Year 2018, Volume 3, Issue 2, Pages 49 - 62 2018-11-30

TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ

Hakan Aşkan [1] , Meltem Cemiloğlu Altunay [2]

53 265

Tarihsel olarak 18. yüzyıl Avrupası’nda ortaya çıkmış olan aydınlanma felsefesi, evrenin rasyonel akıl aracılığı ile kavranabileceğini, böylece insanoğlunun bilgiye, mutluluğa, refaha ve özgürlüğe ulaşabileceğini vaat eder.  Oysa özellikle 20. yy’da yaşanan iki büyük Dünya Savaşı’nın ve bilimsel gelişmelerin ortaya çıkmasına olanak sağladığı kitle imha silahlarının dünya genelinde yol açtığı onarılmaz yıkımlar ile büyük trajediler, aydınlanma felsefesinin yücelttiği rasyonel aklın sorgulanmasına neden olmuştur. Aydınlanmanın güç olarak kutsadığı bilgi, modern çağda kendisini “teknolojik yıkım araçlarında” somutlaştırmıştır. Dolayısıyla ilerleme ve bilim ilişkisinde aklın rasyonel bir temelde yalnızca insanın refahı için çalıştığı fikri inandırıcılığını yitirmiştir. Dolayısıyla bilimsel gelişmelerin merkezinde yer alan rasyonel aklın vaat ettiği ideal toplum ütopyası, modern dünyada bir kâbusa, bir karşı-ütopyaya daha doğru bir ifadeyle bir distopyaya dönüşür. Böylece 18. yy.’da filizlenmeye başlayan ütopyacı düşüncenin yerini, haklı gerekçelerle, 21. yy.’da felaket korkularının distopik yansımaları almıştır. Çağın ruhunu yansıtan bu distopik yansımalar, Fredric Jameson’ın (1990) da ifade ettiği gibi, kendini en açık şekilde görsel sanatlarda ortaya koyar. Tam da bu noktada Black Mirror televizyon serisi, teknolojinin gelişmesiyle birlikte iletişim araçlarında yaşanan köklü değişikliklerin tüm insanlığı nasıl etkilediğini farklı boyutlarıyla gözler önüne sererek çağın gerçekliğine ayna tutar. Aynı zamanda insan hayatını kolaylaştırdığı iddia edilen teknolojinin, insanları nasıl kuşattığı ve onların hayatlarını nasıl alt üst ettiğini de gösteren Black Mirror, kitle iletişim araçları vasıtasıyla kitlelerin nasıl manipüle edilebileceğini ve egemen güçlerce nasıl kendisine bağımlı bir hale getirilebileceğini de ortaya koymaya çalışan distopik bir yapımdır. 2015 Ocak ayına kadar 3 sezonda toplam 7 bölümü yayınlanmış olan bu yapım, her bir bölümde güncel ve farklı bir tema ele alarak içinde yaşadığımız çağın farklı bir gerçekliğine ayna tutmaya çalışmaktadır. Diğer bir deyişle, bu yapım günümüzde -yani 21.yy’da-  insanların yaşadığı ama algılayamadığı toplumsal, politik, kültürel ve ekonomik gerçeklikleri resmetmeye çalışmaktadır.

Bu çalışma, Black Mirror televizyon serisinde kitle iletişim araçlarının nasıl ele alındığını ortaya koymaya çalışmaktadır. Söz konusu bu çalışma, kitle iletişim araçlarının yol açtığı küresel-güncel sorunları ortaya koymaya çalışması bakımından önemlidir. Ayrıca, söz konusu seri her ne kadar İngiliz yapımı olsa da kitle iletişim araçlarının yol açtığı sorunların yalnızca yerelde değil, aynı zamanda küresel ölçekte de yaşandığını ortaya koyması bakımından da önemlidir. Ütopyanın hangi koşullarda distopyaya dönüştüğünü ve nasıl bir gelecek öngörüsünde bulunduğunu anlamaya çalışmak çalışmanın çıkış noktasıdır. Bu bağlamda Black Mirror televizyon serisi niteliksel durum çalışması yöntemiyle analiz edilecektir.

Distopya, ilerleme, teknoloji
  • Adanır, Oğuz (2008). Simülasyon Kuramı Üzerine Notlar ve Söyleşiler, İstanbul: Hayalet Kitap.
  • Adıgüzel, Yusuf (2001). Kültür Endüstrisi: Kitle Toplumunun Açmazları, İstanbul: ŞehirYayınları.
  • Baudrillard, Jean (1998). Üretimin Aynası, Çev: Oğuz Adanır, İzmir: Dokuz Eylül Yayınları.
  • Baudrillard, Jean (2004). Tüketim Toplumu, Çev: H. Deliceçaylı ve F. Keskin, 2. Baskı.İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Baudrillard, Jean (2006). Sessiz Yığınların Gölgesinde Toplumsalın Sonu, Doğu-Batı Yayınları.
  • Baudrillard, Jean (2011). Simülasyon ve Simülakrlar, Çev: Oğuz Adanır, 6. Baskı. Ankara: Doğu-Batı Yayınları.
  • Bauman, Zygmunt (2006). Küreselleşme Toplumsal Sonuçlar, Çev: A. Yılmaz, 2. Baskı, İstanbul:Ayrıntı Yayınları.
  • Bilgin, Nuri (1999). Sosyal Psikolojide Yöntem ve Pratik Çalışmalar, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  • Bronowski, Jacob ve Mazlish, Bruce (2012). Batı Düşünce Tarihi, Çev: E. Özkavruk Adanır, İstanbul: Say Yayınları.
  • Burton, Graeme (1995). Görünenden Fazlası, İstanbul: Alan Yayıncılık.
  • Çoban, Barış (2014). Göz Ve İktidar: Vitrinlere Değil Gökyüzüne Bak!, EUL Journal of Social Sciences (V:I) LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi. Haziran, 1, 1-15.
  • Çoban, Barış (2008). Gözün İktidarı Üzerine, Panoptikon: Gözün İktidarı, İstanbul: Su Yayınları.
  • Çolak, Metin (2006). Çağdaş Toplumsal Kriz ve Postmodern Sinemanın Yükselişi (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İzmir: Ege Üniversitesi.
  • Debord, Guy (1996). Gösteri Toplumu, Çev: A. Emekçi ve O. Taşkent, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, Michel (2003). İktidarın Göz, Çev: I. Ergüden, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Golding, Peter ve Murdock, Graham (2002). Kültür, İletişim ve Ekonomi Politik, Çeviren Beybun D. Kejanlıoğlu, Medya Kültür Siyaset S. İrvan (Der.), Ankara: Ark Yayınevi.
  • Horkheimer, Max ve Adorno, Theodor W. (2010). Aydınlanmanın Diyalektiği, Çev: N. Ülner ve E. Öztarhan Karadoğan, İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  • Horkheimer, Max (2010). Akıl Tutulması, Çev: Orhan Koçak, 8. Baskı. İstanbul: Metis Yayınları.
  • Huxley, Aldus (2012). Cesur Yeni Dünya, Çev: Ümit Tosun, İthaki Yayınları, 8. Baskı, İstanbul.
  • Jacques, A. Miller ve Miller, Richard (1987). Jeremy Bentham’s Panoptic Device, The MIT Press, October, 41, 3-29.Kellner, Douglas (2010). Medya Gösterisi, Çev: Z. Paşalı, İstanbul: Açılım Kitap.
  • Kellner, Douglass (1992). Critical Theory, Marxizm and Modernity, 2. Baskı. The John Hopkins University Press.
  • Keskin, Ferda (2005). Büyük Kapatılma. M. Foucault içinde, Büyük Kapatılma. 2. Baskı, Çev: I. Ergüden ve F. Keskin, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Kumar, Krishan (2006). Modern Zamanlarda Ütopya ve Karşıütopya. Çev: A. Galip, İstanbul: Kalkedon Yayınları.Lucena, J. Martínez ve Cigüela, Javier (2015). www.academia.edu/6900857/Black_Mirror_2,2._White_Bear_coauthored_with_Javier_Cig%C3%BCela_ (5 March 2015).
  • Mayring, Philipp (2009). “Qualitative Content Analysis. Forum Qualitative- Sozialforschung/Forum: Qualitative Social Research.” Art, 20 1(2), Temmuz 2008. http://nbnresolving.de/urn:nbn:de:0114-fqs0002204 (Erişim Tarihi: 14 Ocak 2009): 1-10.
  • Ofluoğlu, Gökhan ve Büyükyılmaz, Ozan (2008). “Yabancılaşmanın Teorik Gelişimi ve Tarihsel Süreç İçinde Farklı Alanlarda Görünümleri”, Kamu-İş İş Hukuku ve İktisat Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 1, 113-144.
  • Postman, Neil (2006). Amusing Ourselves to Death, UK. Penguin Books.
  • Roloff, Bernhard ve Georg Seeblen (1995). Ütopik Sinema, Çev: Veysel Ataman, İstanbul: Alan Yayıncılık.
  • Suvin, Darko (1998). Utopianism From Orientation to Agency: What We Intellectuals Under PostFordism To Do, Utopian Studies. www.questia.com
  • Şaylan, Gencay (1996). Çağdaş Düşünce Akımları: Postmodernizm. (Ders Notları). Ankara: TODAİE Yayınları.
  • Taatı̇la P. Vesa, S., Jyrki, S., Reijo, K.., Soili (2006). “Framework to Study the Social Innovation Networks”. European Journal of Innovation Management, Cilt: 9, Sayı:3, 312.
  • Tandaçgüneş, Nilnur (2013). Ütopya “Antik Çağdan Günümüzü Mutluluk Vaadi”. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Primary Language tr
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Hakan Aşkan (Primary Author)
Institution: İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Author: Meltem Cemiloğlu Altunay
Institution: Anadolu Üniversitesi
Country: Turkey


Bibtex @conference paper { inifedergi463338, journal = {İNİF E- DERGİ}, issn = {2528-9519}, address = {Inonu University}, year = {2018}, volume = {3}, pages = {49 - 62}, doi = {}, title = {TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ}, key = {cite}, author = {Aşkan, Hakan and Cemiloğlu Altunay, Meltem} }
APA Aşkan, H , Cemiloğlu Altunay, M . (2018). TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ. İNİF E- DERGİ, 3 (2), 49-62. Retrieved from http://dergipark.org.tr/inifedergi/issue/41264/463338
MLA Aşkan, H , Cemiloğlu Altunay, M . "TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ". İNİF E- DERGİ 3 (2018): 49-62 <http://dergipark.org.tr/inifedergi/issue/41264/463338>
Chicago Aşkan, H , Cemiloğlu Altunay, M . "TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ". İNİF E- DERGİ 3 (2018): 49-62
RIS TY - JOUR T1 - TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ AU - Hakan Aşkan , Meltem Cemiloğlu Altunay Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - İNİF E- DERGİ JF - Journal JO - JOR SP - 49 EP - 62 VL - 3 IS - 2 SN - 2528-9519- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Inonu University E-Journal of Faculty of Communication TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ %A Hakan Aşkan , Meltem Cemiloğlu Altunay %T TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ %D 2018 %J İNİF E- DERGİ %P 2528-9519- %V 3 %N 2 %R %U
ISNAD Aşkan, Hakan , Cemiloğlu Altunay, Meltem . "TEKNOLOJİK İLERLEMENİN DİSTOPİK İMGESİ: BLACK MIRROR TELEVİZYON SERİSİ". İNİF E- DERGİ 3 / 2 (November 2018): 49-62.