ÉCOLOGIE OBSCURE ET DYSTOPIE DANS LE GOÛT DE L’IMMORTALITÉ DE CATHERINE DUFOUR

This study examines the roles and limitations of dystopian fiction in the formation of ecological consciousness in the age of the Anthropocene through the framework of Timothy Morton’s concept of “dark ecology.” Focusing on Catherine Dufour’s novel Le Goût de l’immortalité, the article demonstrates how fiction deconstructs the modern dichotomy between nature and culture by presenting a hybrid world in which the human organism becomes inseparable from a toxic infrastructure. Drawing on McKenzie Wark’s concept of the “metabolic rift” and Slavoj Žižek’s notion of “systemic violence,” the study argues that environmental catastrophe is not a democratic event but an asymmetrical process that intensifies social inequalities and environmental racism. The novel further reveals how the elites’ pursuit of immortality transforms the human body into a site of industrial sedimentation, symbolizing an evolutionary deadlock. Finally, the article questions the capacity of literature to transform scientific knowledge into an active form of belief. Dufour’s fiction does not merely predict disaster; it also proposes a new ethics of coexistence within the ruins, seeking to rethink the broken relationship between humanity and the Earth.

Bu çalışma, Catherine Dufour’un Le Goût de l’immortalité (Ölümsüzlüğün Tadı) adlı romanından hareketle distopik kurgunun Antroposen çağında ekolojik bilinç oluşturmadaki rolünü ve sınırlarını incelemektedir. Romanın yakın okumasına ve yorumlayıcı tematik analizine dayanan çalışma; Timothy Morton’ın karanlık ekolojisini, Stéphanie Posthumus’un ekokritik yaklaşımını, Bruno Latour, Michel Serres ve Donna Haraway’in posthümanist görüşlerini, McKenzie Wark ile Slavoj Žižek’in eleştirel değerlendirmeleriyle birlikte ele almaktadır. Çözümleme, romanın insanları, insan-olmayan varlıkları, toksik maddeleri ve teknolojik aygıtları aynı karşılıklı bağımlılık ağı içinde temsil ederek modern doğa-kültür ikiliğini yapıbozuma uğrattığını göstermektedir. Ölümsüzlük arayışı, biyolojik sınırların aşılması olarak değil, seçkinlerin hayatta kalmasının ekolojik ve toplumsal maliyetlerini kırılgan nüfuslara aktaran sömürücü bir rasyonalitenin devamı olarak belirir. Böylece beden, Antroposen felaketinin başlıca kayıt alanına dönüşürken yaşanabilir mekanların, sağlık hizmetlerinin ve hayatta kalma teknolojilerinin eşitsiz dağılımı çevresel şiddetin sistemik niteliğini açığa çıkarır. Roman, doğrudan algılanması güç ekolojik süreçlere duyumsanabilir bir biçim kazandırmakla birlikte siyasal bir program veya krize yönelik çözüm sunmaz. Bu nedenle ürettiği ekolojik bilinç, doğrudan bir seferberlikten çok canlıların kırılganlığının ve karşılıklı bağımlılığının kabulüne dayanan eleştirel bir farkındalık niteliğindedir. Çalışma, distopyanın Antroposenin ekolojik, siyasal, maddi ve ontolojik boyutlarını birlikte düşünmeye olanak tanıyan eleştirel bir laboratuvar işlevi gördüğü sonucuna ulaşmaktadır.

Cette étude examine le rôle et les limites de la fiction dystopique dans la formation d’une conscience écologique à l’ère de l’Anthropocène à partir de Le Goût de l’immortalité de Catherine Dufour. Fondée sur une lecture rapprochée et une analyse thématique interprétative du roman, elle articule l’écologie obscure de Timothy Morton, l’écocritique de Stéphanie Posthumus, les approches posthumanistes de Bruno Latour, Michel Serres et Donna Haraway, ainsi que les réflexions critiques de McKenzie Wark et de Slavoj Žižek. L’analyse montre que le roman déconstruit la dichotomie moderne entre nature et culture en représentant les humains, les non-humains, les matières toxiques et les dispositifs techniques au sein d’un même réseau d’interdépendances. La quête d’immortalité n’y apparaît pas comme un dépassement des limites biologiques, mais comme le prolongement d’une rationalité extractiviste qui transfère les coûts écologiques et sociaux de la survie des élites aux populations les plus vulnérables. Le corps devient ainsi le principal lieu d’inscription de la catastrophe anthropocénique, tandis que la distribution inégale des espaces habitables, des soins et des technologies révèle le caractère systémique de la violence environnementale. Le roman donne une forme sensible à des processus écologiques difficilement perceptibles, sans pour autant proposer un programme politique ou une solution à la crise. La conscience écologique qu’il rend possible relève donc moins d’une mobilisation immédiate que d’une lucidité critique fondée sur la reconnaissance de la vulnérabilité et de l’interdépendance du vivant. L’étude conclut que la dystopie constitue un laboratoire critique permettant de repenser conjointement les dimensions écologiques, politiques, matérielles et ontologiques de l’Anthropocène.