Araştırma Makalesi

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ

Cilt: 22 Sayı: 2 26 Haziran 2025
PDF İndir

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ

Öz

Uluslararası hukukta devletlerin sahip oldukları yargı bağışıklığı kavramının devlet ve hükümet başkanlarına da benzer şekilde uygulanıp uygulanmayacağı en fazla yöneltilen soru olarak karşımıza çıkmaktadır. Devletler egemenlik yetkilerinden ötürü eşit olarak kabul gördükleri için birbirleri üzerinde yargı yetkisi kullanabilmelerinin imkânı bulunmamaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan uygulama örneklerinde, devlet ve hükümet başkanlarına tanınan yargı bağışıklığının, insanlığa karşı suçlar veya savaş suçları gibi uluslararası suçların söz konusu olduğunda tanınmayacağı anlayışı ortaya çıkmıştır. 1998 yılında Roma Statüsü ile kurulan Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde bugüne kadar birçok devlet ve hükümet başkanı yargılanmıştır. Ancak daha tartışmalı olan husus ise Roma Statüsüne taraf olmayan devletler yönünden Mahkeme’nin yetkili olup olmadığıdır. Mahkeme bugüne kadar yargı yetkisini kabul etmeyen Sudan, Libya ve Rusya devlet başkanlarına yönelik bağışıklık tanımaksızın yargı yetkisini kullanmıştır. Benzer bir durumun, işgal altındaki Filistin topraklarında Ekim 2023’ten bugüne kadar işlenen ihlaller nedeniyle İsrailli devlet ve hükümet başkanları yönünden gerçekleşip gerçekleşmeyeceği tartışmalı hale gelmiştir. Bu çalışmada anılan soruya cevap aranmaya çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acer Yücel, “GÖRÜŞ-İsrail'in Gazze'ye Saldırıları ve Uluslararası İnsancıl Hukuk,” Analiz-Filistin, Anadolu Ajansı, 23 Kasım 2023, https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gorus-israilin-gazzeye-saldirilari-ve-uluslararasi-insancil-hukuk/3062369#, (ET: 19.02.2025).
  2. Acer Yücel/Kaya İbrahim, Uluslararası Hukuk-Temel Ders Kitabı, 13. Baskı, Ankara, Seçkin Yayınları, 2022.
  3. Adler Nils, “Israel Keeps up Gaza Blockade; Muslim Nations Endorse Egypt-Led Plan,” Al Jazeera, 08 March 2025, https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/8/live-israel-kills-two-in-north-gaza-maintains-blockade-on-all-aid, (ET: 08.03.2025).
  4. Akande Dapo, “The Immunity of Heads of States of Nonparties in the Early Years of the ICC,” American Journal of International Law, C. 112, 2018, ss. 172-176.
  5. Akande Dapo, “The Jurisdiction of the International Criminal Court over Nationals of NonParties: Legal Basis and Limits,” Journal of International Criminal Justice, C. 1, S. 3, 2003, ss. 618-650.
  6. Akkutay Berat Lale, “Devletin Jus Cogens Normlara Aykırı Fiillerinden Dolayı Hukuki Yargı Bağışıklığı,” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 113, 2014, ss. 99-125.
  7. Aksar Yusuf, “Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD).” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 52, S. 2, 2003, ss. 125-139.
  8. Aksar Yusuf, Temel Metinler ve Davalarla Uluslararası Hukuk, 2. Baskı, Ankara, Seçkin Yayınları, 2021.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

12 Mart 2025

Kabul Tarihi

1 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Dülger, K. (2025). ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22(2), 633-684. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1727985
AMA
1.Dülger K. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. YÜHFD. 2025;22(2):633-684. doi:10.63117/yuhfd.1727985
Chicago
Dülger, Kenan. 2025. “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22 (2): 633-84. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1727985.
EndNote
Dülger K (01 Haziran 2025) ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22 2 633–684.
IEEE
[1]K. Dülger, “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”, YÜHFD, c. 22, sy 2, ss. 633–684, Haz. 2025, doi: 10.63117/yuhfd.1727985.
ISNAD
Dülger, Kenan. “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22/2 (01 Haziran 2025): 633-684. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1727985.
JAMA
1.Dülger K. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. YÜHFD. 2025;22:633–684.
MLA
Dülger, Kenan. “ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 2, Haziran 2025, ss. 633-84, doi:10.63117/yuhfd.1727985.
Vancouver
1.Kenan Dülger. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ STATÜSÜNE TARAF OLMAYAN DEVLETLER BAKIMINDAN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ YARGILANABİLMESİ. YÜHFD. 01 Haziran 2025;22(2):633-84. doi:10.63117/yuhfd.1727985