Yıl Boyu Kitlesel Bombus Arısı (Bombus terrestris) Yetiştiriciliğinde Çiftleştirme Aşaması
Öz
Örtü altı
yetiştiriciliği yapılan birçok bitki türünde tozlayıcı vektör olarak kullanılan
bombus arılarının yetiştiriciliği, dünyada önemi giderek artan stratejik bir
tarımsal uğraşı haline gelmiştir. Bombus arılarının kontrollü koşullarda yıl
boyu yetiştiriciliği koloni oluşturma, ana ve erkek arı yetiştirme, seleksiyon,
çiftleştirme ve diyapoz dönemini kontrol etme gibi çeşitli aşamaları
içermektedir. Kitlesel yetiştiriciliğin sürdürülebilir olması için en kritik
aşamalardan birisi çiftleştirmedir. Bal arılarının aksine, Bombus terrestris ana (♀) ve erkekleri (♂) kapalı ortamlarda,
çiftleşme kafeslerinde çiftleşebilmektedir. Erkek arılar çiftleşme sonrası
tekrar çiftleşebilirken ana arılar sadece bir erkek arı ile çiftleşmektedir.
Yaş ve vücut büyüklüğü, çene bezlerinden salgılanan uçucu feromonlar, çiftleşme
kafesindeki erkek arı/ana arı oranı, ışık şiddeti ve frekansı, sıcaklık, nem,
fotoperiyot, yuva materyali gibi çevre faktörleri B. terrestris ana (♀) ve erkeklerinin (♂) çiftleşme başarısına etki
etmektedir. Bal arılarında olduğu gibi bombus arılarında da haplo diploid üreme
sistemi söz konusudur. Cinsiyet lokuslarında homozigotlaşma olması durumunda
ana arı tarafından yumurtlanan diploid yumurtalardan diploid erkek bireyler
gelişir. Akrabalı yetiştiricilik diploid erkek üretimini önemli ölçüde
arttırır. Bu nedenle, gelecek generasyonlarda kaliteli koloniler üretmek için
yeteli sayıdaki genç ana arının kendilerine akraba olmayan erkek arılar ile
çiftleştirilmesi önemlidir. Bu çalışmada, B.
terrestris arısının kitlesel yetiştiriciliğinde yer alan çiftleştirme
aşaması için temel gerekliliklerinin açıklanması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Alaux C, Boutot M, Jaisson P, Hefetz A (2007) Reproductive plasticity in bumblebee workers (Bombus terrestris)- reversion from fertility to sterility under queen influence. Behav. Ecol. Sociobiol. 62: 213–222.
- Alford DV (1969) A study of the hibernation of bumble bees (Hymenoptera: Bombidae) in Southern England. J. Anim. Ecol. 38: 149-170.
- Amin MR, Kwon YJ, Suh SJ (2007) Photoperiodic influence on the body mass of bumblebee, Bombus terrestris and its copulation duration. J. Appl. Entomol. 131(8): 537-541.
- Amin MR, Than KK, Kwon YJ (2009) Copulation duration of bumblebee Bombus terrestris (Hymenoptera: Apidae): Impacts on polyandry and colony parameters. J. Asia Pac. Entomol. 12: 141–144.
- Amin MR, Than KK, Kwon YJ (2010) Mating status of bumblebees, Bombus terrestris (Hymenoptera: Apidae) with notes on ambient temperature, age and virginity. Appl. Entomol. Zool. 45(3): 363-367.
- Amin MR, Bussiere LF, Goulson D (2012) Effects of male age and size on mating success in the bumblebee Bombus terrestris. J. Insect Behav. 25: 362–374.
- Baer B, Morgan ED, Schmid-Hempel P (2001) A non-specific fatty acid within the bumblebee mating plug prevents females from remating. Proc. Natl. Acad. Sci. 98: 3926–3928.
- Baer B (2003) Bumblebees as model organisms to study male sexual selection in social insects. Behav. Ecol. Sociobiol. 55: 523–532.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Review
Authors
Ayhan Gösterit
*
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, ZOOTEKNİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Fehmi Gürel
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, ZOOTEKNİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Publication Date
March 30, 2018
Submission Date
April 25, 2017
Acceptance Date
March 20, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 28 Number: 1
