Tarihsel Süreklilik İçinde Suudi Pragmatizmi: Bir Dış Politika Aracı Olarak Filistin Meselesi

Saudi Arabia’s policy toward the Palestinian issue has undergone major transformations from the reign of King Abdulaziz to the era of Crown Prince Mohammed bin Salman, yet it has consistently been shaped by pragmatic considerations. Drawing on neoclassical realism and the omnibalancing framework, this study argues that Riyadh’s approach cannot be adequately explained by ideological or religious commitments alone. Instead, it reflects a regime security strategy aimed at managing internal legitimacy concerns while balancing external threats, including the Hashemites, Nasserism, and later Iran. Through a process-tracing analysis of key historical junctures, this article demonstrates how the Palestinian issue has been strategically instrumentalized to navigate shifting threat environments. In the contemporary period, particularly under Mohammed bin Salman, the Palestinian issue has increasingly functioned as a bargaining tool in Saudi foreign policy, particularly in relation to the United States and the prospects of normalization with Israel.

Suudi siyasi tarihinde, Filistin politikası, kurucu Kral Abdulaziz'in hükümdarlığından Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın (MbS) fiili liderliğine kadar önemli dönüm noktaları yaşamıştır, ancak bu politika her zaman pragmatik düşünceler tarafından yönlendirilmiştir. Neoklasik gerçekçilik ve Gerd Nonneman ile Steven David tarafından geliştirilen çok yönlü dengeleme çerçevesinden yola çıkan bu çalışma, Riyad'ın yaklaşımının yalnızca ideolojik veya dini taahhütlerle açıklanamayacağını savunmaktadır. Bunun yerine, bu yaklaşım, iç meşruiyet krizlerini kontrol altına alırken, Haşimiler, Nasırcılık ve daha sonra İran gibi dış tehditleri dengelemeyi amaçlayan bir rejim güvenlik stratejisinin parçası olmuştur. Bu tehditlerin çoğunun ideolojik niteliği göz önüne alındığında, bu strateji aynı zamanda bir tür ideolojik dengelemeyi de yansıtmaktadır. 1973 petrol ambargosundan Kral Fahd (1981) ve Kral Abdullah'ın (2002) barış girişimlerine kadar, Suudi politikası, kalıcı bir İslami çatışmayı sürdürmekten ziyade ulusal ve bölgesel tehditleri yönetmeye öncelik vermiştir. MbS'nin “Suudi Arabistan Önce” doktrini altında, Filistin meselesi ABD ile ilişkilerde giderek bir pazarlık aracı haline gelmiştir. Bu eğilim, 7 Ekim sonrası “bekle ve gör” yaklaşımı ve normalleşme beklentilerinin korunmasıyla daha da güçlenmiştir.