Research Article

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ

Volume: 22 Number: 2 June 26, 2025

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ

Abstract

Uluslararası hukukta devletlerin sahip oldukları yargı bağışıklığı kavramının devlet ve hükümet başkanlarına da benzer şekilde uygulanıp uygulanmayacağı en fazla yöneltilen soru olarak karşımıza çıkmaktadır. Devletler egemenlik yetkilerinden ötürü eşit olarak kabul gördükleri için birbirleri üzerinde yargı yetkisi kullanabilmelerinin imkânı bulunmamaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan uygulama örneklerinde, devlet ve hükümet başkanlarına tanınan yargı bağışıklığının, insanlığa karşı suçlar veya savaş suçları gibi uluslararası suçların söz konusu olduğunda tanınmayacağı anlayışı ortaya çıkmıştır. 1998 yılında Roma Statüsü ile kurulan Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde bugüne kadar birçok devlet ve hükümet başkanı yargılanmıştır. Ancak daha tartışmalı olan husus ise Roma Statüsüne taraf olmayan devletler yönünden Mahkeme’nin yetkili olup olmadığıdır. Mahkeme bugüne kadar yargı yetkisini kabul etmeyen Sudan, Libya ve Rusya devlet başkanlarına yönelik bağışıklık tanımaksızın yargı yetkisini kullanmıştır. Benzer bir durumun, işgal altındaki Filistin topraklarında Ekim 2023’ten bugüne kadar işlenen ihlaller nedeniyle İsrailli devlet ve hükümet başkanları yönünden gerçekleşip gerçekleşmeyeceği tartışmalı hale gelmiştir. Bu çalışmada anılan soruya cevap aranmaya çalışılmaktadır.

Keywords

References

  1. Acer Yücel, “GÖRÜŞ-İsrail'in Gazze'ye Saldırıları ve Uluslararası İnsancıl Hukuk,” Analiz-Filistin, Anadolu Ajansı, 23 Kasım 2023, https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gorus-israilin-gazzeye-saldirilari-ve-uluslararasi-insancil-hukuk/3062369#, (ET: 19.02.2025).
  2. Acer Yücel/Kaya İbrahim, Uluslararası Hukuk-Temel Ders Kitabı, 13. Baskı, Ankara, Seçkin Yayınları, 2022.
  3. Adler Nils, “Israel Keeps up Gaza Blockade; Muslim Nations Endorse Egypt-Led Plan,” Al Jazeera, 08 March 2025, https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/8/live-israel-kills-two-in-north-gaza-maintains-blockade-on-all-aid, (ET: 08.03.2025).
  4. Akande Dapo, “The Immunity of Heads of States of Nonparties in the Early Years of the ICC,” American Journal of International Law, C. 112, 2018, ss. 172-176.
  5. Akande Dapo, “The Jurisdiction of the International Criminal Court over Nationals of NonParties: Legal Basis and Limits,” Journal of International Criminal Justice, C. 1, S. 3, 2003, ss. 618-650.
  6. Akkutay Berat Lale, “Devletin Jus Cogens Normlara Aykırı Fiillerinden Dolayı Hukuki Yargı Bağışıklığı,” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 113, 2014, ss. 99-125.
  7. Aksar Yusuf, “Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD).” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 52, S. 2, 2003, ss. 125-139.
  8. Aksar Yusuf, Temel Metinler ve Davalarla Uluslararası Hukuk, 2. Baskı, Ankara, Seçkin Yayınları, 2021.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 26, 2025

Submission Date

March 12, 2025

Acceptance Date

May 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 22 Number: 2

APA
Dülger, K. (2025). ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22(2), 633-684. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1727985
AMA
1.Dülger K. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. YÜHFD. 2025;22(2):633-684. doi:10.63117/yuhfd.1727985
Chicago
Dülger, Kenan. 2025. “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22 (2): 633-84. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1727985.
EndNote
Dülger K (June 1, 2025) ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22 2 633–684.
IEEE
[1]K. Dülger, “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”, YÜHFD, vol. 22, no. 2, pp. 633–684, June 2025, doi: 10.63117/yuhfd.1727985.
ISNAD
Dülger, Kenan. “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22/2 (June 1, 2025): 633-684. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1727985.
JAMA
1.Dülger K. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. YÜHFD. 2025;22:633–684.
MLA
Dülger, Kenan. “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 2, June 2025, pp. 633-84, doi:10.63117/yuhfd.1727985.
Vancouver
1.Kenan Dülger. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. YÜHFD. 2025 Jun. 1;22(2):633-84. doi:10.63117/yuhfd.1727985