Türkiye İmalat Sanayinde Gelir Değişmeleri ve Boş Zaman Tercihleri İlişkisi

Toplumların ekonomik yapısı, gelire ulaşmak için harcanan çalışma saatleri üzerinde etkili olmaktadır. Aynı çalışma saati ile daha fazla gelir elde eden bazı toplumlarda gelirdeki bu artış, insanların daha fazla çalışmasını teşvik ederken; bazı toplumlarda ise insanları daha az çalışmaya yöneltmekte ve boş zaman tercihlerini arttırmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde gelir değişmelerinin ve bu çerçevede ani bir gelir düşmesi olarak da tanımlanabilecek olan iktisadi krizlerin çalışanların boş zaman tercihleri üzerindeki etkisini, Türkiye İmalat Sanayi alt sektörleri üzerinden incelemektir. Çalışmada öncelikle boş zaman kavramı açıklanmış, daha sonra gelir değişmeleri ve boş zaman arasındaki ilişki kurulmuştur. 2003-2015 dönemindeki değişmelerin etkileri Panel Veri Analizi yöntemi ile ekonometrik olarak test edilmiştir. Analize imalat sanayi alt sektörleri emek yoğun ve sermaye yoğun sektörler olarak iki kısma ayrılarak dahil edilmiştir. Böylece, imalat sanayi çalışanlarının gelir düzeylerinin alt gelir grubu ve üst gelir grubu olarak ayrıştırılması sağlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre; alt gelir düzeyinde (emek-yoğun sektörler) gelir arttıkça çalışma saatleri düşerken(gelir etkisi) ; üst gelir düzeyinde (sermaye-yoğun sektörler) ise gelir artışı karşısında çalışma saatlerinin arttığı görülmüştür (ikâme etkisi). Buna göre, Türkiye’de emek yoğun sektörlerde gelir etkisi; sermaye yoğun sektörlerde ise ikâme etkisinin geçerli olduğu ortaya çıkmıştır. Literatürdeki diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında, boş zaman tercihlerindeki farklılıkların bir sebebinin de gelir düzeyindeki farklılıklar olduğu anlaşılmıştır.