EN
TR
Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi
Abstract
Artan sayıda araştırmada ergenlerde kişilik bozukluğunun varlığına vurgu yapılmaktadır ve kişilik bozukluklarını kuramsal olarak açıklayan ve kanıta dayalı bir tedavi yaklaşımı sunan önemli modellerden biri Şema Terapi yaklaşımıdır. Bu araştırmada, ergenlerde kişilik bozukluklarının etiyolojisine yönelik olarak erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ilindeki ortaöğretim kurumlarında bulunan 14-18 yaş arası 520 öğrenci oluşturmaktadır. Amaçlara yönelik olarak Demografik Bilgi Formu, Ergenler İçin Psikolojik Bozukluklar Envanteri Kişilik Bozuklukları Formu ve Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 kullanılmıştır. Erken dönem uyumsuz şemalarla kişilik bozuklukları arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı analizi ve erken dönem uyumsuz şemaların kişilik bozukluklarını yordama düzeylerini belirlemek amacıyla Adımsal (stepwise) Doğrusal Çoklu Regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ergenlerde erken dönem uyumsuz şemaların kişilik bozuklukları belirtileri ile önemli derecede ilişkili olduğu görülmektedir. Erken dönem uyumsuz şemaların kişilik bozukluklarını %19 ila %53 aralığında değişik oranlarda yordama gücüne sahip oldukları ve her kişilik bozukluğunun kendine özgü erken dönem uyumsuz şema profillerinin olabileceği saptanmıştır. Analiz sonuçları ve literatür bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ergenlerde kişilik bozukluklarının şema kuramı yaklaşımı kapsamında erken dönem uyumsuz şemalar ile önemli oranlarda açıklanabildiği anlaşılmaktadır. Yetişkinlerde kişilik bozukluklarında gözlemlenen erken dönem uyumsuz şemalara ek olarak ergenlerde farklılaşabilen bazı şemalar dikkat çekmekte ve bunların kişilik bozukluklularının gelişim süreci ile ilişkili olabileceği düşünülerek daha ayrıntılı incelenmesinin alana katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Mevcut bulgular, ergenlerde kişilik psikopatolojisini kavramsallaştırmak ve tedavisine katkı sağlamak amacıyla literatür ışığında tartışılmıştır.
Keywords
References
- APA. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, 5th edition (DSM-5). Washington, DC, American Psychiatric Association.
- Aracı, A. ve Bilge, Y (2021). Erken dönem uyumsuz şemalar ve kişilik bozuklukları ilişkisinde immatür savunmaların aracı rolü. Turkish Studies - Social, 16(3), 933-951.
- Bach, B. ve Bernstein, D.P. (2018). Schema therapy conceptualization of personality functioning and traits in ICD-11 and DSM-5. Current Opinion in Psychiatry, 32(1), 1-12.
- Bach, B. ve Farrell, J.M. (2018). Schemas and modes in borderline personality disorder: The mistrustful, shameful, angry, impulsive, and unhappy child. Psychiatry Research, 259, 323-329.
- Balaban, G. ve Bilge, Y. (2020). Ergenlerde görülen ruhsal bozukluklar ve erken dönem uyumsuz şemalar: Cinsiyetin düzenleyici rolü. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(6), 600-608.
- Bilge, Y. ve Balaban, G. (2021). The relationships between personality disorders and early maladaptive schemas and the moderating role of gender. Alpha Psychiatry, 22(1), 12-18.
- Barazandeh, H., Kissane, D.W., Saeedi, N. ve Gordon, M. (2016). A systematic review of the relationship between early maladaptive schemas and borderline personality disorder/traits. Personality and Individual Differences, 94, 130-139.
- Barazandeh, H., Kissane, D. W., Saeedi, N. ve Gordon, M. (2018). Schema modes and dissociation in borderline personality disorder/traits in adolescents or young adults. Psychiatry Research, 261, 1-6.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Personal Development, Clinical Psychology, Psychotherapy Practise and Research
Journal Section
Dissertation
Early Pub Date
December 23, 2023
Publication Date
December 31, 2023
Submission Date
December 5, 2023
Acceptance Date
December 23, 2023
Published in Issue
Year 2023 Volume: 7 Number: 14
APA
İlk, G., & Bilge, Y. (2023). Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 7(14), 93-111. https://doi.org/10.31461/ybpd.1400840
AMA
1.İlk G, Bilge Y. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2023;7(14):93-111. doi:10.31461/ybpd.1400840
Chicago
İlk, Gülnur, and Yusuf Bilge. 2023. “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 7 (14): 93-111. https://doi.org/10.31461/ybpd.1400840.
EndNote
İlk G, Bilge Y (December 1, 2023) Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 7 14 93–111.
IEEE
[1]G. İlk and Y. Bilge, “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”, Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, vol. 7, no. 14, pp. 93–111, Dec. 2023, doi: 10.31461/ybpd.1400840.
ISNAD
İlk, Gülnur - Bilge, Yusuf. “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 7/14 (December 1, 2023): 93-111. https://doi.org/10.31461/ybpd.1400840.
JAMA
1.İlk G, Bilge Y. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2023;7:93–111.
MLA
İlk, Gülnur, and Yusuf Bilge. “Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, vol. 7, no. 14, Dec. 2023, pp. 93-111, doi:10.31461/ybpd.1400840.
Vancouver
1.Gülnur İlk, Yusuf Bilge. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Kişilik Bozuklukları Belirtilerini Yordayıcı Etkilerinin Ergenlerde İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2023 Dec. 1;7(14):93-111. doi:10.31461/ybpd.1400840