Year 2015, Volume 1, Issue 1, Pages 115 - 132 2015-06-17

Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Rauf Karasu [1]

364 520

According to the Articles 340 and 579 of Turkish Commercial Code (TCC) No. 6102, the articles of association may only divert from the provisions of this Act, if it is explicitly allowed. The default provisions for the articles of association allowed by other Acts shall only have effect within the scope of that particular Act. While, it was possible as a general ruleto regulate each matter that is not explicitly prohibited by law in the articles of association, according to TCC Act No. 6762; it is required to be explicitly permitted by the Act to set forth a different provision than TCC provisions in the articles of associations of joint stock companies and limited companies, according to the Articles 340 and 579 of Act No 6102. Hence it could be deduced that under the TCC Act No 6102, “the principle of imperative provisions” is accepted instead of “freedom of contract” for corporations and limited liability companies.The principle of imperative provisions, albeit appropriate for publicly-held corporations, is not appropriate for closed type corporations and limited liability companies. By reason of the fact that one of the most important functions of the articles of associations is to establish a bridge between the ideal company type regulated under TCC and companies not falling under this type in practice. However, the principle of imperative provisions hampers this function of articles of associations and accordingly, it becomes more difficult for those companies to preserve their individual characteristics. Therefore, the issues arising from the principle of imperative provisions for closed type corporations and limited liability companies will be
6102 sayılı TTK’nın 340. ve 579. maddelerine göre, esas sözleşme, bu Kanun’un anonim şirketlere ve limited şirketlere ilişkin hükümlerinden ancak, Kanunda buna açıkça izin verilmişse sapabilir. Diğer kanunların, öngörülmesine izin verdiği tamamlayıcı esas sözleşme hükümleri o kanuna özgülenmiş olarak hüküm doğururlar. 6762 sayılı TTK’ya göre, Kanun’da açıkça yasaklanmayan her konu, kural olarak esas sözleşme ile düzenlenebilirken, 6102 sayılı TTK’nın 340. ve 579. maddeleri uyarınca, esas sözleşmelerde anonim ve limited şirketlere ilişkin TTK hükümlerinden farklı bir hüküm öngörebilmek için, Kanun’da buna açıkça izin verilmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle 6102 sayılı yeni TTK ile anonim ve limited şirketlerdesözleşme özgürlüğü ilkesi yerine “emredici hükümler ilkesi”nin kabul edildiği söylenebilir. Emredici hükümler ilkesi, halka açık anonim şirketler açısından yerinde olmakla birlikte kapalı tip anonim şirketler ile limited şirketler açısından yerinde değildir. Zira şirket esas sözleşmelerinin en önemli fonksiyonlarından biri de, Kanunun kabul ettiği ideal şirket tipi ile uygulamada bu tipe uymayan şirketler arasında bir köprü kurmaktır. Ancak emredici hükümler ilkesi esas sözleşmelerin bu fonksiyonunun gerçekleşmesini güçleştirmekte, dolayısıyla bu şirketlerin kişisel niteliklerini korumasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada emredici hükümler ilkesinin kapalı tip anonim şirketler ile limited şirketler açısından doğurduğu sorunlar tespit edilerek, bu sorunların çözümüne ilişkin öneriler sunulacaktır. Anahtar Kelimeler: Emredici Hükümler, Esas Sözleşme, Anonim Şirketler, Limited Şirketler, Aile Şirketleri
  • Akın, Murat Yusuf, Şirketler Hukukunda ve Özelli- kle Anonim Şirketlerde Pay Sahibinin Sadakat Borcu, İstanbul 2002.
  • Bahtiyar, Mehmet, Anonim Ortaklık Anasözleşme- si, İstanbul 2001 (Bahtiyar, Anonim Ortaklık Anasözleşmesi).
  • Bahtiyar, Mehmet, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nın Dili İle Bazı Hükümlerinin Değerlendirilmesi, TBB Dergisi, Sayı 61, 2005, s. 47 vd. (Bahtiyar, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı).
  • Basler Kommentar, Obligationenrecht II, 3. Aufl., Zürich 2008 (Yazar, Basler Komm, madde nu- marası).
  • Bea, Franz Xauer/Scheurer, Steffen/Gutwein, Die- ter,Institutionalisierung der Kontrolle bei der GmbH durch einen Beirat,DB 1996, s. 1193 vd.
  • Becker, Michael, Der Ausshluss aus der Aktienge- sellschaft, ZGR 1986, s. 383 vd.
  • Behrends, Okko Hendriks, Einberufung der Haupt- versammlung gem. § 121 IV AktG (mittels ein- geschriebenem Brief) trotz abweichender Sat- zungsbestimmung, NZG 2000, 578 vd.
  • Bendfeld, Heiner, Die Satzungsstrenge im Aktien- recht und ihre Bedeutung für die Rechtssiche- reit, Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Wien 1999.
  • Bilgili, Fatih/Demirkapı, Ertan, Şirketler Hukuku, Bursa 2013.
  • Böckli, Peter, Schweizer Aktienrecht, 3. Auflage, Kendigelen, Abuzer, İsviçre Hukukunda Oy Zürich/Basel/Genf 2004 (Böckli, Schweizer Ak- tienrecht).
  • Çamoğlu, Ersin, Kollektif Şirketin Haklı Sebeple Feshi ve Ortağın Haklı Sebeple Çıkarılması, Kırca, İsmail/Şehirali Çelik, Feyzan Hayal/Mana- İstanbul 2008.
  • Dural, Mustafa / Sarı, Suat, Türk Özel Hukuku, C. I, Temel Kavramlar ve Medenî Kanunun Başlangıç Hükümleri, İstanbul 2004.
  • Eminoğlu, Cafer, Türk Ticaret Kanununda Ku- rumsal Yönetim (Corporate Governance), İstanbul 2014.
  • Forstmoser, Peter/Meier-Hayoz, Arthur/Nobel, Peter, Schweizerisches Aktienrecht, Bern 1996.
  • Friedewald, Rolf, Die Personalistische Aktiengesell- schaft, Bonn 1990.
  • Gessler, Ernst/Hefermehl, Wolfgang/Eckardt, Ulrich/Kropf, Bruno, AktG, Band I, §§ 1-75, München 1984 (Yazar adı, Gessler/Hefermehl, AktG).
  • Gessler, Ernst, Nichtigkeit von Hauptversamm- lungsbeschlüssen und Satzungsbestimmungen, ZGR 1980, s. 427 vd.
  • Grosskommentar zum Aktiengesetz, 6. Lieferung, Berlin, New York 1996 (Yazar adı Grosskomm)
  • Grunewald, Barbara, Der Ausschluss aus Gesell- schaft und Verein, Köln 1987
  • Hommelhoff, Peter,100 Bände BGHZ, Aktienrecht, ZHR 151 (1987), s. 493 vd.
  • Huber, Ulrich, Entstehungsgeschichte und aktu- elle Auslegungsprobleme des § 241 Nr. 3 AktG, Festschrift für Helmut Coing, Bd. II, München 1982, s. 167 vd.
  • Hüffer, Uwe, Aktiengesetz, 7. Aufl., München 2006.
  • Jilg, Thomas, Die Treuepflicht des Aktionärs, Frank- furt am Main 1996.
  • Karasu, Rauf, Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Anonim Şirketlerde Emredici Hükümler İlkesi, Ankara 2009. Hakkında İmtiyazlı Paylar (Stimmrechtsaktie), Oğuz İmregün’e Armağan, İstanbul 1998, s. 335 vd. vgat, Çağlar, Anonim Şirketler Hukuku, C. 1. Ankara 2013, s. 160.
  • Kläy, Hanspeter, Die Vinkulierung, Theorie und Praxis im neuen Aktienrecht, Diss. Basel 1996
  • Korkut, Ömer, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Anonim Şirketlerde Genel Kurul Karar- larının Butlanı, Adana 2012.
  • Kölner Kommentar zum Aktiengesetz: Band 1 Münchener Kommentar zum Aktiengesetz, München (1988), Band 2 (1985) Band 5 (1985), Köln (Ya- zar Adı, Kölner Komm).
  • Luther, Martin, § 23 Abs. 5 AktG im Spannungsfeld von Gesetz, Satzung und Einzelentscheidungen der Organe der Aktiengesellschaft, in: Freundesgabe für Hans Hengeler, Berlin, Pulaşlı¸ Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, C. I, 2. Bas- Heidelberg, New York, 1972, s. 167 vd.
  • Manavgat, Çağlar, Türk Ticaret Kanunu Tasarısının Sermaye Piyasasını Etkileyen Yönleri, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 2005, C. II, Sa. 1, s. 523 vd.
  • May, Peter, Die Sicherung des Familieneinflusses auf die Führung der börsengehandelten Aktien- gesellschaft, Köln 1991
  • Moroğlu, Erdoğan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı İle Yürürlük ve Uygulama Kanunu Tasarısı Taslağı, Değerlendirme ve Öneriler, 4. Bası, Ankara 2006.
  • Möhring, Philipp/Schwartz, Gustav/Rowedder, Heinz/Haberlandt, Helmut, Die Aktiengesell- schaft und ihre Satzung, 2. Aufl. Berlin, Frank- furt a.M. 1966.
  • Nomer, Füsun, Anonim Ortaklıkta Pay Sahibinin Sadakat Yükümlülüğü, İstanbul 1999.
  • Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal/Çamoğlu, Ersin, Or- taklıklar Hukuku I, Yeniden yazılmış 13. Bası, İstanbul 2014.
  • Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal/Çamoğlu, Ersin,Or- taklıklar ve Kooperatif Hukuku, Güncelleştiril- miş 12. Bası, İstanbul 2010. 2000 (Yazar Adı, MünKomm, AktG)
  • Pfitzmann, Hans Joachim, Ausschluss und Austritt aus der personalistischen Kapitalgesellschaft, Bern-Frankfurt am Main 1974 kı 2014.
  • Reinisch, Arnim, Der Ausschluss des Aktionärs aus der Aktiengesellschaft, Diss. Köln 1992.
  • Şener, Oruç Hami, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku, Ankara 2012.
  • Serozan, Rona, Medeni Hukuk-Genel Bölüm, İstan- bul 2004
  • Sönmez, Yusuf Ziayaeddin, Anonim Ortaklıklarda Pay Sahibinin Ortaklıktan Ayrılma Hakkı, 2007, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversi- tesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Ana Bilim Dalı.
  • Vollmar, Jürg, Grenzen der Übertragung von ge- setzlichen Befugnissen des Verwaltungsrates an Ausschüsse, Delegierte und Direktoren, Diss. Bern 1986.
  • Wahlers, Henning W., Die Satzung der kleinen Ak- tiengesellschaft, München 2003.
  • Zimmermann, Harry, Stimmrechtsaktien und ähn- liche Rechtsgebilde, Zürich 1951.
Primary Language tr
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Rauf Karasu

Bibtex @ { tfm228813, journal = {Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi}, issn = {2149-4576}, address = {Ankara Yildirim Beyazit University}, year = {2015}, volume = {1}, pages = {115 - 132}, doi = {}, title = {Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri}, key = {cite}, author = {Karasu, Rauf} }
APA Karasu, R . (2015). Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 1 (1), 115-132. Retrieved from http://dergipark.org.tr/tfm/issue/21329/228813
MLA Karasu, R . "Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri". Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1 (2015): 115-132 <http://dergipark.org.tr/tfm/issue/21329/228813>
Chicago Karasu, R . "Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri". Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1 (2015): 115-132
RIS TY - JOUR T1 - Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri AU - Rauf Karasu Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 115 EP - 132 VL - 1 IS - 1 SN - 2149-4576- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri %A Rauf Karasu %T Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri %D 2015 %J Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi %P 2149-4576- %V 1 %N 1 %R %U
ISNAD Karasu, Rauf . "Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler ve Limited Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar ve Çözüm Önerileri". Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1 / 1 (June 2015): 115-132.