Research Article

Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Volume: 10 Number: 2 December 26, 2025
TR EN

Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, eğitim alanında eylem araştırması yürüten bireylerin eylem araştırmasına yönelik tutumlarını ölçmeye olanak sağlayan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma, keşfedici sıralı karma desen ile yürütülmüştür. Sürecin nitel aşamasında, eylem araştırması deneyimine sahip katılımcılarla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; bu görüşmelerden elde edilen ifadeler çözümlenmiştir. Elde edilen bu ön bulgular, ölçeğin kavramsal çerçevesinin ve madde havuzunun temelini oluşturmuş; uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve nicel aşamaya geçilmiştir. Nicel aşamada geliştirilen 103 maddelik ön form, beşli Likert tipi (1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 5 = Kesinlikle Katılıyorum) ölçek olarak düzenlenerek 419 katılımcıya uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin madde faktör yüklerinin .388 ile .816 arasında değiştiği ve toplam varyansın %68’ini açıkladığı dört faktörlü bir yapı sergilediği görülmüştür. Elde edilen yapının geçerliliği, farklı bir örneklemde (n = 211) doğrulayıcı faktör analiziyle test edilmiş; modelin istatistiksel olarak anlamlı, kuramsal açıdan tutarlı ve uyum indekslerinin iyi–mükemmel düzeyde olduğu görülmüştür. Ölçeğin güvenirliği incelendiğinde ise Cronbach’s α katsayısının ölçeğin tamamı için .97 olduğu, alt boyutlarında ise .70 ile .95 arasında değiştiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, 20 madde ve dört alt boyuttan oluşan Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeğinin, eğitsel eylem araştırmasına yönelik tutumları geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilen bir araç olduğu belirlenmiştir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma, “Öğretmenler için Eylem Araştırması Mesleki Gelişim Programının Geliştirilmesi” başlıklı doktora tezinin bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Bu tez kapsamında, Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği geliştirilmiş ve bu makale, ölçeğin geliştirilmesi ve geçerliliğini rapor etmektedir. Araştırma için etik onay Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Etik Kurulu'ndan alınmıştır (Toplantı No: 2023.09, Tarih: 03.09.2023). Çalışma, veri toplama süreci boyunca gönüllü katılım, gizlilik ve kurumsal izinler sağlanarak etik ilkelere uygun olarak yürütülmüştür.

Thanks

Yazarlar, nitel aşamaya katılım sağlayan uzmanlara, ölçme-değerlendirme alanı uzmanlarına, eylem araştırması konusunda deneyimli eğitimcilere ve veri toplama ile geçerlik süreçlerine değerli katkılarıyla destek veren tüm katılımcılara içten teşekkürlerini sunmaktadır.

References

  1. Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annu Rev Psychol, 52(1), 27–58.
  2. Ajzen, I. (2005). Attitudes, personality, and behavior (2nd ed.). Open University Press.
  3. Altrichter, H., Posch, P., & Somekh, B. (2008). Teachers investigate their work: An introduction to the methods of action research (2nd ed.). Routledge.
  4. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W H Freeman/Times Books/ Henry Holt & Co.
  5. Büyüköztürk, Ş. (2022). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (29. baskı). Pegem Akademi.
  6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (31. baskı). Pegem Akademi.
  7. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3rd ed.). Routledge.
  8. Cain, T. (2021). The role of action research in teacher professional learning. PDE, 47(3), 466–481.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Scale Development

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 26, 2025

Submission Date

November 5, 2025

Acceptance Date

December 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 10 Number: 2

APA
Mertkil, Y., Erişen, Y., & Alcı, B. (2025). Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Yıldız Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(2), 104-117. https://doi.org/10.14744/yjer.2025.009
AMA
1.Mertkil Y, Erişen Y, Alcı B. Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. YJER. 2025;10(2):104-117. doi:10.14744/yjer.2025.009
Chicago
Mertkil, Yeşim, Yavuz Erişen, and Bülent Alcı. 2025. “Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Yıldız Eğitim Araştırmaları Dergisi 10 (2): 104-17. https://doi.org/10.14744/yjer.2025.009.
EndNote
Mertkil Y, Erişen Y, Alcı B (December 1, 2025) Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Yıldız Eğitim Araştırmaları Dergisi 10 2 104–117.
IEEE
[1]Y. Mertkil, Y. Erişen, and B. Alcı, “Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, YJER, vol. 10, no. 2, pp. 104–117, Dec. 2025, doi: 10.14744/yjer.2025.009.
ISNAD
Mertkil, Yeşim - Erişen, Yavuz - Alcı, Bülent. “Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Yıldız Eğitim Araştırmaları Dergisi 10/2 (December 1, 2025): 104-117. https://doi.org/10.14744/yjer.2025.009.
JAMA
1.Mertkil Y, Erişen Y, Alcı B. Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. YJER. 2025;10:104–117.
MLA
Mertkil, Yeşim, et al. “Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Yıldız Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 10, no. 2, Dec. 2025, pp. 104-17, doi:10.14744/yjer.2025.009.
Vancouver
1.Yeşim Mertkil, Yavuz Erişen, Bülent Alcı. Eğitsel Eylem Araştırması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. YJER. 2025 Dec. 1;10(2):104-17. doi:10.14744/yjer.2025.009