Selçuklu Paralarının Işığında Çağrı Bey’in Ölüm Tarihi Meselesi

The date of the death of Chagf1ri'Beg, the founder of the Saljuk state and
the brother of Togf1ri'l Beg, is a question which has until now remained
unsolved. According to Saljuk sources his death has been dated at various
years, such as 450,451,452 and 453. This is due to thefact that these sources
date from a much later period and were written in places distant from Chagf1ri'
Beg's capital. The disagreement among sources is reflected in the works of
reseQ/'chers on the Saljuk period. However, more accurate information
conceming this date can be obtainedfrom numismatic sources. Chagf1ri'Beg's
son, Qavurd (Qara Arslan), the mler of Kinnan, put his father's name on his
coins during the latter's lifetime. We can find Chagf1ri' Beg's name, with the
title Malik al-Mu lük, on all the coins issued by Qavurd Beg (Qara Arslan) until
450 inclusive, and on one coin minted in 451. However, we do not find Chagf1ri'
Beg's name on any of the coins minted after 451 and a coin minted in 451 has
also bem found on which his name does not appear, This shows that Chagf1ri'
Beg was alive until 45111059 and died in that year. Therefore this artiele proves
again the importance of numismatic sources to our understanding of the early
period of the Saljuk State

Selçuklu devletinin kurucularından olan Tuğrul Bey'in kardeşi çağrı
Bey'in ölüm tarihi şimdiye kadar karanlık bir mesele olarak kalmıştır. Selçuklu
kaynakları bu konuda umumiyetle hieri 450, 451, 452 ve 453 yıl/arııu
vermektedir. Ölüm tarihi ile ilgili bu çelişkili rakamlar, tarih kitaplarının daha
geç bir devirde ve çağrı Bey'in hakinıiyet alanından çok uzakta kaleme alınnuş
olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durumda araştırmacıların daha güvenilir
ve çağdaş kaynaklara başvurması kaçımlmazdır. çağrı Bey' in vefat tarihi ile
ilgili daha güvenilir bilgiler nümizmatik kaynaklarda bulunmaktadır. çağrı
Bey'in oğlu ve Kirman hakimi Kavurd Bey, kendi adma bastl1"dığı sikkelerde,
babasıl1ln adını 451 Yz/lUa kadar "Meliku'l-Multık" unvaıu ile zikretmiştir.
Kavurd Bey, 451 yz/mda bastırdığı bir başka parada ve bu tarihten sonraki
bütün paralarında babasıııııı adına yer vermemiştir. Bu durumda nümizmatik
veriler çağrı Bey'in 451/1059 yılı ortalarında vefat ettiğini göstermektedir. Bu
küçük kritik aynı zamanda, Selçuklu devletinin kuruluş devri için siyasi tarih
kaynaklarının çelişkili olduğu durumlarda, nümizmatik kaynakların ne kadar
büyük önem taşıyabileceğini bir kez daha ortaya koymaktadır.