Farklı bor içeren sulama sularının arpa ve buğday bitkisine etkileri
Öz
Bor’a (B) karşı yarı dayanıklı bitki olan arpa ve buğday bitkilerinin farklı
konsantrasyonlarda bor içeren sularla sulanması ile gelişme durumları ve bor
toksitesine karşı dayanıklılıklarının araştırıldığı bu çalışmada farklı bor konsantrasyonlarına sahip
sulama suları ile Kaşifbey ekmeklik
buğday çeşidi ve Barbaros (6 sıralı) arpa çeşidi kullanılmıştır. Bor
konsantrasyonları, disodyum oktaborat
(Na₂ B₈ O₁₃.4H₂O) ile 0 -0.5 -1.0 -2.0
-3.0 -4.0 -5.0 mg l-1 şeklinde oluşturulmuş ve bitkilere eşit
miktarlarda sulama suyu olarak verilmiştir. Deneme sonunda saksı toprağında bor
değerleri, bitkilerde ise boy, başak sayısı, % kuru madde ve tüm bitkide bor
değerleri belirlenmiştir. Buğday yetiştirilen toprakların bor içeriğinin arpa
yetiştirilen toprakların bor içeriğinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Bitkilerin boy, başak adedi, yaş ağırlık, kuru ağırlık ve % kuru madde
değerleri bor konsantrasyonu arttıkça kontrole göre azalmış ve 5 mg l-1 dozunda en düşük seviyede belirlenmiştir. Bitkilerin bor içerikleri artan
bor konsantrasyonuna paralel olarak artmış ve en yüksek bor değeri arpa ve
buğday bitkilerinin her ikisinde de 5 mg l-1 dozunda
belirlenmiştir. Ayrıca buğday bitkisinin (48.60 mg l-1) arpaya (38.88 mg l-1) göre daha çok B kullandığı belirlenmiştir. Sulama suyunda artan bor
konsantrasyonundan, buğdayın arpaya göre daha çok etkilendiği gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- Akçam Oluk, E., H. Demiray ve D. Yardım. 2006. Bor fazlalığının ayçiçeği (Helianthus annuus L.cv.Sambro No.5) bitkisinin in vitro koşullarda kök gelişimi ve anatomisi üzerine etkileri, Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(2): 145-152.
- Alkan, A., B. Torun, A. Özdemir, G. Bozbay ve İ. Çakmak. 1997. Değişik buğday ve arpa çeşitlerinde bor toksisitesi üzerine çinkonun etkisi. I. Ulusal Çinko Kongresi, 779-782, (Eskişehir 12-16 Mayıs 1997).
- Anonim, 2000. Türkiye Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı. Erişim adresi: www.tarim.gov.tr.
- Anonim, 2015. Food and Agriculture Organization of The United Nations (FAO). Erişim tarihi: Ocak 2015.
- Aydemir, O. 1997. Toprak Verimliliği II, Toprak- Bitki İlişkileri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 192; Sayfa 115, Erzurum.
- Aydın G, Seferoğlu S (1999) Aydın Yöresinde Kullanılan Bazı Sulama Sularının Bor Konsantrasyonlarının Bitki Beslemesi ve Toprak Kirliliği Açısından İncelenmesi. Proje No: TOGTAG-1767, Aydın.
- Başalp, A., I. Öncel ve E. Koç. 2011. Bor (B) toksisitesine toleranslı ve duyarlı buğday fidelerinde bazı fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 15-3: 135-141.
- Baykal, Ş.A. ve Öncel, I.,2006. Buğday Fidelerinin Bor Toksisitesine Toleransında Çözünür Fenolik ve Çözünür Protein Miktarındaki Değişmeler. C.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi Cilt 27:1.
- Bergmann, W. 1992. Nutritional Disorders of Plants. pp. 289-294. Gustav Fischer Verlag Jena.
- Bouyoucos, G.J. 1951. A recalibration of hydrometer for making mechanical analysis of soils. Agron J., 43: 434-437.