Year 2012, Volume 1, Issue 10, Pages 263 - 323 2012-03-01

Traces of Zetacism / Rhotacism Problem in Turkey Turkish Dialects
TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ

Hüseyin YILDIZ [1]

246 1143

Zetasizm / rotasizm konusu gerek Türk lehçeleri arasında, gerekse Türkçeyle akraba olan diğer diller arasında tanıklanan örneklerden ortaya çıkmış problemlerdir. İçinde /r/ ünsüzü bulunan bazı kelimelerin bir başka dilde ya da lehçede /z/’li olarak görülmesi, probleme sebep olan soruyu sordurmuştur: Hangisi daha arkaiktir? İlk olarak Gombocz ve Räsänen’in tespitleri, ardından da Ramstedt’in ortaya attığı fikirler bu sorunun cevabına yönelik ciddi çalışmaların yapılmasına temel hazırlamıştır. Şimdiye kadar gerek eser, gerek dönem, gerek lehçe, gerekse dil esaslı yapılan zetasizm / rotasizm çalışmaları; temelde kelime listelerinden oluşmaktadır. Bu listelerde çoğu zaman bir kelimenin bir dil ya da lehçede /r/ sesiyle, bir başka dil ya da lehçede ise /z/ sesiyle kullanılan şekilleri gösterilmekte olup bazı örnekler aynı lehçe ya da dil içinde de bulunabilmekte, bazıları da çeşitli delillere dayanarak farazî olabilmektedir. Bu çalışmada Derleme Sözlüğü’nden hareketle tespit edilen ve zetasizm / rotasizm örnekleri olarak gösterilebilecek olan kelime listeleri esasında; inceleme, değerlendirme ve sınıflandırmalar yapılacak; böylelikle de zetasizm / rotasizm meselesinin Türkiye Türkçesi ağızları arasında da örneklerinin bulunabildiği gösterilmiş olacaktır
Türkiye Türkçesi Ağızları, zetasizm, rotasizm, sınıflandırma
  • DOERFER, Gerhard (1984), The Problem of Rhotacism/Zetacism, Central Asiatic Journal, 28, s. 36-42.
  • EREN, Hasan (1999), Rotasizm ve Lambdasizm mi, yoksa Zetasizm ve Sigmatizm mi?, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, Sayı: 42, 1999/III, s. 79-88.
  • ERSOY, Feyzi (2008), Türk-Moğol Dil İlişkisi ve Çuvaşça, Gazi
  • Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Türk Dili Bilim Dalı Doktora Tezi, Ankara.
  • ERSOY, Feyzi (2010), Çuvaş Türkçesi Grameri, Gazi Kitabevi, Ankara.
  • KARTALLIOĞLU, Yavuz (2010), Çağdaş Moğolcanın Grameri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara.
  • LESSİNG, Ferdinand D. (2003), Moğolca-Türkçe Sözlük (Çev. Günay Karaağaç), 2 Cilt, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
  • LİGETİ, Louis (1980), A Propos du Rhotacisme et du Lambdacisme, Central Asiatic Journal, C. 24. s. 222-250.
  • NAUTA, Ane (1972), “Rhotazismus, Zetazismus und Betonung im Türkischen”, Central Asiatic Journal, C. 16, s. 1-13.
  • PRITSAK, Omeljan (1964), Der “Rhotazismus” und “Lambdazismus”, Ural-Altaische Jahrbücher, Vol. XXXV, s. 337-349.
  • ŞÇERBAK, Aleksandr M[ihail] (1987), Zetasizm-Rotasizm Meselesi ve Türkçe İle Moğolca Arasındaki Münasebetlere Dair Bazı Düşünceler, TDAY-Bellten/1987 [1992], s. 281-288.
  • TAŞ, İbrahim (2006), Kutadgu Bilig’de Z’leşme, Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, Sayı:16, s. 103-116.
  • Tekin1969: TEKİN, Talat (2003), Zetacism and Sigmatism in ProtoTurkic, (AOH, 22, 1969: 51-80), Makaleler-1 (Altayistik) (Haz.: Emine Yılmaz-Nurettin Demir), Grafiker Yayınları, Ankara, s. 1-37.
  • Tekin1971: TEKİN, Talat (2003), Further Evidence for “Zetacism” and “Sigmatism”, (Researches in Altaic Languages, PIAC, 1971, Budapest, 1975: 275-284), Makaleler-1 (Altayistik) (Haz.: Emine Yılmaz-Nurettin Demir), Grafiker Yayınları, Ankara, s. 45-54.
  • Tekin1975: TEKİN, Talat (2003), On Volga-Bulgarian bačne (PIAC Newsletter, No. 10, 1975. 8), Makaleler-1 (Altayistik) (Haz.: Emine YılmazNurettin Demir), Grafiker Yayınları, Ankara, s. 55-56.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Author: Hüseyin YILDIZ

Dates

Publication Date: March 1, 2012

Bibtex @ { gaziturkiyat90370, journal = {Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi}, issn = {1307-914X}, eissn = {}, address = {Gazi University}, year = {2012}, volume = {1}, pages = {263 - 323}, doi = {}, title = {TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ}, key = {cite}, author = {YILDIZ, Hüseyin} }
APA YILDIZ, H . (2012). TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 1 (10), 263-323. Retrieved from http://dergipark.org.tr/gaziturkiyat/issue/6723/90370
MLA YILDIZ, H . "TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 (2012): 263-323 <http://dergipark.org.tr/gaziturkiyat/issue/6723/90370>
Chicago YILDIZ, H . "TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 (2012): 263-323
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ AU - Hüseyin YILDIZ Y1 - 2012 PY - 2012 N1 - DO - T2 - Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 263 EP - 323 VL - 1 IS - 10 SN - 1307-914X- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ %A Hüseyin YILDIZ %T TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ %D 2012 %J Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi %P 1307-914X- %V 1 %N 10 %R %U
ISNAD YILDIZ, Hüseyin . "TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 / 10 (March 2012): 263-323.
AMA YILDIZ H . TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2012; 1(10): 263-323.
Vancouver YILDIZ H . TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ZETASİZM/ROTASİZM MESELESİNİN İZLERİ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2012; 1(10): 323-263.