Türkiye etlik piliç üretiminin zaman serisi yöntemi ile modellenmesi
Abstract
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan aylık etlik piliç üretim sayıları kullanılarak 2021 yılına ait aylık üretim miktarlarını öngörmektir.
Materyal ve Yöntem: Araştırmanın veri setini, Türkiye İstatistik Kurumu’nun paylaşmış olduğu 2013 Ocak ayından başlayan, 2020 Kasım ayında son bulan etlik piliç üretim sayıları oluşturmaktadır. Bahsedilen veri seti 94 değere sahip bir zaman serisidir ve Box-Jenkins model belirleme stratejisi kullanılarak Eviews 11 programı yardımı ile modellenmiştir.
Araştırma Bulguları: Klasik zaman serisi varsayımlarını sağlayan en uygun modelin 〖SARIMA(1,0,1)(0,1,0)〗_12 modeli olduğuna karar verilmiştir. Parametreleri tahmin edilen model yardımı ile 2021 yılına ait aylık üretim öngörü değerleri elde edilmiştir.
Sonuç: Çalışma sonucunda 2021 yılında 1 353 245 283 adet etlik piliç üretileceği öngörülmüştür. Etlik piliç üretiminin, 2021 yılında 2020 yılına göre yaklaşık olarak %0.019 daha fazla olması beklenmektedir
Keywords
Etçi Civciv, Zaman Serisi Analizi, Box-Jenkins stratejisi, Öngörü, SARIMA, Mevsimsel Birim Kök
Thanks
Akdeniz üniversitesi Ziraat fakültesi Zootekni bölümü Hayvan Yetiştirme ana bilim dalından Prof.Dr. TÜLİN AKSOY"a değerli katkılarından dolayı teşekkür ederiz.
References
- Besag, J and D.M. Higdon, 1993. Bayesian inference for agricultural field experiments. Bull. Int. Statist. Iiist., 55, book 1, 121-136.
- Akgül, I., 2003. Zaman Serilerinin Analizi ve ARIMA Modelleri. İstanbul.
- Aşkan, E. ve Dağdemir, V., 2017. Türkiye Broiler ( Etlik Piliç ) Sektörünün Durumu ve Sektörün Trend Analizi. III. IBANESS Kongreler Serisi, 04-05 Mart 2017, Edirne, s: 1457-1465.
- Beaulieu, J. J., and Miron, J. A. 1993. Seasonal unit roots in aggregate US data. Journal of econometrics, 55(1-2), 305-328.
- BESP-BİR. 2020. Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneği. https://besd-bir.org/. Erişim Tarihi: 25.01.2020.
- Canova, F., and E. Hansen, B., 1995. A Test for Seasonal Stability. Journal of Business & Economic Statistics.
- Cihangir, F., 2020. Türkiye’de Etlik Piliç Sektörünün Ekonomik Durumu ve Sorunları. Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.Yüksek Lisans Tezi, Bursa, 79 s.
- Çiçek, H. ve Tandoğan, M. 2007. Türkiye’de piliç eti fiyatları ve etkili faktörler. Tavukçuluk Araştırma Dergisi, 7 (1): 52-57.
- Çiçekgil, Z. ve Uzun, B. 2016. Türkiye’ de Tavuk Eti ve İhracat Projeksiyonu, Ankara.
- Çiçekgil, Z. 2017. Kümes Hayvancılığı Ürün Raporu. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü TEPGE, Ankara.