ÖMÜR İKLİM DEMİR’İN KUM TEFRİKALARI ROMANI TEMELİNDE POETİK MEKÂN

Abstract

Ömür İklim Demir romanı Kum Tefrikaları, anlatı zamanını içeren kurgusal katman ve anlatıya konu bir başka hikâyeyi içeren tarihyazımsal katman olmak üzere, iki anlatı katmanını içeren üstkurmaca nitelikli postmodernist romandır. Mekânın farklı özneler tarafından farklı zaman düzlemlerinde deneyimlenmesi ekseninde kurulu olan roman, kent, taşra, iç ve dış mekânlar, ikamet etme işlevleriyle ev/yuva; evin salon, tavan arası bölümleriyle çeşitli odaları, harabe mekânlar, düşsellik ve ikamet işlevleriyle kuytu alanlar; muhafaza nitelikli objeler ve alanlar ekseninde kurguda üretilen ve kurgunun üretilmesini sağlayan başlıca mekân ve alan kategorilerini içermektedir. Mekânın deneyimsel, içsel ve düşsel niteliği, kurgusal karakterlerin edimsel, zihinsel, duygusal pratikleriyle oluşturulmaktadır. Yazın kuramcısı Gaston Bachelard tarafından belirlenen poetik mekân kategorileri, şiirsel anlatımda düşlenen ya da imgeleştirilen mekân tasarılarını içermektedir. Ele alınan romanda, düzyazıya dayalı poetik düşleme, düş-içsellik, yaşam, ölüm gibi tematik odaklarla gerçekleştirilmektedir. İncelemeyle, Bachelard tarafından geliştirilen poetik mekân kuramı temelinde kurgusal uzamın nasıl üretildiğinin ortaya koyulması amaçlanmış, mekânın kurgusal üretimi ve kurguda uzamın üretimi, çeşitli yönleriyle değerlendirilmiştir. Bu sayede deneysel nitelikli bir ilk roman olan Kum Tefrikaları temelinde, yirmi birinci yüzyıl Türk yazınında modern yazın kuramlarının etkinliğinin küresel yazın kanonu açısından ortaya konması amaçlanmıştır.

Keywords

• Ö mür İ klim D emir
• G aston B achelard
• m ekân
• u zam
• poetikmekân

POETIC SPACE IN ÖMÜR İKLİM DEMİR’S NOVEL KUM TEFRİKALARI

Abstract

Ömür İklim Demir’s novel Kum Tefrikaları is a postmodernist text with a metafictional quality, consisting of two narrative layers: fictional and historical. Focusing on the experience of space by different subjects in different time planes, the novel includes categories of space and area such as city, countryside, interior and exterior spaces, home/nest with its functions of residence, living room, attic and various rooms, ruined spaces, and nooks and crannies with their functions of dreaminess and residence. The experiential, internal, and dreamlike nature of space is created through the practical, mental, and emotional practices of fictional characters. According to Gaston Bachelard, the poetic space categories encompass the imagined or visualized spatial designs present within poetic narration. In the novel, poetic imagination is realized through thematic focuses such as dream-interiority, life, and death. The objective of this study is to elucidate the process by which fictional space is produced, drawing upon the theoretical framework of poetic space developed by Bachelard. The study will assess the fictional production of space and the production of space in fiction from multiple perspectives. Therefore, drawing from Kum Tefrikaları’s experimental first novel, the objective is to ascertain the efficacy of contemporary literary theories in 21st-century Turkish literature within the global literary canon.

Keywords

• Ömür İklim Demir
• Gaston Bachelard
• place
• space
• poetic space

References

1. Ağırakça, Ahmet. “Tedmür.” İslâm Ansiklopedisi, c. 40, 2011, ss. 264-265.
2. Bachelard, Gaston. Mekânın Poetikası. Çeviren Alp Tümertekin, Minotor Kitap, 2023.
3. Çelebioğlu, Âmil. “Âb-ı Hayât.” İslâm Ansiklopedisi, c. 1, 1988, ss. 3-4.
4. Demir, Ömür İklim. Kum Tefrikaları ya da Dünyanın Kenarı, Salonun Ortası. Yapı Kredi Yayınları, 2023.
5. Faraone, Christopher A.. “The Collapse of Celestial and Chthonic Realms in a Late Antique ‘Apollonian Invocation’ (PGM I 262-347)”. In Heavenly Realms and Earthly Realities in Late Antique Religions, Edited by R. Abusch, A. Y. Reed, ve P. Schäfer, Cambridge University Press, 2004, pp. 213-233.
6. Foucault, Michel. “Başka Mekânlara Dair.” Özne ve İktidar, Çevirenler Işık Ergüden ve Osman Akınhay, Ayrıntı Yayınları, 2014, ss. 291-302.
7. Gürpınar, Hüseyin Rahmi. Gulyabani. Özgür Yayınları, 2014.
8. Kaya, Fazile Eren. “Âb-ı Hayât’ın Günümüz Türk Romanına Yansımaları: Kum Tefrikaları”, Mitoloji ve Edebiyat, Editör Ahmet Kırkan ve Yunus Cengiz, Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, 2024, ss. 40-49.

9. Lefebvre, Henri. Mekânın Üretimi. Çeviren Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, 2023.
10. Ocak, Ahmet Yaşar. “Âb-ı Hayât.” İslâm Ansiklopedisi, c. 1, 1988, ss. 1-3.
11. Sarı, Gökçe. “Ömür İklim Demir.” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Editör Mustafa İsen, 2019.
12. Tuncel, Metin. “İskenderun.” İslâm Ansiklopedisi, c. 22, 2000, ss. 580-582.
13. Turan, Ahmet Nezihi. “Şanlıurfa.” İslâm Ansiklopedisi, c. 38, 2020, ss. 336-341.