Research Article

YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM

Volume: 12 Number: 1 June 25, 2026
TR EN

YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM

Abstract

21. yüzyılın en kritik çevresel sorunu haline gelen iklim değişikliği, artan enerji ihtiyacı ve fosil yakıt tüketimine bağlı emisyon artışlarıyla derinleşmektedir. Sanayileşme, kentleşme ve dijitalleşme süreçlerinin ivme kazanması, bir yandan ekonomik büyümeyi desteklerken diğer yandan çevresel baskıları artırarak sürdürülebilir kalkınma hedeflerini tehdit etmektedir. Bu süreçte teknolojik ilerleme hem bir çevresel maliyet unsuru hem de sürdürülebilirliğin inşasında stratejik bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle Yapay Zekâ (AI) ve Nesnelerin İnterneti (IoT), üretim süreçlerinden enerji yönetimine kadar geniş bir yelpazede kaynak optimizasyonu sağlama potansiyeline sahiptir. Ancak dijitalleşmenin yüksek hesaplama gücü gereksinimi, veri merkezlerinin ve bulut bilişim sistemlerinin enerji yoğun yapısı, teknolojinin karbon ayak izine dair tartışmaları beraberinde getirmektedir. Teknolojik ilerleme, bir taraftan enerji tüketimini artırırken diğer taraftan akıllı şebekeler, hassas tarım uygulamaları ve gerçek zamanlı emisyon izleme sistemleri aracılığıyla küresel enerji sisteminin karbonsuzlaşması için inovatif bir altyapı sunmaktadır. Bahsi geçen etkileşim, literatürde Çevresel Kuznets Eğrisi ve Yeşil Yapay Zekâ yaklaşımları çerçevesinde de tartışılmakta; teknolojinin emisyonlar üzerinde doğrusal olmayan, belirli bir yatırım eşiğinden sonra iyileşmeye başlayan bir seyir izleyebileceğini göstermektedir. Bu çalışma, AI ve IoT ekseninde şekillenen teknolojik gelişmelerin karbon emisyonları üzerindeki çift yönlü etkisini kavramsal bir çerçevede ele almayı amaçlamaktadır. Yapay zekâ ve emisyon ilişkisini 2024 ve 2026 yıllarına ait en güncel literatürle (Wang, 2024; Melguizo, 2026) tartışarak, literatürdeki Strubell (2019) gibi klasikleşmiş karamsar yaklaşımlara Ters U eğrisi perspektifinden yeni bir ampirik kanıt sunmaktadır. Elde edilen çıkarımların, politika yapıcılar ve işletmeler için dijital dönüşümün sürdürülebilirlik vizyonuyla optimize edilmesine yönelik stratejik bir rehber teşkil etmesi hedeflenmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

References

  1. Afaq, L. G., Arora, G. K., ve Khan, N. (2023). Artificial intelligence for carbon emissions using systems of systems theory. Ecological Informatics, 76.
  2. Alatalo, J., Heilimo, E., Rantonen, M., Vaananen, O., ve Sipola, T. (2025). Reducing emissions using AI in the energy sector: A scoping review. Applied Sciences, 15(2).
  3. Alpana, K., Tuncala, K., Ozkana, C., Sekeruplua, ve Everb, Y. K. (2022). Design and simulation of global model for carbon emissions reduction using IoT and artificial intelligence. Procedia Computer Science, 204, 627-634.
  4. Bilbay, Ö. F. (2024). İklim krizi ve dijitalleşme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(Özel Sayı), 1544-1568.
  5. Binboğa, G., ve Ünal, A. (2018). Sürdürülebilirlik ekseninde Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nin karbon ayak izinin hesaplanmasına yönelik bir araştırma. UİİİD-İSEAS, 21, 187-202.
  6. Budak, S. N., ve Yavuz, C. I. (2025). Yapay zekanın çevresel geleceği: Fırsatlar ve zorluklar. Sted, 3414, 294-306.
  7. Chen, N., Huang, J., ve Li, Y. (2025). The role of artificial intelligence in reducing carbon emissions: Evidence from Chinese manufacturing firms. Taylor ve Francis.
  8. Chen, P., Gao, J., Ji, Z., Liang, H., ve Peng, Y. (2022). Do artificial intelligence applications affect carbon Emission performance? Evidence from panel data analysis of Chinese cities. Energies, 15(15), 5730.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Information Systems For Sustainable Development and The Public Good

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 25, 2026

Submission Date

February 24, 2026

Acceptance Date

June 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Ersezer, Ö. (2026). YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, 12(1), 166-176. https://izlik.org/JA25SM57SU
AMA
1.Ersezer Ö. YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi. 2026;12(1):166-176. https://izlik.org/JA25SM57SU
Chicago
Ersezer, Özge. 2026. “YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM”. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi 12 (1): 166-76. https://izlik.org/JA25SM57SU.
EndNote
Ersezer Ö (June 1, 2026) YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi 12 1 166–176.
IEEE
[1]Ö. Ersezer, “YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM”, Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, vol. 12, no. 1, pp. 166–176, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA25SM57SU
ISNAD
Ersezer, Özge. “YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM”. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi 12/1 (June 1, 2026): 166-176. https://izlik.org/JA25SM57SU.
JAMA
1.Ersezer Ö. YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi. 2026;12:166–176.
MLA
Ersezer, Özge. “YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM”. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, vol. 12, no. 1, June 2026, pp. 166-7, https://izlik.org/JA25SM57SU.
Vancouver
1.Özge Ersezer. YAPAY ZEKÂ VE IOT BAĞLAMINDA TEKNOLOJİK İLERLEMENİN KARBON EMİSYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIM. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi [Internet]. 2026 Jun. 1;12(1):166-7. Available from: https://izlik.org/JA25SM57SU