Trakya’da Mübadele’nin Paşaili Gazetesine Yansımaları
Öz
1923-1924 yıllarında gerçekleşen Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi gerek genel ölçekte gerekse yerel ölçekte birçok çalışmaya konu olmuştur. Özellikle yerel ölçekteki çalışmaların sayısı arttıkça mübadelenin birçok bilinmezi ortadan kalkmış ve panoraması genişlemiştir. Yerel ölçekli çalışmaların en önemli kaynaklarından biri şüphesiz ki yerel periyodik yayınlardır. Bölgesel gelişmelere dayalı yayın yapan bu periyodik yayınların sütunlarından dönemin ulusal basınına ya da dönemin resmî yazışmalarına/kayıtlarına yansımamış birçok meselenin izini sürmek mümkündür. Bahsi geçen bu durum, bu makalede incelenen Trakya bölgesi için de geçerlidir. Bu makalenin amacı, mübadelenin gerçekleştiği dönemde Trakya’da yayın yapan ve nüshalarına erişilebilen tek süreli yayın olan Paşaili gazetesi üzerinden mübadelenin Trakya’daki işleyişini incelemektir. Mevcut literatürde Trakya bölgesinde mübadeleyi konu edinen çalışmalar, konuya spesifik bir il -Edirne, Tekirdağ gibi- özelinde eğilen çalışmalardır. Trakya’da mübadele konusu, henüz bir bütün olarak ele alınmamıştır. Önceki satırlarda önemine değindiğimiz spesifik bir kaynak -Paşaili gazetesi- üzerine inşa ettiğimiz bu çalışma, bir kitap ya da tez konusu olacak ölçekte geniş bir konu olan Trakya’da mübadeleyi uçtan uca incelemeyecek, makalenin kapsamı, Trakya’da mübadelenin Paşaili gazetesine yansıyan yönleriyle sınırlı kalacaktır. Bununla beraber çalışmanın kapsamı her ne kadar Paşaili gazetesine yansıyan bilgilerle sınırlandırılsa da gelecekte bu konuya eğilecek olan araştırmacılar için bir dibace niteliği taşıyacaktır.
Bu çalışmada, nitel araştırma yönteminin veri toplama yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi takip edilmiştir. Paşaili gazetesinde, Trakya’da mübadele hususunda arşiv belgelerine, ulusal basına ya da basılı eserlere yansımamış birçok bilgi yer almaktadır. Mübadelenin birinci elden tanığı olarak nitelendirebileceğimiz bu gazeteden, Trakya’ya getirilen mübadillerin geldikleri yerler, mübadillerin sayıları, ne işle meşgul oldukları, genel sağlık durumları ve yakalandıkları hastalıklar, Trakya’nın hangi şehir/kasaba/köylerine iskân edildikleri, yolculuk aşamasında ve iskân sonrasında karşılaştıkları sorunlar, Trakya’ya iskân edilen mübadillere yapılan maddi ve aynî yardımlar gibi birçok husus hakkında doyurucu bilgilere ulaşılmış ve edinilen bu bilgiler doğrultusunda Trakya’da mübadele konusu üzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Reflections of the Population Exchange in Thrace on the Paşaili Newspaper
Öz
The Turkish-Greek Population Exchange, which took place in 1923-1924, has been the subject of many studies both on a general scale and on a local scale. Especially as the number of local studies has increased, many unknowns of the exchange have disappeared and its panorama has expanded. One of the most important sources of local studies is undoubtedly local periodicals. From the columns of these periodicals, which are based on regional developments, it is possible to trace many issues that were not reflected in the national press or official correspondence/records of the period. This is also the case for the Thrace region, which is analysed in this article. The aim of this article is to examine the functioning of the exchange in Thrace through the newspaper Paşaili, which was the only periodical published in Thrace at the time of the exchange and whose copies are accessible. In the existing literature, the studies on the exchange in Thrace are those that focus on a specific province, such as Edirne or Tekirdağ. The issue of exchange in Thrace has not yet been addressed as a whole. This study, which we have built on a specific source -Paşaili newspaper-, the importance of which has been mentioned in the previous lines, will not examine the exchange in Thrace, which is a broad subject that could be the subject of a book or a thesis, from end to end, and the scope of the article will be limited to the aspects of the exchange in Thrace reflected in Paşaili newspaper. However, although the scope of the study is limited to the information reflected in the Paşaili newspaper, it will serve as a preamble for researchers who will focus on this subject in the future.
In this study, the document analysis method, which is one of the data collection methods of the qualitative research method, was followed. Paşaili newspaper contains a lot of information about the population exchange in Thrace that is not reflected in archival documents, national press, or printed works. From this newspaper, which can be described as a first-hand witness of the exchange, the places where the immigrants brought to Thrace came from, the number of immigrants, what they were engaged in, their general health status and the diseases they contracted, in which cities/towns/villages of Thrace they were settled in, the problems they encountered during the journey and after resettlement, the material and in-kind aids provided to the settlers settled in Thrace, and many other issues have been satisfactorily covered, and evaluations have been made on the issue of exchange in Thrace in line with this information.
Anahtar Kelimeler
