Year 2019, Volume 5, Issue 2, Pages 150 - 169 2019-07-28

The Place of the Islamic Economics Discourses in Friday Khutbah
İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ

Ali İhsan Er [1] , Mücahit Özdemir [2]

18 29

Cuma namazının farz olmasıyla birlikte ilk olarak Hz. Peygamber tarafından başlatılan cuma hutbesi, Türkiye’de 1924 yılından bugüne Diyanet İşleri Başkanlığı kontrolünde devam etmektedir. Ülke genelinde her cuma aynı hutbe okunmakta ve hutbeler aracılığıyla farklı toplumsal sınıflardan milyonlarca insana ulaşılmaktadır. Bu nedenle hutbe esnasında gündeme alınan her bir konu ve söylenen her bir cümle önem taşımaktadır. Literatürde hutbeler üzerine sınırlı sayıda çalışma yapılmış olmakla birlikte hutbeleri İslam iktisadı bağlamında ele alan bir yayın bulunmamaktadır. Bu çalışmada, 2001-2018 yılları arasında İstanbul’da irâd edilen hutbelere İslam iktisadına ilişkin hangi kavramların konu edildiği, ne sıklıklarla kullanıldığı ve nasıl bir muhteva ile sunulduğu incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda ilgili dönem içerisinde İslam iktisadıyla ilişkili farklı alanlara yönelik kavramlara çok sık olmasa da hutbelerde yer verilmiştir. Özellikle zekât ve sadaka gibi daha çok karşılıksız maddi destek vermeye ilişkin kavramlar Ramazan aylarında bilhassa hutbelerde cemaate aktarılmıştır. Bununla birlikte hâkim sistemin temel dinamikleri olan ve İslam dininde çok sert biçimde yasaklanan faiz gibi kavramlardan ise neredeyse hiç bahsedilmemiştir. Bu çalışma ile hutbeler üzerine alansal bir inceleme yapılmış ve hutbeler aracılığıyla günümüz Türkiye’sinde İslam iktisadı değerlerinin ele alınışı incelenmiştir. Ayrıca İslam iktisadının toplumda daha çok bilinmesi ve yaygınlık kazanmasının hutbeler yoluyla nasıl gerçekleştirilebileceğine dair öneriler sunularak mevcut durum ve eksikliklere işaret edilmiştir.

Hutbe, İslam iktisadı, zekât, faiz
  • Akay, H. (2005). İslami Terimler Sözlüğü. İstanbul: İşaret Yayınları.
  • Akyeşil, N. (2011). Cuma Hutbelerinde İnsan Hakları. Hülasa.
  • Arıkan, R. (2000). Araştırma teknikleri ve rapor yazma. Gazi Kitabevi.
  • Barkır, M. (1998). Hutbe. Diyanet İslam Ansiklopedisi. Türkiye Diyanet Vakfı.
  • Borthwick, B. M. (1967). The Islamic Sermon as a Channel of Political Communication. Middle East Journal, 21(3), 299–313.
  • Çakan, İ. L. (1998). Dini Hitabet: Çeşitleri- İlkeleri- Örnekleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
  • Candan, M. (2007). Kayıt Dışı İstihdam, Yabancı Kaçak İşçi İstihdamı ve Toplumumuz Üzerindeki Sosyo-Ekonomik Etkileri. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü.
  • Demir, İ. (1998). Hz. Muhammed’in Hutbe ve Hitabeleri. Şeyh Yahya Efendi Kültür ve Araştırma Vakfı Yayınları.
  • Demir, M. (2012). Çevreye Minberden Bakmak: Cuma Hutbelerinde Çevre Sorununun Sunumu. İnsan ve Toplum, 2(3), 5–32.
  • Demir, Z. (2013). Diyanet Hutbelerinde Kadın Söylemi. Toplum Bilimleri, 7(14), 95–118.
  • DİB. (1999). Kuruluşundan günümüze Diyanet İşleri Başkanlığı, tarihçe, teşkilat, hizmet ve faaliyetler (1924-1997). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
  • El-Cevherî, E. N. İ. İ. H. (1984). Sıhâh. Beyrût: Dâru’l-‘ılm lilmelâyîn, C, I,.
  • Elmalı, H. (1998). Hitâbet. TDV İslâm Ansiklopedisi. TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
  • Erkal, M. (2013). Zekat. Diyanet İslam Ansiklopedisi. Türkiye Diyanet Vakfı.
  • Karagöz, İ. (2010). Dini kavramlar sözlüğü (Komisyon.). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  • Kızıltepe, K. ve Yardımcıoğlu, F. (2017). Diyanet Personelinin Faiz Hassasiyeti Üzerine Bir Araştırma. International Journal of Islamic Economics and Finance Studies, 3(2). doi:10.25272/J.2149-8407.2017.3.2.08
  • Külekçi, C. (2013). İlk Dönem İslam Siyâsî Tarihinde Hutbe Uygulaması. Electronic Turkish Studies, 8(7), 307–321.
  • Muslim, A., Karsidi, R., Wijaya, M. ve Joebagio, H. (2014). A Mosque-Based Economic Empowerment Model for Urban Poor Community. International Journal of Social Science Research, 2(2), 80–93.
  • Naskali, E. G. (2017). Hutbe Kitabı. Kitabevi Yayınları.
  • Nevevi, İ. (2017). Riyaz’üs-Salihin. (T. H. Akın, Ed.). İstanbul: Ensar Neşriyat.
  • Özdural, Z. (2005). Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Cuma Hutbelerinde Kadına İlişkin Söylemler (Aydın Kadınların Değerlendirmesiyle). Ankara Üniversitesi.
  • Razak, A. A., Yahya, M., Hussin, M. ve Muhammad, F. (2014). Economic Significance of Mosque Institution in Perak State, Malaysia. Kyoto Bulletin of Islamic Area Studies, (7), 98–109.
  • Riwajanti, N. I., Muwidha, M. ve Candrawati, T. (2017). Mosque And Economic Development. Proceeding Annual International Conference on Islam and Civilization içinde .
  • Sağır, A. ve Demirağ, H. (2017). Din ve Gelenek Bağlamında Kadın ve Kadınlık Tartışmaları: Diyanet Hutbeleri Örneği (2006-2016). Journal of History Culture and Art Research, 6(3), 2147-0626. doi:10.7596/taksad.v6i3.909
  • Sarıcık, M. (2013). Bütün Yönleriyle Dört Büyük Halife Dönemi. Nesil Yayınları.
  • Usta, E. Ş. (2005). Emine Şeyma Usta, Atatürk’ün Cuma Hutbeleri. İstanbul: İleri Yayınları.
  • Vehbi, K. M. (1993). Sahîh-i Buhâri (C. I.). Üçdal Neşriyat.
  • Yaşaroğlu, M. K. (2016). Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Hutbe Hizmetlerine Genel Bir Bakış (C. 2).
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Author: Ali İhsan Er
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-4455-5943
Author: Mücahit Özdemir (Primary Author)
Institution: SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, İSLAM EKONOMİSİ VE FİNANS UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: July 28, 2019

Bibtex @research article { pesausad556358, journal = {PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {2528-9950}, eissn = {2149-8385}, address = {Politik Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi}, year = {2019}, volume = {5}, pages = {150 - 169}, doi = {}, title = {İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ}, key = {cite}, author = {Er, Ali İhsan and Özdemir, Mücahit} }
APA Er, A , Özdemir, M . (2019). İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (2), 150-169. Retrieved from http://dergipark.org.tr/pesausad/issue/47373/556358
MLA Er, A , Özdemir, M . "İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ". PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 (2019): 150-169 <http://dergipark.org.tr/pesausad/issue/47373/556358>
Chicago Er, A , Özdemir, M . "İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ". PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 (2019): 150-169
RIS TY - JOUR T1 - İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ AU - Ali İhsan Er , Mücahit Özdemir Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 150 EP - 169 VL - 5 IS - 2 SN - 2528-9950-2149-8385 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 PESA International Journal of Social Studies İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ %A Ali İhsan Er , Mücahit Özdemir %T İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ %D 2019 %J PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 2528-9950-2149-8385 %V 5 %N 2 %R %U
ISNAD Er, Ali İhsan , Özdemir, Mücahit . "İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ". PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 / 2 (July 2019): 150-169.
AMA Er A , Özdemir M . İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ. CC Licence. 2019; 5(2): 150-169.
Vancouver Er A , Özdemir M . İSLAM İKTİSADI SÖYLEMLERİNİN CUMA HUTBELERİNDEKİ YERİ. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2019; 5(2): 169-150.