Research Article

İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi

Number: 72 June 30, 2026
TR EN

İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi

Abstract

Bu çalışma, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında üniversite öğrencilerinin yaşadığı psikolojik etkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, afet sonrası depresyon, anksiyete, stres ve genel psikolojik sıkıntı düzeylerine odaklanmaktadır. Araştırmanın örneklemini Van’da ikamet eden 304 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ile araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik ve medya kullanımına ilişkin soru formu aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular, depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri arasında güçlü ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu göstermektedir. Yaş ile psikolojik sıkıntı düzeyleri arasında negatif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Kadın öğrencilerin psikolojik sıkıntı düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Cinsiyetin afet sonrası psikolojik sağlık üzerinde anlamlı bir değişken olduğu belirlenmiştir. Ayrıca medya kullanımındaki artışın psikolojik sıkıntı düzeyiyle pozitif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, özellikle sosyal medyaya yoğun maruziyetin travmatik içeriklere duyarlılığı artırarak ikincil travma riskini yükseltebileceğine işaret etmektedir. Çalışma, afet sonrası ruh sağlığı müdahalelerinin yaş, toplumsal cinsiyet ve medya maruziyeti gibi çok boyutlu faktörler dikkate alınarak yapılandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Aldrich, R., Sykes, S., & Grenfell, R. (2023). Co-benefiting people and planet: Stewarding health resources to reduce waste and improve health. European Journal of Public Health, 33(Supplement_2), ckad160.1186. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckad160.1186
  2. Beaglehole, B., Mulder, R. T., Frampton, C. M., Boden, J. M., Newton-Howes, G., & Bell, C. J. (2018). Psychological distress and psychiatric disorder after natural disasters: Systematic review and meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 213(6), 716-722. https://doi.org/10.1192/bjp.2018.210
  3. Bhadra, S. (2022). Psychosocial support for protection of children in disasters. İçinde S. Deb (Ed.), Child Safety, Welfare and Well-being: Issues and Challenges (ss. 453-482). Springer Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-16-7786-1_22
  4. Bilkay, H. İ., Özkök, Z., Şirin, B., & Gürhan, N. (2024). The impact of earthquake-related news on mental health: The case of a digital newspaper in Türkiye in the post-earthquake period. International Journal of Mental Health, 53(4), 364-382. https://doi.org/10.1080/00207411.2024.2328887
  5. Bland, S. H., Valoroso, L., Stranges, S., Strazzullo, P., Farinaro, E., & Trevisan, M. (2005). Long-Term Follow-Up of Psychological Distress Following Earthquake Experiences Among Working Italian Males: A Cross-Sectional Analysis. The Journal of Nervous and Mental Disease, 193(6), 420-423. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000165297.49452.41
  6. Bonanno, G. A., Brewin, C. R., Kaniasty, K., & Greca, A. M. L. (2010). Weighing the Costs of Disaster: Consequences, Risks, and Resilience in Individuals, Families, and Communities. Psychological Science in the Public Interest, 11(1), 1-49. https://doi.org/10.1177/1529100610387086
  7. Brown, R. C., Witt, A., Fegert, J. M., Keller, F., Rassenhofer, M., & Plener, P. L. (2017). Psychosocial interventions for children and adolescents after man-made and natural disasters: A meta-analysis and systematic review. Psychological Medicine, 47(11), 1893-1905. https://doi.org/10.1017/S0033291717000496
  8. Businelle, M. S., Mills, B. A., Chartier, K. G., Kendzor, D. E., Reingle, J. M., & Shuval, K. (2014). Do stressful events account for the link between socioeconomic status and mental health? Journal of Public Health, 36(2), 205-212. https://doi.org/10.1093/pubmed/fdt060

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Cognition

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

January 24, 2026

Acceptance Date

June 4, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 72

APA
Şeker, B. D., İnanç Bozkurt, T., & Akman Direkçi, E. (2026). İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72, 245-262. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1871050
AMA
1.Şeker BD, İnanç Bozkurt T, Akman Direkçi E. İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(72):245-262. doi:10.53568/yyusbed.1871050
Chicago
Şeker, Betül Dilara, Tubanur İnanç Bozkurt, and Emine Akman Direkçi. 2026. “İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı Ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 72: 245-62. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1871050.
EndNote
Şeker BD, İnanç Bozkurt T, Akman Direkçi E (June 1, 2026) İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 72 245–262.
IEEE
[1]B. D. Şeker, T. İnanç Bozkurt, and E. Akman Direkçi, “İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 72, pp. 245–262, June 2026, doi: 10.53568/yyusbed.1871050.
ISNAD
Şeker, Betül Dilara - İnanç Bozkurt, Tubanur - Akman Direkçi, Emine. “İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı Ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 72 (June 1, 2026): 245-262. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1871050.
JAMA
1.Şeker BD, İnanç Bozkurt T, Akman Direkçi E. İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:245–262.
MLA
Şeker, Betül Dilara, et al. “İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı Ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 72, June 2026, pp. 245-62, doi:10.53568/yyusbed.1871050.
Vancouver
1.Betül Dilara Şeker, Tubanur İnanç Bozkurt, Emine Akman Direkçi. İkincil Travmanın Dijital Boyutu: Van Depremini Yaşayan Üniversite Öğrencilerinin Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Medya Kullanımı ve Psikolojik Sağlığının İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jun. 1;(72):245-62. doi:10.53568/yyusbed.1871050

Journal of Yüzüncü Yıl University Graduate School of Social Sciences is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).