 54/3.
  • ТИЛЕКЕ ТИЛЕМЕСУЛЫ (1908). Ибраһим бин Әдһәм қиссәси. Қазан: «БәрадаранКәримовлар» Сода өйиниң типографияси.
  • ШАҺ ДӘРВИШ БИН ʻӘЛИ ШАҺ (929/1522-23). Тәрҗимә-йиТәзкират әл-әвлия’.

THE COMPARATIVE STUDY OF THE VERSIONS OF “QISSA-I IBRAHIM IBN ADHAM”

Year 2021, Volume , Issue 18, 71 - 81, 22.12.2021
https://doi.org/10.46400/uygur.986297

Abstract

References

  • ДМИТРИЕВА, Л.В. (2002). Каталог тюркских рукописей Института востоковедения Российской Академии Наук. М.: Восточная литература.
  • КИТАБ-ИҚИССА-ИИБРАҺИМ БИН ӘДҺӘМ РӘҺМӘТУЛЛА АЛЛАҺ ҚИССӘ-И ВӘФАТИ ИБРАҺИМ БИН ҺӘЗРӘТ (1904). Ташкәнт.
  • ҚИССӘ-И ИБРАҺИМ ИБН ӘДҺӘМ. Қолязма. Инвентарлиқ номери 4035/I. 84 варақ.
  • МОЛЛА АҚЫЛБЕК БИН САБАЛ (1911). Ибраһим Әдһәм уғлының қиссәсидур. Қазан: «Бәрадаран Кәримовлар» Сода өйиниң типографияси.
  • НУРЖАН, ӨЗНАЛГҮДЕР (2011). Ибраһим Едһем дестаны. Конья.
  • УЙҒУР, ӨЗБӘК, ТАТАРҚӘДИМКИӘСӘРЛӘРТИЗИМЛИКИ (1988). Қәшқәр: Қәшқәр уйғур нәшрияти.
  • РАХИМОВ, Р.Р. (2006). Центральная Азия: мировоззренческие системы и их влияние на социальную реальность: Этнокультурное взаимодействие в Евразии. М.: Наука.
  • СОБРАНИЕ ВОСТОЧНЫХ РУКОПИСЕЙ АН УзССР (1964). Т. 7. Ташкент: Издательство АН УзССР.
  • ТАЛИФ ШАЙХ ФАРИД АД-ДИН АТТАР НИШАБУРИ (1379/1959-1960). Тәзкирәтул әвлия’. Тегеран.
  • ТӘРЖУМӘ-И ТӘЗКИРАТӘЛ-ӘВЛИЯ. Британ Музейи қолязмиси.Шифр 54/3.
  • ТИЛЕКЕ ТИЛЕМЕСУЛЫ (1908). Ибраһим бин Әдһәм қиссәси. Қазан: «БәрадаранКәримовлар» Сода өйиниң типографияси.
  • ШАҺ ДӘРВИШ БИН ʻӘЛИ ШАҺ (929/1522-23). Тәрҗимә-йиТәзкират әл-әвлия’.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Literature, Folklore
Journal Section Research Article
Authors

Gulbakhram MOLOTOVA (Primary Author)
Head of the Section of Literature Studies and Linguistics, Center of Uyghur Studies Institute of Oriental Studies named after R.B. Suleimenov
0000-0003-2182-2380
Kazakhstan

Supporting Institution тқиқат Қазақстан Җумһурийити Билим вә илим министрлиги Илим комитети тәрипидин тәстиқләнгән грантлиқ проект чәмбиридә әмәлгә ашурулди (Грант № AP09561475). This research has been is funded by the Science Committee of the Ministry of Education and Science of the Republic of Kazakhstan
Project Number (Grant No. AP09561475)
Publication Date December 22, 2021
Application Date August 23, 2021
Acceptance Date November 4, 2021
Published in Issue Year 2021, Volume , Issue 18

Cite

Bibtex @research article { uygur986297, journal = {Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2458-827X}, address = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Halk Bilimi Bölümü, Merkez/Nevşehir, Türkiye}, publisher = {Adem ÖGER}, year = {2021}, volume = {}, pages = {71 - 81}, doi = {10.46400/uygur.986297}, title = {KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ}, key = {cite}, author = {Molotova, Gulbakhram} }
APA Molotova, G. (2021). KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ . Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi , (18) , 71-81 . DOI: 10.46400/uygur.986297
MLA Molotova, G. "KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ" . Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi (2021 ): 71-81 <https://dergipark.org.tr/en/pub/uygur/issue/66429/986297>
Chicago Molotova, G. "KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ". Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi (2021 ): 71-81
RIS TY - JOUR T1 - KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ AU - Gulbakhram Molotova Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.46400/uygur.986297 DO - 10.46400/uygur.986297 T2 - Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 71 EP - 81 VL - IS - 18 SN - -2458-827X M3 - doi: 10.46400/uygur.986297 UR - https://doi.org/10.46400/uygur.986297 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ %A Gulbakhram Molotova %T KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ %D 2021 %J Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi %P -2458-827X %V %N 18 %R doi: 10.46400/uygur.986297 %U 10.46400/uygur.986297
ISNAD Molotova, Gulbakhram . "KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ". Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi / 18 (December 2021): 71-81 . https://doi.org/10.46400/uygur.986297
AMA Molotova G. KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021; (18): 71-81.
Vancouver Molotova G. KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021; (18): 71-81.
IEEE G. Molotova , "KISSA-İ İBRAHİM İBN EDHEM NÜSHALARININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELENMESİ", Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 18, pp. 71-81, Dec. 2021, doi:10.46400/uygur.986297