Research Article

Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme

Number: 5 June 21, 2023
TR EN

Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Murat-Van Bölümünde bulunan Bitlis iline bağlı Ahlat ilçesi, tarihsel süreç içinde birçok devlet veya beyliğin idaresi altında kalmış, her devlet veya kültür bu verimli topraklar üzerinde çeşitli izler bırakmıştır. Bu sayede şehir yaklaşık beş bin yıllık geçmişiyle günümüzde adeta bir açık hava müzesi hüviyeti kazanmıştır. Ortaçağın gözde şehirlerinden biri olan Ahlat, dönemin önemli bir bilim-kültür ve ticaret merkezlerindendir. Ahlat; doğal kaynakları, verimli arazileri ve önemli ticaret yollarının üzerinde bulunuyor olması hasebiyle birçok devletin hakimiyeti altında kalmıştır. Özellikle ortaçağda yoğun bir iskân faaliyeti geçiren bu şehir; dışardan göç alan önemli bir ticaret merkezidir. XIII. ve XIV. yüzyıllarda Belh ve Buhara ile birlikte “Kubbetü’l-İslam” sıfatını taşıyan Ahlat’ta Ortaçağ boyunca yoğun iskân faaliyetleri hakimdir. Bölgede sırasıyla Emevi, Abbasi, Mervanoğulları, Selçuklular, Ahlatşahlar, Harzemşahlar, Anadolu Selçuklu, İlhanlı, Celayirler, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı gibi Türk ve İslam medeniyetleri arasında el değiştirmiştir. Ortaçağın büyük merkezlerinden biri olan bölgede çeşitli devirlerden kalan eserler yer almaktadır. Bu kültürel mirasın önde gelen yerlerinden biri olan Selçuklu Meydan Mezarlığı kitabeleriyle Türk-İslam kimliğini yansıtmaktadır. 12.-16. yüzyılları arasında aktif olarak kullanılan mezarlıktaki mezarlar, boyları zaman zaman 4 m. bulan devasa şahide ve sandukalarıyla Anadolu mezar taşları içerisinde emsalsiz bir yere sahiptir. Kitabeler dışında Mezarlıktaki mezar taşlarında yaklaşık 500 örnekte sanatkâr kitabesine yer verilmesi bu mezar taşlarını daha cazip kılmıştır. Anadolu’nun farklı yerlerinde görülmeyen bir uygulama Ahlat’taki mezar taşlarını oldukça önemli kılmıştır. Dönemin mimari yapılarında da çalıştığı anlaşılan bu sanatkârlardan biride araştırmaya konu olan Esed Bin Bergidir. Sanatçının Meydan Mezarlığı’nda tek eseri tespit edilmiştir. Çalışmaların devamında Ahlat Mezarlıklarında başka eserlerinin de bulunması ihtimal dahilindedir.

Keywords

References

  1. Ayaz Başak, M. (2008). Gevaş Mezar Taşları, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Van. Karahan, R., Tekin, R., Kulaz, M., Reisoğlu, S., İgit, İ., Oral, M., Alp, A., (2019). Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı ve Mezar Taşları. Ankara: Dijital Baskı Merkezi. Karahan, R., Kulaz, M. (2019). Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı 2018 Yılı Kazı Çalışmaları. 41., Ankara: Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, c. (4) 17-21Haziran, 31-35. Karahan, R., Reisoğlu, S. (2020). Ahlat Meydan Mezarlığı Kadılar Bölümü Mezar Taşları, İstanbul: Dergah Ofset Kağıt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi. Karamağaralı, B. (1992). Ahlat Mezar Taşları, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. Kulaz, M., İgit, İ. (2021). Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Tarihin Görgü Tanıkları Ayağa Kalkıyor, Ankara: Azım Matbaacılık, 21-22.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 22, 2023

Publication Date

June 21, 2023

Submission Date

October 7, 2022

Acceptance Date

May 22, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 5

APA
Kulaz, M., & Daniş, D. (2023). Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme. Van İnsani Ve Sosyal Bilimler Dergisi, 5, 1-12. https://izlik.org/JA96RU73XT
AMA
1.Kulaz M, Daniş D. Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;(5):1-12. https://izlik.org/JA96RU73XT
Chicago
Kulaz, Mehmet, and Duygu Daniş. 2023. “Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme”. Van İnsani Ve Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 5: 1-12. https://izlik.org/JA96RU73XT.
EndNote
Kulaz M, Daniş D (June 1, 2023) Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi 5 1–12.
IEEE
[1]M. Kulaz and D. Daniş, “Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme”, Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi, no. 5, pp. 1–12, June 2023, [Online]. Available: https://izlik.org/JA96RU73XT
ISNAD
Kulaz, Mehmet - Daniş, Duygu. “Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme”. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi. 5 (June 1, 2023): 1-12. https://izlik.org/JA96RU73XT.
JAMA
1.Kulaz M, Daniş D. Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;:1–12.
MLA
Kulaz, Mehmet, and Duygu Daniş. “Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme”. Van İnsani Ve Sosyal Bilimler Dergisi, no. 5, June 2023, pp. 1-12, https://izlik.org/JA96RU73XT.
Vancouver
1.Mehmet Kulaz, Duygu Daniş. Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 2023 Jun. 1;(5):1-12. Available from: https://izlik.org/JA96RU73XT