Legal and Economic Aspects of Women's Domestic Labour

Öz

Women's domestic labour is invisible and unpaid work because for many years domestic work has been widely considered as expected duties of women at home. Male-stream economists especially before the emergence of feminist approaches considered domestic labour as natural duties of women. They even opposed to the idea of women working outside of home since they thought that this would prevent women from performing their main responsibility i.e. domestic work and that women working in paid jobs could not sufficiently take care of their children. However with the emergence and increasing impact of feminist approaches, women's domestic labour became visible and payment in the form of at least minimum wages for the house duties performed by women started to be discussed. Women's domestic labour was ignored not just financially but also legally for a long time. Especially before 01.01.2002 with regard to division of matrimonial property, a woman's domestic work and duties were not considered as a contribution to the values of property acquired by the other party after the marriage. Domestic labour became visible with matrimonial regime of participation in acquired property under the Turkish Civil Code which came in force after this date.

Anahtar Kelimeler

• woman
• labour
• domestic labour
• fault divorce
• property regimes

Kadının Ev İçi Emeğinin Hukuki ve Ekonomik Karşılığı

Öz

Kadının ev içi emeği görünmez, karşılıksız bir emektir; çünkü uzun yıllar boyunca ev işleri kadının doğal olarak yapması gereken işler olarak görülmüştür. Özellikle feminist yaklaşımların var olmadığı dönemlerde adam-akım iktisatçılar kadının ev içi emeğini onun görevi olarak kabul etmiştir. Hatta kadının ücretli bir işte çalışmasını asıl yapması gereken işleri yani ev işlerini yapmaktan alıkoyacağı, ücretli çalışan kadın çocuklara yeterince bakamayacağı için mümkün görmemişlerdir. Ancak feminist yaklaşımların önem kazanmasıyla kadının ev içi emeği görünür hale gelerek en azından kadına gördüğü ev hizmetleri karşılığında asgari ücret düzeyinde bir ücret ödenmesi konuşulmaya başlanmıştır. Kadının emeği sadece iktisadi açıdan değil, hukuki açıdan da uzun süre yok sayılmıştır. Özellikle evlilik birliği içerisinde edinilen mallar bakımından 1.1.2002 tarihinden önce edinilen mallarda kadının salt ev işlerini yapması diğer eşin edindiği malvarlığı değerlerine bir katkı olarak görülmemektedir. Bir gelişme olarak Türk Medeni Kanunu’nun kabul ettiği yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi sayesinde ev içi emek görünür olmaya başlamıştır.

Anahtar Kelimeler

• kadın
• emek
• ev içi emek
• boşanmada kusur
• mal rejimleri

Kaynakça

1. AKINTÜRK/ATEŞ, Aile Hukuku, Güncellenmiş ve Yenilenmiş 25. Basım, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2024.
2. BAĞ CANBAZ, Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Katılma Alacağının Hesaplanması, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.
3. BURCUOĞLU, Boşanma Hukukunda Yasal Düzenlemeye ve Uygulamaya Yönelik Eleştiriler, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2024.
4. ÇELİK, Yargı Kararları Işığında Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2026.
5. ÇERÇİOĞLU, “Türkiye’de Hane İçi Kadın Emeği ve Kadın İstihdamı Arasındaki İlişki: Eleştirel ve Güncel Bir Bakış Açısı ile Kadının Güçlendirilmesine Dair Öneriler”, International Social Sciences Studies Journal, Cilt: 11, Sayı: 5, Yıl: 2025, s. 914-925.
6. DURAL/ÖĞÜZ/GÜMÜŞ, Türk Özel Hukuku Cilt III Aile Hukuku, Gözden Geçirilmiş 19. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
7. ERGÜDER, “Ev İşlerinin Ücretlendirilmesi Üzerine Bir Tartışma”, Fiscaoeconomia, Cilt: 9, Sayı: Toplumsal Cinsiyet Özel Sayısı, Yıl: 2025, s. 458-475.
8. GÜNARSLAN, Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Değer Artış Payı Alacağı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2017.

9. JUNGO, “Die Scheidung auf Klage”, Pratique Juridique Actuelle, Sayı: 12, Yıl: 1999, s. 1530-1540.
10. KALKMAZ, Türkiye’de Çoklu Boşanma Sistemi, Adalet Yayınevi, Ankara, 2025.
11. IŞIK, Kadın Emeği, Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
12. IŞIK/SERDAROĞLU, “Kadın Emeği-Feminist İktisadın Yol Haritası Üzerinden Bir Okuma”, Türk Tabipleri Birliği Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 56, Yıl: 2015, s. 6-14.
13. MİDYAT, Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Değer Artış Payı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
14. OĞUZMAN/DURAL, Aile Hukuku, 3. Basım, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2001.
15. OKTAY ÖZDEMİR, “Yargıtay Kararları Işığında Katkı Payı Kavramı, Talep Koşulları ve Hesabı”, Prof. Dr. Şener Akyol’a Armağan, İstanbul, 2011, s. 597-618.
16. REYHANİ YÜKSEL, “Kadın ve Erkeğin Eşit Haklara Sahip Olması İlkesinin Aile Hukuku Alanında Uygulanması”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt: 32, Sayı: 145, Yıl: Kasım-Aralık 2019, s. 397-420.
17. REYHANİ YÜKSEL, “Evlilik Birliğinin Kadınlara Yüklediği Sorumluluklardan Ev İşlerinin Kadın Hakları Açısından Değerlendirilmesi”, Sine Qua Non, Sayı: 13, Yıl: Kasım 2024, s. 9-11.
18. SCHWENZER, “Ehegattenunterhalt nach Scheidung nach der Revision des Scheidungsrechts”, Pratique Juridique Actuelle, Sayı: 2, Yıl: 1999, s. 167-177.
19. ÜNLÜ, “Ev İçi Ücretsiz Emeği Cumhuriyet’in Kadın İdealiyle Okumak”, Kadın Araştırmaları Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 1, Yıl: 2024, s. 1-24.
20. YILMAZ, Medeni Hukuk Cilt III Aile Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
21. YÜCEL DERİCİLER, “Kadının İnsan Hakları Açısından Erken Çocukluk Bakımı ve Eğitimi Hizmetlerine Erişim”, Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 2, Yıl: 2022, s. 587-616.
22. YÜKSEL, “Emek Kavramının Ortaya Çıkışında Rol Oynayan Tarihi Dönüm Noktalarının Süreç Merkezli Değerlendirilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 19, Sayı: 2, Yıl: 2014, s. 257-273.
23. ZEVKLİLER/CUMALIOĞLU/ACABEY, Aile Hukuku, Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.
24. ZEYTİN, Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Tasfiyesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.