Türkçe Öğretmenlerinin Ders Planları Hakkındaki Görüş ve Önerileri

Year 2026, Volume: 23 Issue: 1 , 292 - 316 , 24.04.2026

Mehmet Emin Birol , M. Emir Rüzgar

https://doi.org/10.33711/yyuefd.1620403

https://izlik.org/JA79FJ73YX

Abstract

Bu çalışma, Türkçe öğretmenlerinin ders planlarına ilişkin görüş ve önerilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında Ankara’nın Keçiören ve Pursaklar ilçelerinde görev yapan en az beş yıllık mesleki deneyime sahip Türkçe öğretmenleri arasından araştırmaya katılmaya gönüllü olan 21 Türkçe öğretmeni ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak katılımcıların görüş ve önerileri alınmıştır. Görüşmeler kayıt altına alınmış ve bu kayıtlar daha sonra yazılı doküman haline getirilmiştir. Araştırma, olgubilim modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda üç tema belirlenmiştir. Bu temalar; katılımcıların ders planlarına ilişkin görüşleri, katılımcıların ders planı hazırlama süreci ve katılımcıların ders planlarına ilişkin önerileridir. Çalışmaya katılan Türkçe öğretmenleri, ders planlarının çok önemli olduğu ve öğretmen ve öğrenci başarısı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu konusunda hemfikirdir. Ancak ders planlarının hazırlanması konusunda farklı görüşleri paylaştıkları tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda ders planlarının eğitim-öğretim faaliyetlerinde düzenli olarak kullanılması önerilmektedir.

Keywords

Eğitimde planlama , Öğrenci başarısı , Öğretim etkililiği

Ethical Statement

Yapılan araştırmaya başlamadan önce Aksaray Üniversitesi Rektörlüğü Etik Kurulu’na başvurulmuştur. Yapılan başvuru kurul tarafından incelenmiş ve kurulun onayı alınmıştır. Kurul kararı alındıktan sonra katılımcılar ile görüşmelerin yapılabilmesi için Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğünden araştırma izni alınmıştır. Makale ilk yazarın yüksek lisans tezinden üretildiği için çalışmanın orijinal hali, Türkçe bir araştırma raporudur. Makalenin İngilizce'ye çevrilmesinde ve kontrolünde DeepL ve ChatGPT gibi yapay zeka platformlarından yararlanılmıştır. Ardından yazarlar, makaleyi dil açısından tekrar kontrol etmiştir. Son olarak makaleye proofreading yaptırılmıştır. Proofreading sertifikası ek dosya olarak başvuruya eklenmiştir.

Supporting Institution

Yoktur

Thanks

Sayın hocam,, çalışmamıza ayırdığınız zaman ve verdiğiniz emek için çok teşekkür ederiz.

Views and Suggestions of Turkish Teachers on Lesson Plans

https://izlik.org/JA79FJ73YX

Abstract

This study was conducted to determine the views and suggestions of Turkish teachers regarding lesson plans. Within the scope of the research, interviews were conducted with 21 Turkish teachers who volunteered to participate in the study and who had at least five years of professional experience, working in the Keçiören and Pursaklar districts of Ankara. The participants were selected using the criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling techniques. The opinions and suggestions of the participants were collected using a semi-structured interview form prepared based on expert feedback. The interviews were recorded and subsequently transcribed. The study was conducted by using the phenomenological research model. Three themes were identified as a result of the analysis. These themes are participants’ views on lesson plans, participants’ lesson plan preparation processes, and participants’ suggestions for lesson plans. The participating Turkish teachers agreed that lesson plans are very important and have a positive effect on both teacher and student success. However, it was found that they held differing views on the preparation of lesson plans. Based on the results of the study, it is recommended that lesson plans be used regularly in educational activities.

Keywords

Instructional efficiency , Planning in education , Student achievement

References

• Akın, A., & Akın, E. (2020). Ters yüz öğrenme modeline göre ders planı hazırlama (Osmanlıca dersi örneği). Türkiye Eğitim Dergisi, 5(1), 103-113. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1110453
• Akpınar, B., & Özer, B. (2008). Genel ortaöğretimde yapılan öğretim planlarının okul müdürü ve öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5, (10), 121-145. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/183173
• Aşiroğlu, S., & Koç Akran, S. (2018). Öğretmen Adaylarının Ders Planlarının ve Öğretim Uygulamalarının İncelenmesi. E-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 1-13. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.442694
• Atik, A. (2021). Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretmenlerinin ders planları ile ilgili görüşleri ve ders planlarında kullandıkları öğretim stratejileri. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi (INIJOSS), 10(2), 226-240. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1668854
• Aykaç, N. (2018). Öğretim ilke ve yöntemleri. (4. Baskı). Pegem Akademi.
• Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368- 388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
• Başaran, T., Kurt, İ. B., & Er, E. (2022). Eğitim yöneticilerinin eğitimde süreklilik sürecine önderlik etme rollerinin incelenmesi. Journal of Social Reserch and Behavioral Sciences, 8(16). 803-815. http://doi.org/10.52096/jsrbs.8.16.56
• Biesta, G., Priestley, M. & Robinson, S. (2015). The role of beliefs in teacher agency. Teachers and Teaching, 21(6), 624-640. DOI: 10.1080/13540602.2015.1044325
• Bozdoğan, Z., & Ağırbaş, C. (2022). Sınıf öğretmenliğinin eğitim ve öğretim sürecinin gelişmesindeki yöntemleri. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 6(2), 231-245. http://doi.org/10.5281/zenodo.7339173
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Büyükbayraktar, F. N., & Kurban, E. (2023). Fen bilimler öğretmen adaylarının hazırladıkları ders planlarının incelenmesi: Bilim Merkezine Sanal Gezinti. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 183-202. https://doi.org/10.17932/IAU.EFD.2015.013/efd_v09i2004
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz. F. ve Demirel. F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. (20. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Ceyhun, İ., Savaş, O., & Tosun, A. V. (1999). Birleştirilmiş sınıflarda öğretim ve derslerin planlanması. Bakanlar Media.
• Chaharbashloo, H., Gholami, K., Aliasgari, M., Talebzadeh, H. & Mousapour, N. (2020). Analytical reflection on teachers’ practical knowledge: A case study of exemplary teachers in an educational reform context. Teaching and Teacher Education, 87, 102931. https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.102931
• Coşkun, E., Gelen, İ., & Öztürk, E. (2009). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Öğretimi Planlama, Uygulama ve Değerlendirme Yeterlik Algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(12), 140-163. https://hdl.handle.net/20.500.12483/1254
• Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative and mixed method approaches. (3rd Ed.). SAGE.
• Demirel, Ö. (2003). Türkçe ve sınıf öğretmenleri için Türkçe öğretimi. (5.Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Demirel, Ö. (2020). Eğitimde program geliştirme kuramdan uygulamaya (29. Baskı). Pegem Akademi.
• Duyar, İ. (1989). Eğitimde iç verimlilik. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 22(1), 469-484. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000865
• Erden, B., & Dilekçi, A. (2022). Türkçe öğretiminde bir ihtiyaç olarak kılavuz kitap ve ders planı. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 623-642. https://doi.org/10.37669/milliegitim.770002
• Ergin, Ö., Battal, N., & Çardak, Z. E. (1999). Fen bilgisi ve fizik derslerinde dikkat çekme ve güdüleme etkinlikleri. D.E.Ü. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 192-197.
• Farrell, T. S. C. (2002). Lesson planning. In J. C. Richards & W. A. Renandya (Eds.), Methodology in Language Teaching: An Anthology of Current Practice (pp. 30–39). Cambridge University Press.
• Fidan, N. (2012). Okulda öğrenme ve öğretme. (3. Baskı). Pegem Akademi.
• Gözütok. F. D. (2021) Öğretim ilke ve yöntemleri. (7. Baskı). Pegem Akademi.
• Güven, B. (2022). Öğretimi planlama. S. Dal & M. Köse (Eds.). Öğretim ilke ve yöntemleri içinde (ss. 49-82). Anı Yayıncılık.
• Güven, İ. (2004). Etkili bir öğretim için öğretmenden beklenenler. Milli Eğitim Dergisi, 164(32), 127-141. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/164/guven.htm
• Güven, S. (2021). Planlama: Eğitim ve öğretim çalışmalarının plânlı yürütülmesi. A. Uzunöz & V. Aktepe (Eds.). Özel öğretim yöntemleri Cilt-1 içinde (ss. 251-284). Pegem Akademi.
• İşman, A., & Eskicumalı, A. (2003). Eğitimde planlama ve değerlendirme. (4. Baskı). Değişim Yayınları. Karaca, E. (2006). Öğretimi planlama, uygulama ve değerlendirme yeterliklerine yönelik bir algı ölçeği. Eurasian Journal of Educational Research, 25, 119-128.
• Karagöz, M., Ak Başoğul, D., & Yücelşen, N. (2017). Türkçe öğretmeni adaylarının ders planı hazırlamadaki yeterlikleri. International Journal of Language Academy, 5(7), 67-80. http://dx.doi.org/10.18033/ijla.3777
• Kaya, İ. (2023). Ortaokul 7. sınıflarda nüfus konusunun etkin öğrenme temelli ders planı ile öğrenilmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çankırı Karatekin Üniversitesi.
• Kılıç, D. (2010). Yenilenen ilköğretim programlarında planlama ve öğretmenlerin hazır planlarla ilgili görüşlerinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 1-19. https://dergipark.org.tr/tr/pub/erziefd/issue/6000/80002
• Koç, G. E. (2021). Öğretimin planlanması ve uygulanması. A. Doğanay (Ed.). Öğretim ilke ve yöntemleri içinde (ss. 411-451). Pegem Akademi.
• Konyalıoğlu, A. C., Konyalıoğlu, S., & Işık, A. (2002). Matematik derslerinde planlı eğitim üzerine. Kastamonu Eğitim Dergisi, 10(2), 351-358.
• Koyunkaya, M. Y., & Daştan, B. T. (2019). Matematik öğretmen adaylarının ders planlarının teknoloji entegrasyonu açısından değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 1137-1166. https://doi.org/10.17494/ogusbd.555139
• Lima, L., de Oliveira Martins, A., Estrela, E. & Duarte, R.S. (2024). Challenges posed to leadership: Systematic review based on the relationships between curricular autonomy and teachers’ well-being. Frontiers in Education, 9, 1520947. DOI: 10.3389/feduc.2024.1520947.
• Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
• Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2015). Qualitative research: A guide to design and implementation. (4th ed.). John Wiley & Sons.
• MoNE (Ministry of National Education). MEB (Millî Eğitim Bakanlığı). (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Accessed from: https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_YYRETMENLYK_MESLEYY_GENEL_YETERLYKLERY.pdf
• OECD. (2024). Curriculum Flexibility and Autonomy: Promoting a Thriving Learning Environment. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eccbbac2-en.
• Oğuz, A., & Bayındır, N. (2009). İlköğretim okulu öğretmenlerinin öğretimi planlamaya İlişkin Görüşleri. İlköğretim Online, 8(3), 901-921. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilkonline/issue/8597/107003
• Özaltun Çelik, A., & Bukova Güzel, E. (2017). Matematik Öğretmenlerinin Ders İmecesi Kapsamında Köklü İfadelerin Öğretimine İlişkin Oluşturdukları Ders Planı. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 13(2), 561-594, http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.336744
• Özkara, E. C., Konokman, G. Y., & Yelken, T. Y. (2018). Eğitimde teknoloji kullanımı hizmetiçi eğitimine katılan öğretmenlerin TPAB özgüvenlerinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 371-412. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/597642
• Öztürk, İ. H. (2012). Öğretimin planlanmasında öğretmenin rolü ve özerkliği: ortaöğretim tarih öğretmenlerinin yıllık plan hazırlama ve uygulama örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 271-299.
• Priestley, M., Biesta, G., & Robinson, S. (2015). Teacher agency: An ecological approach. Bloomsbury Publishing.
• Ratnawati, R. (2017). Developing a lesson plan for teaching English for specific purposes to adult learners at a private university. JALL (Journal of Applied Linguistics and Literacy), 1(2), 33-42. https://jurnal.unigal.ac.id/jall/article/view/1729/2423
• Richards, J. C. (1998). What’s the use of lesson plans? In J. C. Richards (Ed.), Beyond training (pp. 103–121). Cambridge University Press.
• Sabetra, F., & Aziz, I. (2021). The component of lesson plan on classroom management. International Journal of Humanities Education and Social Sciences, 1(3). https://ijhess.com/index.php/ijhess/article/view/72/51
• Saldaña, J. (2013). The coding manual for qualitative researchers (2nd ed.). SAGE.
• Saygın, D., & Polatlar, D. Y. (2020). Okul öncesi eğitim programında bulunan eğitim planlarının öğretmenler tarafından değerlendirilmesi. Talim: Journal of Educatıon in Muslim Societies and Communities, 4(2), 71-101. http://dx.doi.org/10.37344/talim.2021.15
• Senemoğlu, N. (2013). Gelişim, öğrenme ve öğretim kuramdan uygulamaya (23. baskı). Yargı Yayınevi.
• Serttaş, Z., Çalışkan, S., & Akçamete, G. (2020). Özel eğitimde teknoloji kullanımının belirlenmesine yönelik çalışmaların incelenmesi. Turkish Special Education Journal: International, 2(2), 36-55. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1196355
• Sünbül, M. A. (2011). Öğretim ilke ve yöntemleri. Eğitim Akademi.
• Tanrıseven, I. (2019). Öğretimde Planlama. T. Yanpar Yelken (Ed.) Öğretim ilke ve yöntemleri içinde (ss. 43-76). Anı Yayıncılık.
• Taşdemir, M. (2006). Sınıf öğretmenlerinin planlama yeterliklerini algılama düzeyleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(3), 287-307. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256366
• Terzi, A. R. (2002). Sınıf yönetimi açısından etkili öğretmen davranışları. Milli Eğitim Dergisi, 155(156), 162-169. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/155-156/terzi.htm
• Tok, Ş. (2023). Öğretme-öğrenme strateji ve modelleri. A. Doğanay (Ed.). Öğretim ilke ve yöntemleri içinde (ss. 142-175). Pegem Akademi.
• Yavuz, S., & Coşkun, E. A. (2008). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tutum ve düşünceleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(34), 276-286. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/87554
• Yaylacı, F. (2013). Ders bilimi. Siyasal Kitabevi.
• Yeşilyurt, E. (2020). Öğretmenin pusulası: Genel öğretim ilkeleri. Ekev Akademi Dergisi, 83, 263-288. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2578509
• Yıldırım, A., & Gündoğdu, K. (2004). Uzun dönemli ders planlarına ilişkin öğretmen algıları. Eğitim ve Bilim, 29(133), 11-19.
• Yıldırım, A., & Öztürk, E. (2002). Sınıf öğretmenlerinin günlük planlara ilişkin algıları: öncelikler, sorunlar ve öneriler. İlköğretim Online, 1(1), 17-27. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/91129
• Yıldırım, E., & Yıldırım, Ö. (2020). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin ders planlama yeterliklerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(228), 7-37. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1393118
• Yıldırım, M. (2023). Ders araştırması modelinin fen bilimleri öğretmenlerinin ders planı hazırlama ve uygulama yeterliklerine etkisi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Trabzon Üniversitesi.
• Yıldırım, M., & Şimşek, U. (2023). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin derslerinde teknoloji kullanma durumları. International Journal of New Approaches in Social Studies, 7(1), 64-83. https://doi.org/10.38015/sbyy.1243244
• Yılmaz, F., & Temiz, Ç. (2015). İsim hal eklerinin yabancı öğrencilere etkinliklerle öğretimi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(36), 139-155. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2914