AZİYADE ROMANINDA TEMATİK ÇERÇEVE VE TEVFİK FİKRET’İN AZİYADE ‘YE GETİRDİĞİ ELEŞTİRİLER
Öz
Tevfik Fikret, Pierre Loti’nin otobiyografik romanlarından biri olan ve hikâyesi Selanik ve İstanbul’da geçen romanı Aziyadehakkında Servet-i Fünûndergisinde Musâhabe-i Edebiyye başlığı altında iki yazı kaleme almıştır. Bu yazılarda Tevfik Fikret, Avrupa’nın Şarkı tanımadığından, Pierre Loti’nin de Türklerin âdet ve ahvalini bilmediğinden bahsetmektedir. Loti’nin Türk diline dair herhangi bir malumatı olmadığı için romanda sarf edilen Türkçe cümlelerin bozukluğu dile getirilmektedir. Yapılan eleştirilerde dil hassasiyetinin yanı sıra Loti’nin yaşadıklarının bir ahlak problemi doğurduğu da vurgulanmaktadır. Osmanlı coğrafyasında yaşayan gayrimüslim ve Müslüman kadınlar hakkında ileri sürülen ifadelerin Tevfik Fikret’teki karşılığı Loti’nin ahlaksızlığı meşrulaştırdığıdır. Aziyaderomanının kurgusu da inandırıcılık açısından sorgulanmakta ve Pierre Loti’nin olması mümkün görünmeyen hadiseleri hakikatmiş gibi anlattığı dile getirilmektedir. Bu makalede Pierre Loti’nin hayatı, mizacı ve eserleriyle birlikte Aziyaderomanının temaları ele alınmakta ve Tevfik Fikret’in söz konusu iki yazısı değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Çapanoğlu, Münir Süleyman. “36 Yıl Önceki Pierre Loti Kahvesi”. http://hdl.handle.net/11498/5710 [Erişim Tarihi: 09.02.2019]
- Çetin, Nurullah (2014). Türk’e Oryantalist Kuşatma. Ankara: Berikan.
- Esin, Emel (1972). “Annem Muharrir Müfide Ferid Tek”. Türk Soroptimisti In Memoriam Müfide Ferid Tek. İstanbul: Türkiye Soroptimist Kulüpleri Birliği.
- Eyice, Semavi (2000). “Pierre Loti ve Aziyadé Başlıklı Romanı”. Tarihi, Kültürü ve Sanatıyla Eyüp Sultan Sempozyumu IV Tebliğler. 370-399. İstanbul: Eyüp Belediyesi.
- İleri, Selim. “Yine Pierre Loti”. http://hdl.handle.net/11498/5567. [Erişim Tarihi: 09.02.2019]
- İleri, Selim (1991). “Bir Soru”. Milliyet, 01.06.1991: 14.
- Kahraman, Kemal (2003). “Pierre Loti”. İslam Ansiklopedisi. C. 27: 213-214. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
- Koloğlu, Orhan (1967). “Pierre Loti’ye Mektuplar”. Milliyet. 11.12.1967. İstanbul.
- Koloğlu, Orhan. “Piyer Loti ile Türkçe Öğretmeni Zeki Maghamez”. Pierre Loti Toplanti Bildirileri, E-Kitap. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR-80387/orhan-kologlu.html. [Erişim Tarihi: 14.04.2019]
- Köprülüzâde Mehmed Fuad (1918). Tevfik Fikret ve Ahlakı. İstanbul: Kanaat Matbaası.
