İki Pamuk Melezinin (Gossypium spp.) F2 Generasyonunda Bazı Verim ve Lif Özellikleri İçin Heterosis ve Genotipik Değişkenlik
Öz
E ge Bölgesi koşullarında yüksek verim ve çırçır randımanının yanı sıra daha iyi lif kalitesine sahip genotiplerin yetiştirilebilmesi amacıyla standart çeşit Nazilli-84 (G. hirsutum L.) ile Avustralya kökenli Carmen (G. hirsutum L.) ve Mısır kökenli Giza45 (G. barbadense L) çeşitleri arasında elde edilen iki melezin F2 generasyonlarında bazı verim ve lif özelliklerine ilişkin heterosis değerleri, geniş anlamda kalıtım dereceleri ve fenotipik korelasyon katsayıları elde edilmiştir. Nazilli-84 x Carmen melezinin bitki başına kütlü verimi dışında incelenen tüm özellikler yönünden her iki melezde de ebeveynler ve F2 generasyonu ortalamaları arasında önemli farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Bitki başına koza sayısı ve çırçır randımanı bakımından her iki melezde; lif uzunluğu ve lif inceliği için de Nazilli-84 x Giza-45 melezinde önemli heterosis değerleri elde edilmiştir. En yüksek (h2>%70) kalıtım dereceleri Nazilli-84 x Carmen melezinde koza sayısı ve çırçır randımanı; diğer melezde de koza sayısı, lif uzunluğu ve lif inceliği için tahmin edilmiştir. Her iki melezde bitki başına kütlü veriminin verim öğeleri ile olan korelasyonları önemli olurken, lif özellikleri ile kütlü verimi arasında önemli ilişki bulunamamıştır. Nazilli-84 x Giza-45 melezinde lif uzunluğu için F2 generasyonunda yapılacak seleksiyonun etkili olabileceği sonucuna varılmıştır
Anahtar Kelimeler
References
- Akdemir, H. ve Ş.H. Emiroğlu, 1985. Pamukta Erkenciliğin Kalıtlımı ve Bunun Bazı Tarımsal ve Teknolojik Özellikleri İle Olan İlişkileri Üzerinde Araştırmalar. Ege Üniv. Zir. Fak. Derg., 22 (2): 139-153.
- Akdemir, H., A. Gürel ve H.B. Karadayı, 2001. Ege Bölgesi Koşullarına Uygun Uzun-İnce Elyaflı Pamukların Adaptasyonu Üzerine Araştırmalar. Anadolu, Ege Tar. Arş. Ens. Derg., 11 (2): 56-75.
- Akdemir, H., A. Gürel ve B. İzci, 2003. Pamuk Tarımı ve Sorunları, s. 29-35. Pamuk Eğitim Semineri (İzmir) Bildirileri..
- Azhar, F.M., M. Naveed and A. Ali, 2004. Correlation analysis of seed cotton yield with fiber characteristics in Gossypium hirsutum L. Int. J. Agri. Biol., 6 (4): 656-658.
- Baloch, M.J., A. R. Lakho, H. Butto and R. Rind, 2002. Seed cotton yield and fibre properties of F1 and F2 hybrids of upland cotton. Asian J. Plant Sci., 1 (1): 48-50.
- Barut, A., 2003. Türkiye’de Uygulanmakta Olan Pamuk Islah Metotları, s. 317-332. Pamuk Eğitim Semineri (İzmir) Bildirileri.
- Başal, H., 2001. Pamukta (Gossypium hirsutum L.) Diallel Analiz Yöntemi İle Verim, Verim Öğeleri ve Lif Kalite Özelliklerinin Genetik Analizi. Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
- Başal, H. and İ. Turgut, 2003. Heterosis and Combining Ability for Yield Components and Fiber Quality Parameters in a Half Diallel Cotton (Gossypium hirsutum L.) Population. Turk. J. Agric. For., 27: 207-212.
- Bozbek, T., 2006. Pamuk Melez Populasyonlarında Verim Bileşenlerinin Kalıtımı ve Genetik Korelasyonların Saptanması. Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
- Bozdoğan, İ., 2006. Doğal Krem Renkli Pamuk Hattı (Gossypium hirsutum L.) İle Bölge Standart Çeşitleri Maraş-92 ve Sayar-314’ün Bazı Agronomik ve Teknolojik (Gossypium hirsutum L.) Özellikleri Üzerinde Araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.