Research Article

Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği

Volume: 6 Number: 1 June 22, 2026
EN TR

Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği

Abstract

Masallar, insan yaşamının anlam inşası sürecinde merkezi bir rol oynayarak deneyimlerin anlamlandırılmasına, kimliklerin şekillendirilmesine ve dünyanın daha anlaşılır kılınmasına eşlik etmiştir. Evrensel arketipler, semboller ve ahlaki ikilemler barındıran bu anlatılar; cesaret, iyilik ve kötülük arasındaki mücadele, empati ve nezaket gibi temel değerlerin kavranmasını sağlar. Bilinçaltına hitap eden masallar, bireyi kendi yaşam öyküsüyle yüzleştirerek sağaltıcı ve eğitsel bir işlev üstlenir. Gelişim psikolojisi üzerine çalışmaları olan Erik Erikson’un ortaya koyduğu bireyin sekiz psikososyal evresini temel alan yaklaşıma göre; güven, özerklik, girişimcilik, başarı, kimlik, yakınlık, üretkenlik ve benlik bütünlüğü gibi gelişim görevleri yerine getirilmediğinde güvensizlik, utanç ve şüphe, suçluluk, yetersizlik, kimlik karmaşası, yalıtılmışlık, durgunluk, umutsuzluk gibi birtakım kriz durumları ortaya çıkar. Masallar, metaforik yapılarıyla bu travmaların aşılmasında bireyi destekleyici bir misyon yüklenir. Bu çalışma, Saim Sakaoğlu’nun derlediği Gümüşhane ve Bayburt Masalları’nda yer alan “Ağlayan Narla Gülen Ayva” masalını terapötik ve eğitsel bağlamda incelemeyi amaçlamaktadır. Masalın olay örgüsü, karakterleri ve sembolleri, Erikson’un kuramı çerçevesinde içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş; masalların duygusal farkındalık geliştirme ve değerler eğitimine katkı sunma gibi yararları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Masalda, kimlik arayışı içinde bulunan kahramanla birlikte anne, padişah, at ve dev gibi figürler ön plana çıkmakta; nar, ayva, ayna, şimşir tarak ve kilim ise simgesel değerleriyle dikkat çekmektedir. Bu ögeler, psikososyal evreler çerçevesinde bireyin benliğini tanımasına, kimlik bunalımının giderilmesine ve iyileştirici bir deneyim yaşamasına yönelik terapötik işlevler üstlenmektedir.

Keywords

References

  1. Arslan, Emel (2008). Bağlanma Stilleri Açısından Ergenlerde Erikson’ın Psikososyal Gelişim Dönemleri ve Ego Kimlik Süreçlerinin İncelenmesi. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  2. Bettelheim, Bruno (1976). The Uses of Enchantment: The Meaning and Importance of Fairy Tales. Vintage Books.
  3. Bronfenbrenner, Urie (1979). The Ecology of Human Development Experiments by Nature and Design, London: President and Fellows of Harvard College.
  4. Bowlby, John (2013). Bağlanma. Çev. Tuğrul Veli Soylu. Pinhan Yayıncılık.
  5. Cambridge University Press (2023). Cambridge Dictionary. Cambridge University Press & Assessment.
  6. Campbell, Joseph (1990). The Hero With a Thousand Faces. Princeton: Princeton University Press.
  7. Corey, Gerald (2017). Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy. Cengage Learning.
  8. Davis, Nancy (1989). “The Use of Therapeutic Stories in the Treatment of Abused Children”. Journal of Strategic and Systemic Therapies, 8(4), 18-23.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Folklore (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 22, 2026

Submission Date

January 29, 2026

Acceptance Date

May 8, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 6 Number: 1

APA
Koçak, A., Mezlin, T., & Maviş, A. (2026). Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi, 6(1), 15-32. https://doi.org/10.59902/yazit.1874242
AMA
1.Koçak A, Mezlin T, Maviş A. Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi. 2026;6(1):15-32. doi:10.59902/yazit.1874242
Chicago
Koçak, Aynur, Tuğba Mezlin, and Adil Maviş. 2026. “Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği”. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi 6 (1): 15-32. https://doi.org/10.59902/yazit.1874242.
EndNote
Koçak A, Mezlin T, Maviş A (June 1, 2026) Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi 6 1 15–32.
IEEE
[1]A. Koçak, T. Mezlin, and A. Maviş, “Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği”, YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi, vol. 6, no. 1, pp. 15–32, June 2026, doi: 10.59902/yazit.1874242.
ISNAD
Koçak, Aynur - Mezlin, Tuğba - Maviş, Adil. “Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği”. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi 6/1 (June 1, 2026): 15-32. https://doi.org/10.59902/yazit.1874242.
JAMA
1.Koçak A, Mezlin T, Maviş A. Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi. 2026;6:15–32.
MLA
Koçak, Aynur, et al. “Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği”. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi, vol. 6, no. 1, June 2026, pp. 15-32, doi:10.59902/yazit.1874242.
Vancouver
1.Aynur Koçak, Tuğba Mezlin, Adil Maviş. Psikososyal Evreler Bağlamında Masallara Terapötik Yaklaşım: Ağlayan Narla Gülen Ayva Masalı Örneği. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi. 2026 Jun. 1;6(1):15-32. doi:10.59902/yazit.1874242

This work is licensed under CC BY-NC 4.0.