Türkiye’de Yayın Yapan Yabancı Medya Kuruluşlarında, Rusya -Ukrayna Savaşı Sonrası Ukraynalı Mültecilerle İlgili Söylemlerin İncelenmesi

Abstract

Göç konusu kontrollü ve düzenli olduğunda, ülkelerin tercih ettiği bir süreç iken; savaş mağdurlarının zorunlu ve kitle halinde ülke sınırlarına gelmesi ile sorunlu bir hale gelmektedir. Rusya-Ukrayna Savaşının başlamasından sonra sivil halkın bir kısmı güvenli buldukları ülkelere ya da AB ülkelerine göç etmeye başladılar. Türkiye’de de özellikle Akdeniz Bölgesi’ne gelen Ukraynalılar sıklıkla medya kuruluşlarının konusu haline gelmiştir. Ukraynalı mülteciler savaşın ilk dönemlerinde sıklıkla haber konusu iken zaman içerisinde haber sıklığı azalmaktadır ve haber içerikleri değişmektedir. Bu çalışmada 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’ya savaş açmasından sonra Türkiye’de yayın yapan yabancı medya kuruluşlarında Ukraynalı mültecilerle ilgili söylemlerin nasıl değiştiği incelenmektedir. Bu kapsamda Independent Türkçe, Euronews Türkçe, BBC Türkçe, Deutsche Welle (DW) Türkçe, Amerika’nın Sesi VOA Türkçe) medya kuruluşları “Ukraynalı mülteciler” anahtar kelimesiyle incelenmiştir. Çalışmada, Şubat/2022 yılından- Şubat/2025 yılına kadar toplanan haberlerdeki verilerden elde edilen Ukraynalı mültecilerle ilgili söylemler incelenmektedir. Sadece 30 Haziran 2022 tarihinde DW Türkçe, 28 Ağustos 2023 tarihinde ise Amerika’nın Sesi VOA Türkçe) Türkiye’deki yayınlarına son verdiğinden, anılan medya kuruluşlarına ait haberler bu tarihleri kapsamaktadır. Çalışmada grafiklerin söylem analizi ile yorumlanması yapılmıştır. Çalışma neticesinde Ukraynalı mültecilerle ile ilgili söylemlerin zaman içerisinde olumsuz bir şekilde değiştiği görülmektedir.

Keywords

• Ukrayna,
• Rusya,
• Mülteciler,
• Göç,
• Yabancı Medya Kuruluşları

An Analysis of Discourse on Ukrainian Refugees in Foreign Media Organisations Broadcasting in Turkey Following the Russia-Ukraine War

Abstract

When migration is controlled and orderly, it is a process preferred by countries; however, when war victims arrive at national borders en masse and involuntarily, it becomes problematic. Following the outbreak of the Russia-Ukraine War, a portion of the civilian population began migrating to countries they deemed safe or to EU countries. In Turkey, Ukrainians arriving in the Mediterranean Region have frequently become the subject of media coverage. While Ukrainian refugees were frequently in the news during the early stages of the war, the frequency of news coverage has decreased over time, and the content of the news has changed. This study examines how the discourse on Ukrainian refugees has changed in foreign media outlets operating in Turkey since Russia's invasion of Ukraine in 2022. Within this scope, media organisations Independent Türkçe, Euronews Türkçe, BBC Türkçe, Deutsche Welle (DW) Türkçe, and Voice of America (VOA Türkçe) were examined using the keyword ‘Ukrainian refugees’. The study examines statements related to Ukrainian refugees obtained from data collected in news reports from February 2022 to February 2025. DW Türkçe ceased its broadcasts in Turkey on 30 June 2022, and America's Voice (VOA Türkçe) on 28 August 2023, so the news from these two media organisations covers these dates. The study includes an analysis and interpretation of the discourse through graphs. The results of the study show that the discourse regarding Ukrainian refugees has changed negatively over time.

Keywords

• Ukraine,
• Russia,
• Refugees,
• Migration,
• Foreign Media Outlets

References

1. Aktürk,Ş. (2022, Şubat 24). Sebepleri ve sonuçlarıyla Rusya’nın Ukrayna’yı işgali. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/analiz/sebepleri-ve-sonuclariyla-rusya-nin-ukrayna-yi-isgali/2512248
2. Arendt, H. (2006). İnsanlık durumu (B. S. Şener, Çev.). İletişim Yayınları. ISBN:9789754704471 Avrupa Basınına Günlük Bakış. (2020). Daily Express. https://www.eurotopics.net/tr/148471/daily-express. (E. T.13.09. 2023)
3. Aydın M. (2015). Tarih Boyunca Türkiye-Ukrayna İlişkileri. Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi 28(2), 31-44
4. Aydın Halisoğlu T.&Çetintürk V.E.(2022). Avrupa Birliği’ne Yönelen Düzensiz Göç Ve Yunanistan: Politikalar, Engeller Ve Mücadele Yolları. M. Kartal &İ. Akbal (Ed.), Ulusal Ve Uluslararası Boyutlarıyla Göç:Kuramlar, Politikalar, Uygulamalar Ve Ekonomik Sonuçlar(1.Basım, s.169-184) içinde. NOBEL Bilimsel Eserler.
5. Bayburt, B., ve Duman, D. (2020). İzmir’de Göçmen Dernekleri. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 46-72.
6. Buyar C. ve Şener U. (2023). Tarihin Dönüşü: Rusya-Ukrayna Savaşı, Siyasi ve Ekonomik Tesirleri. Journal of Academic Value Studies (JAVStudies),9(4), 284-301, DOI : 10.29228/javs.73952
7. Bardakçı Tosun, S. (2025). Alanya’daki Yerleşik Yabancıların Çalışma ve Girişimcilik Alanları. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 20(2), 51-67. https://izlik.org/JA72NT45KP
8. Çalışkan, F. (2022). Adım Adım Rusya Ukrayna Savaşı ve Üçüncü Tarafların Sürece Etkisi. EURO Politika(14), 35-47. Eraslan, L., Bertlek, S.B. (2016). Seçilmiş Uluslararası Eğitim Derneklerinin Amaç, Yapı, İşleyiş Bağlamında Değerlendirilmesi, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 5(13), ss. 99-118.

9. European Civil Protection and Humanitarian Aid Operations, (2025). https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/what/humanitarian-aid/forced-displacement_en, (E.T. 18.12.2025)
10. Fairclough, N. and Wodak, R. (1997) “Critical Discourse Analysis”, in T. A. van Dijk (ed.), Discourse as Social Interaction: Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, Vol. 2, (London: SAGE) pp. 258–284.
11. Fairclough, Norman (2001a). “Critical Discourse Analysis as a Method in Social Scientific Research”. Methods of Critical Discourse Analysis. Eds. Ruth Wodak, Michael Meyer. London: Sage, 32-62.
12. Fairclough, Norman (2001b). “The Discourse of New Labour: Critical Discourse Analysis”. Discourse as Data: A Guide for Analysis. Eds. Margaret Wetherell, Stephanie J. A. Taylor, Simean J. Yates. London: Thousand Oaks, 229-266.
13. Gençöz, F. (1998). Uyum Psikolojisi. Kriz Dergisi, 6(2), 1-7. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000070
14. Güler, K. (2019). Dıscursıve Constructıon Of An “Antı-Immıgratıon Europe” By The Rıght-Wıng Polıtıcal Groups In The European Parlıament. Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, 27(2), 347-369. https://doi.org/10.29228/mjes.19
15. Göç İdaresi Başkanlığı, (2025). https://www.goc.gov.tr/istatistikler, (E.T.12.15.2025). Horton, J. and Palumbo, D. (2022, 26 Temmuz). Russia sanctions: Can the world cope without its oil and gas?. Erişim Adresi (26.07.2022): https://www.bbc.com/news/58888451
16. IOM Sözlüğü, (2019). https://publications.iom.int/system/files/pdf/iml_34_glossary.pdf , (E.T.19.12.2025)
17. İnceoğlu, Y. G. (2020). Brexit Medyasının Ötekileri: Göçmenler. https://bianet.org/yazi/brexit-medyasinin-otekileri-gocmenler-221154 .(E. Tarihi. 13. 09. 2023).
18. Kasımoğlu, A. (2025). Şiddetin Etkili Gücü: Uygarlıkların Kuruluşunda ve Yıkılışındaki Tarihsel ve Sosyal Dinamikler. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 67, 24-37
19. Karakuş, G. (2022). Sovyetler Birliği Neden Dağıldı?. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication,12 (2), 291-299.
20. Karakaş, A. V., Bayar, R., Özdemir, M., Yılmaz, M. (2024). Suriyeli Ve Ukraynalı Göçmen Algısı Üzerine İngiliz Basınından Bir Örnek: The Daily Express Gazetesi. Ankara Üniversitesi Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 64(2), 1207-1227. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2024.64.2.11
21. Kesici, G. E. (2022). Rusya - Ukrayna Savaşı’nın AB’nin Enerji Politikalarına Yansıması. EURO Politika(15), 46-54.
22. Konak, A. (2019). Kırım’ın İlhakı İle Sonuçlanan Ukrayna Krizi Ve Ekonomik Etkileri. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 4(8), 80-93.
23. Kün.C. (2022, Kasım 22). Fransa, Transatlantik Ticaret Gerilimi Arttıkça Kötü Polisi Oynuyor, https://www.europolitika.com/fransa-transatlantik-ticaret-gerilimi-arttikca-kotu-polisi-oynuyor/
24. Pehlivan, S. (2025, Şubat 26). Savaşın 3. Yıldönümünde Ukrayna ve Türkiye’yle Ekonomik İlişkileri, UKRHaber, https://www.ukrhaber.com/blog/savasin-3-yildonumunde-ukrayna-ve-turkiyeyle-ekonomik-iliskileri-burak-pehlivan/
25. Masters J.ve Merrow W.(2025, Temmuz 15). Here’s How Much Aid the United States Has Sent Ukraine. Council on Foreign Relations, https://www.cfr.org/article/how-much-us-aid-going-ukraine
26. Öniş Z.& Uluyol Y.(2025). Middle Powers Between the West and the “Rest”:Turkey During the Russian War on Ukraine. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 27(86),5-25, https://doi.org/10.33458/uidergisi.1667320
27. Özkan Y. (08 Temmuz 2023), Hollanda’da hükümet düştü: Koalisyon ortakları göç politikası ve ‘iltica planı’ konusunda anlaşamadı, https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n4gle4kdyo
28. Sarı, E. (2025). Artificial intelligence in combating disinformation on social media: Opportunities and limitations. Van Yüzüncü Yıl University The Journal of Social Sciences Institute, 67, 49-61
29. Sallan Gül, S. ve Kahya Nizam, Ö. (2021). Sosyal Bilimlerde İçerik ve Söylem Analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, Ö181-Ö198. DOİ:10.30794/pausbed.803182
30. Sharevski, F., Devine, A., Pieroni, E., & Jachim, P. (2022). Folk models of misinformation on social media. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2207.12589
31. Soysüren İ ve Poyraz M.(2023). Göç Araştırmalarında Yöntem İçerisinde Bir Paylaşım Süreci Olarak Nitel Araştırma, Nika Yayınevi,13-21, ISBN: 978-625-6520-21-9
32. Şahal Çelik, D., Güreşçi, G. and Oğuz, A. (2025). Evaluation of Brexit and migration relation. Van Yüzüncü Yıl University the Journal of Social Sciences Institute, 67, 211-217
33. Şahin C.(2015). Rus Yayılmacılığına Bir Örnek: 1944 Kırım Türklerinin Sürgünü. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi,8(39), 326- 339. Issn: 1307-9581
34. Şah, U. (2020). Eleştirel Söylem Analizi: Temel Yaklaşımlar. Kültür Araştırmaları Dergisi, 7(1), 210-231 https://doi.org/10.46250/kulturder.819362
35. Tanrıvermiş, Y.(2018). AB Ortak Göçmen Politikası Üretemiyor, bianet.org, https://bianet.org/haber/ab-ortak-gocmen-politikasi-uretemiyor-198363 ,(E.T.20.11.2025).
36. UN Refugee Agency, (2025). https://www.unhcr.org/refugee-statistics/insights/explainers/forcibly-displaced-pocs.html, (E.T. 19.12.2025).
37. van Dijk, T. A. (2001) “Critical Discourse Analysis”, in D. Schiffrin, D. Tannen and H. E. Hamilton (ed.s), The Hanbdbook of Discourse Analysis, (Malden, MA: Blackwell Publishers Ltd) pp. 352–371.
38. van Dijk, T. A. (2011) “Discourse and ideology”, in T. A. van Dijk (ed.), Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, 2nd Ed., (London: SAGE) pp. 379–407.
39. Vasgues E.(2025,Şubat,25). ABD Ukrayna'ya kaynakları üzerinde ortak yönetim rolü veren ikili bir anlaşma teklif edecek, Euronews, https://tr.euronews.com/my-europe/2025/02/25/abd-ukraynaya-kaynaklari-uzerinde-ortak-yonetim-rolu-veren-ikili-bir-anlasma-teklif-edecek
40. Wodak, Ruth (2001b). “The Discourse-Historical Approach”. Methods of Critical Discourse Analysis. Eds. Ruth Wodak, Michael Meyer, London: Sage, 63-94.
41. Yüksel, S. (2019). Rusya’nın Kırım’ı İlhakı (1783). Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 217-226.
42. Yönlü Yücel K. (2018). Balkanlardan gelen göçler. Göç Sosyolojisi (1.baskı, s.175-224) içinde. Doğu Kitabevi
43. AFAD. AFAD 2024 İdare Faaliyet Raporu, 2024.https://www.afad.gov.tr/kurumsal-raporlar
44. Amerikanınsesi (2022,04 Mart). Almanya, Ukrayna’dan Göç Dalgasına Hazırlanıyor. https://www.amerikaninsesi.com/a/almanya-ukrayna-dan-goc-dalgasina-hazirlaniyor/6470044.html
45. Amerikanınsesi (2022,29 Mart). Almanya’da İyi Mülteci Kötü Mülteci Tartışması Rusya/Ukrayna. https://www.amerikaninsesi.com/a/almanyada-iyi-multeci-kotu-multeci-tartismasi-rusya-ukrayna/6505914.html
46. Amerikanınsesi (2022,15 Mart). Ukrayna Adına Ayrılan Mülteci 3 Milyon. https://www.amerikaninsesi.com/a/ukrayna-ayrilan-multeci-3-milyon-bm-birlesmis-milletler-rusya-isgal/6486350.html
47. Amerikanınsesi (2022,24 Mart). ABD 100 Bin Ukraynalı Göçmen Kabül Edecek. https://www.amerikaninsesi.com/a/abd-100-bin-ukraynali-gocmen-kabul-edecek/6499224.html
48. Amerikanınsesi (2022,17 Mayıs). Janet Yellen “Ukrayna’ya Daha Fazla Mali Yardım Gerekli”. https://www.amerikaninsesi.com/a/janet-yellen-ukrayna-ya-daha-fazla-mali-yardim-gerekli/6576878.html
49. BBC (2022, 14 Mart). İngiltere'de Ukraynalı Mültecilere Evlerini Açanlara Ayda 350 Sterlin Verilecek. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-60737481
50. BBC (2024,22 Ağustos). Hollanda, Ukraynalı sığınmacılardan kendilerine yeni ülke bulmalarını istiyor. https://www.bbc.com/turkce/articles/c9wjdj8gwqjo
51. DW (2022, 02 Mart). “Lviv: Sığınmacılar, kan bağışı ve gönüllüler kenti”. https://www.dw.com/tr/lviv-s%C4%B1%C4%9F%C4%B1nmac%C4%B1lar-kan-ba%C4%9F%C4%B1%C5%9F%C4%B1-ve-g%C3%B6n%C3%BCll%C3%BCler-kenti/a-60960382
52. DW (2022, 07 Nisan). Ukrayna savaşı AB-Türkiye ilişkilerini nasıl etkileyecek?. "https://www.dw.com/tr/ukrayna-sava%C5%9F%C4%B1-ab-t%C3%BCrkiye-ili%C5%9Fkilerini-nas%C4%B1l-etkileyecek/a-61401068"61401068
53. Euronews (2022, 03 Ocak). 'Tarafsız ülkeler' Rusya'nın Ukrayna işgalinde sessizliğini bozdu. https://tr.euronews.com/2022/03/01/tarafs-z-ulkeler-rusya-n-n-ukrayna-isgalinde-sessizligini-bozdu
54. Euronews (2022, 07 Şubat). Donald Tusk: 'Polonya, AB'nin Göç Paktı'nı uygulamayacak'. https://tr.euronews.com/my-europe/2025/02/07/donald-tusk-polonya-abnin-goc-paktini-uygulamayacak
55. Euronews (2022, 06 Mart). Avrupa’nın Ukraynalı mültecilere sınırlarını açmasına Suriyelilerden 'çifte standart’ eleştirisi. https://tr.euronews.com/2022/03/06/avrupa-n-n-ukraynal-multecilere-s-n-rlar-n-acmas-na-cifte-standart-elestirisi
56. Euronews (2023, 03 Temmuz). Fransa’ya Sığınma Başvurusu Yapanların Sayısı Yarım Milyonu Geçti.https://tr.euronews.com/2023/07/03/fransaya-siginma-basvurusu-yapanlarin-sayisi-yarim-milyonu-gecti
57. Euronews (2024, 01 Ağustos). İrlanda Ukraynalı Mültecilere Yapılan Sosyal Yardım Ödemelerini Azaltacağını Açıkladı. https://tr.euronews.com/my-europe/2024/08/01/irlanda-ukraynali-multecilere-yapilan-sosyal-yardim-odemelerini-azaltacagini-acikladi
58. Euronews (2024, 22 Ağustos). AB, Ukraynalı Mültecilerin Tahliyesi Konusunda Budapeşte ile Temasa Geçecek. https://tr.euronews.com/my-europe/2024/08/22/ab-ukraynali-multecilerin-tahliyesi-konusunda-budapeste-ile-temasa-gececek
59. Euronews (2025, 03 Ocak). Slovakya, Rus doğal gazı tartışmasına karşılık Ukraynalı mültecilere yardımı kesmekle tehdit ediyor. https://tr.euronews.com/my-europe/2025/01/03/slovakya-rus-dogal-gazi-tartismasina-karsilik-ukraynali-multecilere-yardimi-kesmekle-tehdi
60. Independent Türkçe (2023, 9 Kasım). Almanya sığınma başvuruları için "AB üyesi olmayan üçüncü ülke arıyor”. https://www.indyturk.com/node/673126/d%C3%BCnya/almanya-s%C4%B1%C4%9F%C4%B1nma-ba%C5%9Fvurular%C4%B1-i%C3%A7in-ab-%C3%BCyesi-olmayan-%C3%BC%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC-%C3%BClke-ar%C4%B1yor"673126
61. Independent Türkçe (2023, 15 Ağustos). Göç ve mültecilik meselesi: "Avrupa Kalesi"nde değişen mültecilik yasaları. https://www.indyturk.com/node/654971/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/g%C3%B6%C
62. Independent Türkçe (2024, 13 Ekim). Alman Kasabası Daha Fazla Mülteci İstemiyor. https://www.indyturk.com/node/746837/d%C3%BCnya/alman-kasabas%C4%B1-daha-fazla-m%C3%BClteci-istemiyor
63. İKV (2022, 1-15 Ekim). AB Gündemi: AB’nin Göç ve İltica Üzerine 2022 Yılı Raporu. https://bulten.ikv.org.tr/?ust_id=13559&id=135613%A7-ve-m%C3%BCltecilik-meselesi-avrupa-kalesinde-de%C4%9Fi%C5%9Fen-m%C3%BCltecilik
64. İçişleri Bakanlığı (2022, 11 Mart). AFAD'ın Romanya-Ukrayna Sınırındaki Sıcak Yemek Dağıtımı Sürüyor. https://www.icisleri.gov.tr/afadin-romanya-ukrayna-sinirindaki-sicak-yemek-dagitimi-suruyor
65. İçişleri Bakanlığı (2022,21 Mart). Bakanımız Sn. Soylu, TV NET'te Yayınlanan Net Bakış Özel Programında Gündeme İlişkin Soruları Yanıtladı. https://www.icisleri.gov.tr/bakanimiz-sn-soylu-tv-nette-yayinlanan-net-bakis-ozel-programinda-gundeme-iliskin-sorularini-yanitladi
66. KIZILAY, Dernek Faaliyet Raporu, 2022. https://www.kizilay.org.tr/Upload/Dokuman/Dosya/kizilay-2022-dernek-faaliyet-raporu-15-11-2023-43686247.pdf
67. KIZILAY, Dernek Faaliyet Raporu, 2023. https://www.kizilay.org.tr/Upload/Dokuman/Dosya/turkiye-kizilay-dernegi-2023-yili-faaliyet-raporu--24052024-30-05-2024-99286421.pdf
68. KIZILAY, Dernek Faaliyet Raporu, 2024. https://www.kizilay.org.tr/Upload/Dokuman/Dosya/kizilayfr2024_final_04062025-10-06-2025-68633790.pdf
69. Medyascope TV (2024,20 Haziran). Güncel Verilerle Türkiye’de Yaşayan Mültecilerin Sayısı. https://medyascope.tv/2024/06/20/guncel-verilerle-turkiyede-yasayan-multecilerin-sayisi/
70. NATO (2025, 15 Temmuz). NATO News.https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_237031.htm?selectedLocale=en Perspektif (2022, 13 Eylül). Hollanda’nın Ukrayna Göçü İle Değişen Mülteci Politikası. "https://perspektif.eu/2022/09/13/hollandanin-ukrayna-gocu-ile-degisken-multeci-politikasi/"/hollandanin-ukrayna-gocu-ile-degisken-multeci-politikasi/
71. Policy Trade (2025, 30 Haziran). EU Relationships. https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/ukraine_en
72. Statista (2025,02 Mayıs). Ukrainian Refugees.https://www.statista.com/statistics/1312584/ukrainian-refugees-by-country/
73. Türk Edebiyatı (2024, 01 Ocak). Gazeteler. https://www.turkedebiyati.org/gazeteler/
74. TUIK (2025, 1 Ocak). Yabancı Nüfus. https://nip.tuik.gov.tr/?value=TabiiyetYabanciNufus
75. Uluslararası Göç Sözlüğü. IOM. (https://publications.iom.int/system/files/pdf/iml31_turkish_2ndedition.pdf
76. Yetkinreport (2022,19 Aralık). Rusya’nın Ukrayna’yı İşgali AB ve Türkiye. https://yetkinreport.com/2022/12/19/rusyanin-ukraynayi-isgali-ab-ve-turkiye/