Araştırma Makalesi

Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği

Sayı: 42 10 Temmuz 2019
PDF İndir
EN TR

Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği

Öz

Bu makalede V. (XI.) yüzyıla kadar Endülüs kaynaklarında bir şehir olarak adına rastlanmayan Gırnata’nın (Granada) Endülüs Emevî Devleti’nin yıkılış yılları ile başlayan ve mülûkü’t-tavâif dönemi boyunca devam eden şehirleşme süreci ilmî faaliyetler merkezinde ele alınmaktadır. Endülüs’te İslam hâkimiyetinin en uzun sürdüğü şehir olan Gırnata’nın fetihten V. (XI.) yüzyıla kadarki dönemde idarî açıdan İlbîre’ye (Elvira) bağlı ve kaynaklarda adı ancak birkaç yerde geçen küçük bir yerleşim birimi olduğu görülür. Gırnata’da şehirleşme, V. (XI.) yüzyılın ilk çeyreğinde, Endülüs Emevî Devleti’nin yıkılış sürecinde öne çıkan Berberî ailelerden biri olan Zîrîler’in, kısa bir süre önce yerleştikleri İlbîre’den ayrılarak buraya yerleşmeleriyle başlamıştır. Gırnata’nın değişen idarî ve siyasî konumu şehirde sürdürülen ilmî faaliyetlere de yansımıştır. Gırnata’da mülûkü’t-tavâif dönemine kadar kayda değer herhangi bir ilmî faaliyete rastlanmazken, bahsi geçen dönemde Zîrîler’in idaresi altında canlı bir ilmî hareketlilik başlamıştır. Bu dönemde Gırnatalı öğrencilerin Endülüs içinde ve dışına gerçekleştirdikleri rihleler yoluyla Gırnata’ya zengin bir ilmî birikim taşınmış ve Gırnatalı ulema aileleri ortaya çıkmıştır. Zîrîler’in idaresi altında Gırnata, V. (XI.) asır başlarında İlbîre’den aldığı göç sonucu ve aynı yıllarda Kurtuba’da (Córdoba) yaşanan sosyal problemler sebebiyle buradan ayrılan çok sayıda ilim adamının yerleştikleri şehirlerden biri haline gelmiş ve süratle bir ilim merkezi olma yoluna girmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdullah b. Bulukkîn, et-Tibyân, nşr. Emîn Tevfîk et-Tîbî, Rabat: Menşûrâtü Ukâz, 2011.
  2. Abū Irmeis, Ibrahim, “Una puerta de madīna Garnāta: Bāb al-’Unaydar (Monaita)”, Arqueología y territorio medieval, 8 (2001): 187-204.
  3. Adıgüzel, Cumhur Ersin, XI. Asırda Endülüs’te İlmî Hayat (doktora tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2016.
  4. Adıgüzel, Cumhur Ersin, “Mülûkü’t-Tavâif Dönemi”, İslâm Tarihi ve Medeniyeti: Endülüs, ed. Mehmet Özdemir, İstanbul: Siyer Yayınları, 2018, IV, 121-82.
  5. Adıgüzel, Cumhur Ersin, “Zîrîler” DİA, 2013, XLIV, 460-63.
  6. Ahbâr mecmû‘a, nşr. İbrâhim el-Ebyârî, Kahire-Beyrut: Dârü’l-kitâbi’l-Mısrî - Dârü’l-kitâbi’l-Lübnânî, 1410/1989.
  7. Birışık, Abdülhamit, “İbn Atıyye el-Endelüsî”, DİA, 1999, XIX, 338-40.
  8. Çavuşoğlu, Ali Hakan, “Endülüs’te Rey-Hadis Mücadelesi”, İslâmiyât, 7 (2004): 59-74.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

10 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2018

Kabul Tarihi

29 Mart 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 42

Kaynak Göster

APA
Adıgüzel, C. E. (2019). Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği. İslam Araştırmaları Dergisi, 42, 29-60. https://doi.org/10.26570/isad.571574
AMA
1.Adıgüzel CE. Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği. isad. 2019;(42):29-60. doi:10.26570/isad.571574
Chicago
Adıgüzel, Cumhur Ersin. 2019. “Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği”. İslam Araştırmaları Dergisi, sy 42: 29-60. https://doi.org/10.26570/isad.571574.
EndNote
Adıgüzel CE (01 Temmuz 2019) Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği. İslam Araştırmaları Dergisi 42 29–60.
IEEE
[1]C. E. Adıgüzel, “Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği”, isad, sy 42, ss. 29–60, Tem. 2019, doi: 10.26570/isad.571574.
ISNAD
Adıgüzel, Cumhur Ersin. “Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği”. İslam Araştırmaları Dergisi. 42 (01 Temmuz 2019): 29-60. https://doi.org/10.26570/isad.571574.
JAMA
1.Adıgüzel CE. Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği. isad. 2019;:29–60.
MLA
Adıgüzel, Cumhur Ersin. “Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği”. İslam Araştırmaları Dergisi, sy 42, Temmuz 2019, ss. 29-60, doi:10.26570/isad.571574.
Vancouver
1.Cumhur Ersin Adıgüzel. Endülüs’te Bir İlim ve Kültür Şehrinin Doğuşu: Gırnata Örneği. isad. 01 Temmuz 2019;(42):29-60. doi:10.26570/isad.571574

Cited By