Demokrat Parti Döneminde Adıyaman Vilayetinin Kuruluşuna Dair Bir Tartışma
Öz
Demokrat Parti’nin 10 yıl süren iktidarının tartışmalı konularından birisi 1954 seçimlerinden sonra Malatya’nın ikiye bölünmesi ve Adıyaman vilayetinin kurulmasıdır. Osmanlı Devleti’nin dönüşüm çağı sayılan Tanzimat döneminde yapılan idari taksimat düzenlenmeleri sırasında bölgenin Malatya’ya bağlanmasından hemen hemen bir asır sonra Adıyaman, Demokrat Parti tarafından il hâline getirilmiştir. 1954 seçimlerinden sonra Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı İsmet İnönü’nün memleketi Malatya’nın bölünmesi ve aynı dönemde Cumhuriyetçi Köylü Partisi Genel Başkanı Osman Bölükbaşı’nın memleketi Kırşehir vilayetinin de ilçeye dönüştürülmesi geniş tartışmalara neden olmuştur. Demokrat Parti iktidarının seçimlerde muhalefet partilerine oy veren bölgeleri cezalandırdığı tartışmaları daha o günlerde başlamış ve günümüzde de Demokrat Parti karşıtı çevrelerde genellikle kabul görmüş bir düşünce olarak yerleşmiştir. Oysa Adıyaman’ın Malatya’dan ayrılarak il hâline getirilmesine ne İsmet İnönü ve ne de Cumhuriyet Halk Partisi mensupları karşı çıkmışlardır. Parlamentoda yapılan kanun tasarısı görüşmelerinde Cumhuriyet Halk Partisi milletvekilleri tasarıyı desteklemişler, itirazlarını ise Adıyaman’ın il hâline getirilmesine değil; bu yeni vilayete bağlanacak ilçelerin hangileri olacağına yöneltmişlerdir. İsmet İnönü de kendi memleketi Malatya’nın ikiye ayrılarak Adıyaman’ın kurulmasına itiraz etmemiş; ancak eleştirilerini daha çok Kırşehir’in ilçe hâline getirilmesi üzerinde yoğunlaştırmıştır. Dolayısıyla o dönemin Cumhuriyet Halk Partisi mensupları açısından bir sorun olarak görülmeyen Malatya’nın ikiye ayrılması konusunu Demokrat Parti iktidarının muhalefete oy veren bir ili cezalandırması olarak değerlendirecek somut veriler mevcut değildir.
Anahtar Kelimeler
Adiyaman in the Democrat Party Period a Discussion on the Foundation of the Provincial
Öz
One of the controversial issues of the Democratic Party's 10-year power is the division of Malatya into two after the 1954 elections and the establishment of the Adiyaman province. Adiyaman was converted into a province by Democrats almost a century after the region was connected to Malatya during the administrative division arrangements made in the Tanzimat period, which was considered as the era of transformation of the Ottoman Empire. After the 1954 elections, the division of Malatya, the hometown of the People's Republican Party leader, İsmet İnönü, and in the same period, the conversion of the province of Kırşehir, the hometown of the leader of the Republican Peasant Party, Osman Bolukbasi, caused wide debate. The debates on the action that Democratic Party government punished the regions which voted for the opposition parties in the elections started in those days and today it is generally regarded as an accepted idea in the anti-Democratic Party circles. However, neither Ismet Inonu nor members of the Republican People's Party objected to Adiyaman leaving Malatya and becoming a province. In the draft negotiations held in the parliament, Republican People's Party lawmakers supported the bill, and their objections were not on regulations of the new province, Adiyaman; rather, their objections centred on the districts to be connected to this new province. Ismet Inonu did not object to the establishment of Adiyaman by the division of his hometown Malatya into two; however, he concentrated his criticism more on transforming Kirsehir into a district. Therefore, there is no concrete data to consider the separation of Malatya, which was not considered a problem for the members of the Republican People's Party of that time, as the Democratic Party government’s punishment of a province where citizens voted for the opposition party.
Anahtar Kelimeler
