Dissertation

Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi

Volume: 7 Number: 14 December 31, 2023
EN TR

Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi

Abstract

Artan sayıda araştırmada ergenlerde kişilik bozukluğunun varlığına vurgu yapılmaktadır ve kişilik bozukluklarını kuramsal olarak açıklayan ve kanıta dayalı bir tedavi yaklaşımı sunan önemli modellerden biri Şema Terapi yaklaşımıdır. Bu araştırmada, ergenlerde kişilik bozukluklarının etiyolojisine yönelik olarak erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ilindeki ortaöğretim kurumlarında bulunan 14-18 yaş arası 520 öğrenci oluşturmaktadır. Amaçlara yönelik olarak Demografik Bilgi Formu, Ergenler İçin Psikolojik Bozukluklar Envanteri Kişilik Bozuklukları Formu ve Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 kullanılmıştır. Erken dönem uyumsuz şemalarla kişilik bozuklukları arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı analizi ve erken dönem uyumsuz şemaların kişilik bozukluklarını yordama düzeylerini belirlemek amacıyla Adımsal (stepwise) Doğrusal Çoklu Regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ergenlerde erken dönem uyumsuz şemaların kişilik bozuklukları belirtileri ile önemli derecede ilişkili olduğu görülmektedir. Erken dönem uyumsuz şemaların kişilik bozukluklarını %19 ila %53 aralığında değişik oranlarda yordama gücüne sahip oldukları ve her kişilik bozukluğunun kendine özgü erken dönem uyumsuz şema profillerinin olabileceği saptanmıştır. Analiz sonuçları ve literatür bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ergenlerde kişilik bozukluklarının şema kuramı yaklaşımı kapsamında erken dönem uyumsuz şemalar ile önemli oranlarda açıklanabildiği anlaşılmaktadır. Yetişkinlerde kişilik bozukluklarında gözlemlenen erken dönem uyumsuz şemalara ek olarak ergenlerde farklılaşabilen bazı şemalar dikkat çekmekte ve bunların kişilik bozukluklularının gelişim süreci ile ilişkili olabileceği düşünülerek daha ayrıntılı incelenmesinin alana katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Mevcut bulgular, ergenlerde kişilik psikopatolojisini kavramsallaştırmak ve tedavisine katkı sağlamak amacıyla literatür ışığında tartışılmıştır.

Keywords

References

  1. APA. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, 5th edition (DSM-5). Washington, DC, American Psychiatric Association.
  2. Aracı, A. ve Bilge, Y (2021). Erken dönem uyumsuz şemalar ve kişilik bozuklukları ilişkisinde immatür savunmaların aracı rolü. Turkish Studies - Social, 16(3), 933-951.
  3. Bach, B. ve Bernstein, D.P. (2018). Schema therapy conceptualization of personality functioning and traits in ICD-11 and DSM-5.  Current Opinion in Psychiatry, 32(1), 1-12.
  4. Bach, B. ve Farrell, J.M. (2018). Schemas and modes in borderline personality disorder: The mistrustful, shameful, angry, impulsive, and unhappy child. Psychiatry Research, 259, 323-329.
  5. Balaban, G. ve Bilge, Y. (2020). Ergenlerde görülen ruhsal bozukluklar ve erken dönem uyumsuz şemalar: Cinsiyetin düzenleyici rolü. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(6), 600-608.
  6. Bilge, Y. ve Balaban, G. (2021). The relationships between personality disorders and early maladaptive schemas and the moderating role of gender. Alpha Psychiatry, 22(1), 12-18.
  7. Barazandeh, H., Kissane, D.W., Saeedi, N. ve Gordon, M. (2016). A systematic review of the relationship between early maladaptive schemas and borderline personality disorder/traits. Personality and Individual Differences, 94, 130-139.
  8. Barazandeh, H., Kissane, D. W., Saeedi, N. ve Gordon, M. (2018). Schema modes and dissociation in borderline personality disorder/traits in adolescents or young adults. Psychiatry Research, 261, 1-6.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Personal Development, Clinical Psychology, Psychotherapy Practise and Research

Journal Section

Dissertation

Early Pub Date

December 23, 2023

Publication Date

December 31, 2023

Submission Date

December 5, 2023

Acceptance Date

December 23, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 7 Number: 14

APA
İlk, G., & Bilge, Y. (2023). Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 7(14), 93-111. https://doi.org/10.31461/ybpd.1400840
AMA
1.İlk G, Bilge Y. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2023;7(14):93-111. doi:10.31461/ybpd.1400840
Chicago
İlk, Gülnur, and Yusuf Bilge. 2023. “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 7 (14): 93-111. https://doi.org/10.31461/ybpd.1400840.
EndNote
İlk G, Bilge Y (December 1, 2023) Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 7 14 93–111.
IEEE
[1]G. İlk and Y. Bilge, “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”, Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, vol. 7, no. 14, pp. 93–111, Dec. 2023, doi: 10.31461/ybpd.1400840.
ISNAD
İlk, Gülnur - Bilge, Yusuf. “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 7/14 (December 1, 2023): 93-111. https://doi.org/10.31461/ybpd.1400840.
JAMA
1.İlk G, Bilge Y. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2023;7:93–111.
MLA
İlk, Gülnur, and Yusuf Bilge. “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, vol. 7, no. 14, Dec. 2023, pp. 93-111, doi:10.31461/ybpd.1400840.
Vancouver
1.Gülnur İlk, Yusuf Bilge. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2023 Dec. 1;7(14):93-111. doi:10.31461/ybpd.1400840

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjIxYzEvNmU2NS85N2EzLzY5ZmM0MjJhZGVkYTg5LjIwMzQzMjMwLnBuZyIsImV4cCI6MTc3ODE0MzI5MSwibm9uY2UiOiJiNDQzNGViZDA5NTAwNTQzMDM1NDE1YmE3ODU4ZTM3OSJ9.jX011yLw8r3pP0zgtbLRdd39-6OehzE2jRiWQQcjqAE

Life Skills Journal of Psychology is licensed under a Creative Commons (CC) Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).